De politie heeft vanavond in het Gelderse dorp Kesteren een protest beëindigd tegen de mogelijke komst van een asielzoekerscentrum. Daarbij zijn meerdere personen aangehouden nadat vuurwerk was afgestoken. Een paar honderd mensen hadden zich vanavond voor het dorpshuis van Kesteren verzameld. Volgens een verslaggever van Omroep Gelderland werd er vuurwerk afgestoken en klonken er vanuit de menigte leuzen. Toen de situatie onrustiger werd, greep de politie in. Daarbij werden enkele personen aangehouden en afgevoerd. Een deel van de menigte vertrok daarna, maar meerdere demonstranten bleven voor het dorpshuis staan. Er waren opvallend veel jongeren aanwezig: Rond 21.00 uur riep de politie de laatste betogers op te vertrekken. De mobiele eenheid kwam er uiteindelijk aan te pas om de rust te herstellen. Inmiddels staan er geen mensen meer voor het dorpshuis. De politie meldt dat er "meerdere aanhoudingen" zijn verricht voor het bezit en afsteken van vuurwerk. Om hoeveel aanhoudingen het gaat, wil een woordvoerder van de politie vanavond niet zeggen. Maatregelen na eerdere rellen De demonstratie in Kesteren volgt op de ongeregeldheden van vorige week in het nabijgelegen Opheusden. Daar braken na een raadsvergadering van de gemeente Neder-Betuwe rellen uit. Veertien mensen werden toen aangehouden. De gemeente Neder-Betuwe moet op grond van de spreidingswet 132 asielzoekers opvangen, onder wie acht alleenstaande minderjarigen. In het gemeentehuis was op dat moment een gespreksavond gaande over asielopvang in de gemeente. Vanwege nieuwe oproepen tot protest stelde de gemeente vandaag voor Opheusden een noodverordening en veiligheidsrisicogebied in. Signalen Op sociale media werd vervolgens opgeroepen om naar het dorpshuis in Kesteren te komen. Volgens de gemeente waren er al signalen dat demonstranten zich op Kesteren zouden richten. Vanavond vergaderde de gemeenteraad opnieuw. Hoewel asielopvang niet op de agenda stond, hield de gemeente rekening met nieuwe verstoringen. Zowel Kesteren als Opheusden ligt in de gemeente Neder-Betuwe.

Slecht slapen, moeilijk concentreren of langdurig hoofdpijn. Het aantal dagen dat werknemers thuiszaten door stress gerelateerde klachten nam in vijf jaar tijd met bijna 50 procent toe, blijkt uit cijfers van arbodienstverleners HumanCapitalCare en ArboNed. Het aantal dagen dat mensen thuiszitten door stress neemt al jaren toe. De zorg en het onderwijs behoren tot sectoren met relatief veel stress gerelateerd verzuim, zegt een woordvoerder van HumanCapitalCare. Vakbond CNV zegt de problemen te herkennen. Doordat er in deze sectoren weinig ruimte is om werk flexibel in te richten komt stress sneller voor, zegt de vakbond. "Thuiswerken of later beginnen zit er niet in", zegt een woordvoerder. Daarnaast stapelen problemen met ziekteverzuim zich ook sneller op. "Wanneer iemand ziek is moet in deze sectoren altijd een vervanger worden geregeld." Personeelstekort Ook vergrijzing zorgt in deze sectoren ook voor een tekort aan personeel. Dat tekort verhoogt de werkdruk nog verder, ziet Femke Merel van Kooten van NU'91, een vakbond voor zorgprofessionals. "Mensen met een bestaand contract wordt gevraagd om extra te werken en ook in de weekenden te werken", zegt Van Kooten. "Dat leidt uiteindelijk tot sneller ziekteverzuim, maar ook burn-outklachten waardoor mensen voor langere tijd uitvallen." Het Centrum voor Ethiek en Zorg (CEG) onderzocht hoe zorgmedewerkers het personeelstekort ervaren. "Daardoor moeten zorgverleners kiezen aan wie ze zorg kunnen geven, en dat levert ook nog morele stress op", zegt onderzoeker bij het CEG, Deborah Levie. Het zou volgens haar beter zijn als werknemers hierover in gesprek gaan. Bedrijfsarts bij ArboNed, Redmer van Wijngaarden, zegt dat er ook een rol is weggelegd voor werkgevers. "Het moet niet alleen over de inhoud van het werk gaan, maar ook over hoe het met werknemers gaat." Brandjes blussen Dat verzuim door stress jaar op jaar stijgt en mensen ook langer uitvallen komt volgens Christiaan Vinkers, psychiater en onderzoeker naar stress aan het Amsterdam UMC, doordat steeds meer mensen last hebben van stress en werkgevers nog onvoldoende weten wat ze hier tegen kunnen doen. "Bedrijven komen pas laat in actie als mensen uitgevallen zijn. Stress is heel normaal, maar je moet er ook op tijd bij zijn", zegt Vinkers. "Nu is het vaak nog brandjes blussen en investeren bedrijven in interventies die misschien wel goed voelen, maar nog niet veel veranderen." Volgens Vinkers besteden wel steeds meer werkgevers aandacht aan stress op werk. "Als je naar de kosten kijkt is preventie economisch ook veel gunstiger." Corona De cijfers over de afgelopen jaren hangen wel samen met de coronapandemie, maar zijn daar niet helemaal aan te wijten, zegt een woordvoerder van ArboNed. "Verzuim door stress nam voor de coronapandemie ook al toe, bleef gelijk tijdens de pandemie, en is daarna weer gestegen", aldus ArboNed.

Minister Van Weel heeft zijn excuses aangeboden voor zijn optreden in de kwestie rondom de onbehandelde aangiften van burgers bij de politie. De minister van Justitie en Veiligheid heeft spijt dat hij niet meer heeft gedaan om zijn meningsverschil op te lossen met de Algemene Rekenkamer over het soort aangiften dat bij de politie op de plank blijft liggen. Hij had ook niet de indruk moeten wekken dat hij het hele alarmerend rapport van de Rekenkamer bagatelliseerde, vulde hij aan. "Dat spijt me, het was zeker niet mijn bedoeling", zo zei hij in een debat met de Tweede Kamer. "Ik bied mijn excuses aan." Volg het debat live Het debat met Van Weel is hier live te volgen. In het debat kreeg Van Weel stevige kritiek van veel oppositiepartijen over zijn uitspraken over onbehandelde aangiften van burgers bij de politie. Er is al maanden een meningsverschil tussen de Algemene Rekenkamer en de minister over het soort aangiften dat bij de politie op de plank blijft liggen. In juni concludeerde het onafhankelijk instituut dat de overheidsuitgaven controleert dat in 2024 met ongeveer 10.000 aangiften van ernstige misdrijven niets is gebeurd , zoals geweldsmisdrijven. In een eerste reactie zei Van Weel dat er een "vertekend beeld" werd gegeven en dat de politie vooral meldingen laat liggen waar geen aanknopingspunten in zaten. Uitkomst Het onderwerp speelde deze week weer op, omdat de president van de Algemene Rekenkamer, Pieter Duisenberg, in een heel ongebruikelijk radio-interview zei dat Van Weel de Kamer op het verkeerde been had gezet. "Met halve feiten wordt een uitkomst gebagatelliseerd", aldus Duisenberg. Veel oppositiepartijen willen zeker weten dat de Tweede Kamer niet verkeerd is geïnformeerd. Dat is een politieke doodzonde en vaak een reden om een bewindspersoon weg te sturen. Het is nu nog niet duidelijk of Van Weel het lukt om de kritische partijen te overtuigen van de juistheid van zijn optreden. Eerder op de avond toonden veel oppositiepartijen zich in het debat kritisch op het optreden van Van Weel: Partijen, zoals Pro, SP en BBB, willen dat Van Weel in het debat erkent dat hij de Tweede Kamer heeft misleid. Hij presenteerde namelijk andere cijfers over het aantal onbehandelde aangiften en benadrukt ook dat sprake is van een andere rekenmethodiek. Hij zegt dat hij een "nuance" heeft willen aanbrengen bij het rapport van de Rekenkamer. 'Niet misleid' Pro-Kamerlid Mutluer neemt de kwestie hoog op, ook vanwege het volgens haar beschadigde vertrouwen van slachtoffers die aangifte hebben gedaan en nu twijfelen of er wel wat met hun zaak gebeurt. Ze vindt dat de minister het probleem van de onbehandelde aangiften "kleiner" heeft gemaakt. Op de vraag van Pro, en later van de SP en BBB, zegt de VVD-minister: "Nee, ik heb de Kamer niet misleid". Hij blijft dat herhalen als andere oppositiepartijen hem ernaar vragen en dat zorgt voor verbazing. "Waarom is het zo moeilijk om toe te geven dat u een verkeerd beeld heeft neergezet?", wil Mutluer weten. Rond 23.45 uur, na een aantal fractie-overleggen, komt de Tweede Kamer weer aan het woord en zal duidelijk worden welke partijen een motie van wantrouwen zullen indienen. Anders dan bij een meerderheidskabinet kan de oppositie nu wel een bewindspersoon naar huis sturen. De oppositie heeft een meerderheid in de Tweede Kamer.

Het Drents Archief waarschuwt mensen voor het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI) bij bijvoorbeeld stamboomonderzoek. Het archief ziet steeds vaker dat mensen met behulp van AI onderzoek doen en vervolgens bij het archief documenten opvragen die niet blijken te bestaan, of dat er namen van mensen zijn verzonnen. De onderzoeken die met AI worden gedaan lijken echt, maar zodra om archiefstukken wordt gevraagd, valt op dat er soms maar weinig van klopt, zegt Ellen van der Velds van het Drents Archief tegen RTV Drenthe . "Het zit in geboorteaktes, overlijdensaktes of huwelijksaktes. Er wordt heel stellig gezegd: 'dit moet er zijn' en dat is er dan niet. Of het ligt onder heel andere inventarisnummers in ons depot." Met name bij stamboomonderzoek ontstaan volgens Van der Velds soms pijnlijke fouten. Ze noemt als voorbeeld de naam Jan de Vries uit Emmen. "Als ik in onze database ga zoeken op die naam vind ik er al een stuk of vijftig. Als ik dan niet aangeef wanneer hij geboren is, en wie zijn ouders en grootouders waren, dan gaat AI zelf beredeneren welke Jan de Vries ik bedoel." Pijnlijke fouten Het Drents Archief is niet het enige archief dat worstelt met AI. De hele sector heeft er volgens Van der Velds last van. "We weten ook van andere archieven dat ongeveer 10 procent van de vragen met AI gestuurd is. Of dat er in elk geval AI gebruikt is bij een onderzoek." Voor zowel het Drents Archief als voor onderzoekers kan dat vervelend zijn, zegt Van der Velds. "De mensen die onderzoek doen krijgen 'overtuigend' bewijs, maar toch zitten er dan fouten in hun stamboom. Het is daarnaast ook heel vervelend voor ons want het kost ons heel veel extra tijd." Vrijwilligers van het archief zijn soms uren of dagen bezig met een onderzoek dat op AI is gebaseerd. Een onderzoek dat vervolgens niets oplevert. Van koude kermis thuis Voor vrijwilliger Koos Fokkens is het inmiddels een bekend probleem. Hij ontving vandaag weer een mailtje dat hij gezien de opmaak verdacht vond. Het was een opsomming met vetgedrukte letters, dat vaak wijst op AI. De informatie die in de mail werd opgevraagd, liep uiteindelijk ook uit op een dood spoor. En toen hij laatst onderzoek deed naar een historische moordzaak in Zweeloo kwam hij ook van een koude kermis thuis. "Dan ben je tijden bezig omdat je allemaal fysieke rechtbankverslagen moet doorbladeren om vast te stellen of er zo'n zaak is geweest." Na vier weken bleek het verslag waarop het verhaal was gebaseerd in het Drents Archief niet te bestaan. Hulpmiddel Toch vindt Fokkens het zelf niet frustrerend. "Want het is prachtig werk om te doen. Je doet een zoektocht en bent feitelijk aan het puzzelen." De vrijwilliger zegt dat AI niet alleen problemen oplevert, het kan ook een hulpmiddel zijn. "Het kan je op een spoor zetten van een onderzoeksrichting waar je zelf niet aan hebt gedacht", zegt hij. "Als je daar met verstand van zaken naar kijkt en kritisch bent op de geleverde informatie, kan het ook nuttig zijn." Kunstmatige intelligentie kan bijvoorbeeld helpen bij oude schrijfwijzen van plaatsnamen, het ontcijferen van handschriften of het ordenen van onderzoeksresultaten. Het Drents Archief benadrukt dan ook dat het niet tegen het gebruik van AI is. "Maar we zeggen wel: blijf zelf goed nadenken en controleer goed de bronnen die AI geeft", zegt Van der Velds.

In Delft hebben vanavond enkele honderden studenten met een fietsoptocht geprotesteerd tegen de onveiligheid op straat. Het protest volgt op enkele geruchtmakende zaken in de afgelopen maanden, waarbij vrouwen in de omgeving van het natuurgebied Delftse Hout werden mishandeld en aangerand. Enkele studentenorganisaties zetten de actie op en kozen voor een protest per fiets omdat de slachtoffers ook aan het fietsen waren toen ze werden aangevallen. De keuze voor de donderdag is ook bewust: veel studenten gaan op donderdagavond en -nacht uit. "Dat de incidenten juist tijdens het fietsen zijn gebeurd, raakt ons", zegt voorzitter Juliaan Kramer-Coenen van de SCVR, de koepel van Delftse studentensport- en cultuurverenigingen, tegen Omroep Delft . "Studenten in Delft fietsen naar de training, repetitie of borrel van hun vereniging en weer terug naar huis. Dat juist deze gewoonte niet veilig kan, maakt ons kwaad." Volgens de politie deden er aan het protest ruim 300 mensen mee. Voorarrest verlengd Tien dagen geleden werd een 19-jarige man uit Delft aangehouden die wordt verdacht van de mishandelingen en aanrandingen in en om de stad. Volgens de politie heeft hij kort na zijn arrestatie bekend de dader te zijn, en komt het DNA van de verdachte overeen met het materiaal dat bij de slachtoffers is aangetroffen. De man werd vandaag voorgeleid aan de rechter-commissaris. Die bepaalde dat hij voorlopig nog in voorarrest vast blijft zitten : ten minste nog de komende twee weken.

Een meerderheid van het Israëlische kiescomité heeft voor het uitsluiten van Arabische politieke partijen bij de aanstaande verkiezingen gestemd. De verkiezingen voor het Israëlische parlement, de Knesset, zijn eind oktober. Het hooggerechtshof kan het besluit nog terugdraaien; dat is in het verleden vaker gebeurd. In het kiescomité zitten voornamelijk leden van de regering van premier Netanyahu. De commissie stemde voor het blokkeren van de deelname van de Verenigde Arabische Lijst en de gezamenlijke lijst van de partijen Hadash, Ta'al en Balad. Ook individuele Arabische parlementsleden werden uitgesloten. Het voorstel om de deelname van de extreemrechtse partij Joodse Kracht van partijleider Ben-Gvir tegen te houden werd verworpen. In de voorstellen van het comité werd onder meer beweerd dat de Arabische partijen de gewapende strijd tegen Israël steunen. Individuele Arabische parlementslieden zouden zich onvoldoende distantiëren van Palestijnse organisaties. De in Israël gevestigde mensenrechtenorganisatie Adalah, die opkomt voor de Arabische minderheid in het land, weerspreekt die beschuldigingen. Sleutelrol Volgens opiniepeilingen kan noch de coalitie van Netanyahu, noch de oppositie rekenen op een absolute meerderheid bij de verkiezingen op 27 oktober. De Verenigde Arabische Lijst zou mogelijk een doorslaggevende rol kunnen spelen bij het bemachtigen van de benodigde 61 zetels voor een meerderheid in het parlement, al zeggen veel oppositieleiders niet te willen samenwerken met de partij. De Verenigde Arabische Lijst maakte eerder wel deel uit van de regering die Naftali Bennett en Yair Lapid in 2021 vormden. De Arabische partijen veroordelen de stap van het kiescomité. De Verenigde Arabische Lijst noemt de uitsluiting "politiek gemotiveerd en onacceptabel". De gezamenlijke lijst stelt dat het besluit "politiek, racistisch en antidemocratisch" is en wijst erop dat de Arabische partijen in Israël zo'n 1,25 miljoen kiezers vertegenwoordigen. De verwachting is dat het hooggerechtshof het besluit volgende week zal terugdraaien. Dat gebeurde in 2019 en 2022 ook al bij vergelijkbare besluiten.

Kinderboekenschrijver Sjoerd Kuyper heeft de Gouden Griffel 2026 gewonnen voor zijn boek Maantje verhuist de zee. Kuyper overleed twee dagen geleden op 74-jarige leeftijd. Hij ontving de prijs vorige week in het bijzijn van zijn familie. De kleinkinderen van Kuyper gingen toen met bloemen en taart bij hem op bezoek om hem het nieuws te vertellen: De Gouden Griffel is een juryprijs voor het best geschreven kinderboek. De jury roemt de "literaire kwaliteit, humor, warmte, creativiteit en verbeeldingskracht" die samenkomen in een verhaal "dat kinderen volledig serieus neemt" en "hoofd, hart en verbeelding raakt". Zelf zei hij er vorige week over: "In principe is het een heel vrolijk boek, je kunt er erg om lachen, maar het gaat wel over een serieus onderwerp." Het verhaal gaat over Maantje die een verhaal schrijft voor haar ernstig zieke oma om haar nog een keer vrolijk te maken. Als oma is overleden, verzint Maantje verhalen om zelf weer vrolijk te worden. Het Gouden Penseel 2026 voor het mooist geïllustreerde kinderboek gaat naar illustrator Karst-Janneke Rogaar. Ze krijgt de prijs voor haar boek Lucy en Donker . Het boek gaat over het meisje Lucy en het wezen onder haar bed met de naam Donker. Rogaar deed niet alleen de illustraties, maar schreef ook het verhaal. Ze krijgt de prijs morgen uitgereikt tijdens het Kinderboekenbal. De Gouden Griffel wordt ieder jaar uitgereikt aan het best geschreven kinderboek. Kuyper won de prijs eerder voor het boek Robin en God uit 1996. In 2012 kreeg hij voor zijn hele oeuvre de Theo Thijssen-prijs voor kinder- en jeugdliteratuur uitgereikt. De jury prees de manier waarop hij als schrijver in alle genres de juiste woorden vond. "Sjoerd Kuyper kan moeilijke dingen, grootse dingen zelfs, vertellen in een eenvoudige taal, die zich nestelt in je hoofd en blijft rondzingen als een liedje. Een erg mooi liedje."

Veel oppositiepartijen zijn kritisch over het optreden van minister Van Weel (Justitie en Veiligheid) in de kwestie over de onbehandelde aangiften van burgers bij de politie. Partijen als Pro, Groep Markuszower, SP, Denk, BBB, PVV en SGP willen de zekerheid dat Van Weel de Tweede Kamer de juiste informatie geeft over het aantal aangiften dat bij de politie op de plank blijft liggen. Dit bleek bij het eerste deel van het debat in de Tweede Kamer over de 10.000 aangiften die niet door de politie worden onderzocht. De Algemene Rekenkamer berichtte in juni dat met duizenden aangiftes van ernstige misdrijven in 2024 niets is gebeurd. Daar wilde de Tweede Kamer hem over aan de tand voelen. Motie van wantrouwen "Wij willen geen minister die criminaliteit onder het tapijt veegt", aldus Kamerlid Lammers van de Groep Markuszower. "Heeft de minister wel grip op de cijfers?", wil SP-Kamerlid Dobbe weten. Een aantal partijen ziet een patroon in Van Weels optreden. "Hij zet een scherp, stellig beeld neer bij de Tweede Kamer en later blijkt het anders te zitten", stelt Denk-Kamerlid El Abassi. JA21-Kamerlid Coenradie sluit niet uit dat ze een motie van wantrouwen gaat indienen. "Is de minister niet zelf een onderdeel van het probleem?" BBB-Kamerlid Van der Plas vindt dat het de minister van Justitie ontbreekt aan leiderschap en Forum voor Democratie is er voor het antwoord van de minister al van overtuigd dat hij de Tweede Kamer verkeerd heeft geïnformeerd. 'Halve feiten' De Tweede Kamer roept Van Weel ter verantwoording, nadat de president van de Rekenkamer Pieter Duisenberg dinsdag in een radio-uitzending stelde dat Van Weel de Kamer op het verkeerde been had gezet. "Met halve feiten wordt een uitkomst gebagatelliseerd", aldus Duisenberg. Al sinds het begin van de zomer speelt er een stevig meningsverschil tussen Van Weel (VVD) en de Algemene Rekenkamer over het soort aangiften dat bij de politie op de plank ligt. In juni concludeerde het onafhankelijk instituut dat de overheidsuitgaven controleert dat in 2024 met ongeveer 10.000 aangiften van ernstige misdrijven niets is gebeurd, zoals geweldsmisdrijven. De politie kampt met personeeltekorten en heeft te veel op het bordje om aan deze aangiften toe te komen, aldus de Rekenkamer. De kwestie kreeg een andere wending toen Van Weel in zijn reactie zei dat er sprake was een "vertekend beeld". Volgens de minister zou de politie vooral meldingen laten liggen waar geen aanknopingspunten in zaten. Hiermee riep Van Weel het beeld op dat hij de cijfers en de problemen bagatelliseerde, iets wat hij zelf nadrukkelijk ontkent. Uit het radio-interview van Duisenberg afgelopen dinsdag werd duidelijk dat de Rekenkamer en de minister het er nog steeds niet over eens zijn. Menselijk leed Verschillende oppositiepartijen vinden dat het openlijke getwist over cijfers schadelijk is voor slachtoffers. "Achter deze cijfers gaat groot menselijke leed schuil", zegt Pro-Kamerlid Mutluer. Er ontstaat volgens haar bij slachtoffers van ernstige misdrijven het gevoel dat er niets met hun aangiften wordt gedaan. Van Weel zal later vanavond de vragen van Kamerleden beantwoorden en uit moeten leggen hoe het nu precies zit. En vervolgens moet de Tweede Kamer duidelijk maken of het hier genoegen mee neemt. De coalitiepartijen D66, VVD en CDA staan achter hun minister. VVD-Kamerlid Martens-America zegt dat de minister en de Rekenkamer andere rekenmethoden hanteren. "Dat is heel lelijk." Het CDA betreurt dat Van Weel voor "ruis" heeft gezorgd en vindt het jammer dat hij dat had kunnen voorkomen door te zeggen dat de gegevens die het ministerie heeft niet matchen met de gegevens die de Rekenkamer hanteert. "Hij heeft de Kamer niet onjuist geïnformeerd", stelt CDA-Kamerlid Straatman. Maar deze coalitie heeft geen meerderheid. JA21-Kamerlid Coenradie zegt dat haar vertrouwen in de minister "al best is beschadigd". Als een meerderheid van oppositiepartijen een motie van wantrouwen steunt, kan de oppositie een minister dus wegsturen. Maar zover is het nog niet. Politiek verslaggever Marleen de Rooy: "Bij dit minderheidskabinet hebben de oppositiepartijen samen meer zetels en dat willen ze vandaag graag benadrukken. In het verleden zag je bij een meerderheidskabinet in dit soort situaties dat een minister wordt beschermd door de coalitiegenoten. Foutje, volgende keer beter, en door. Maar zo makkelijk gaat dat nu niet. Minister Van Weel zal zich vanavond dan ook moeten opstellen als een minister van een minderheidskabinet, met reflectie en erkenning dat hij verkeerd heeft gereageerd. Hoe hij dat gaat doen, wordt later in het debat duidelijk als hij aan de beurt is geweest. Voorafgaand aan het debat erkende hij al voor de camera dat dingen niet helemaal goed zijn gegaan. En mogelijk is vanavond de angel eruit. Wake-upcall Al met al kan je dit ook als een soort hernieuwde wake-upcall voor deze coalitie zien. De drie coalitiepartijen kunnen zien dat het zomaar uit de handen kan glippen als minderheidskabinet. Los van dit onderwerp en minister Van Weel is nu ook duidelijk dat geen van de oppositiepartijen zich verbonden voelt met deze coalitie. Niemand ziet de noodzaak om voor dit minderheidskabinet in de bres te springen. En dat blijft een kwetsbaarheid, die deze avond door minister Van Weel ervaren is."

Augustus en september; normaal gesproken zijn het maanden waarin het flink kan spoken op de Atlantische Oceaan. Orkaan Katrina trok in 2005 een spoor van vernieling door New Orleans. En in 1992 deed orkaan Andrew dat in deze periode in Florida. Een paar jaar geleden was ons eigen koninkrijk nog aan de beurt, toen orkaan Irma tot veel schade en doden leidde op de Bovenwindse eilanden. Zeker Sint-Maarten werd zwaar getroffen. Doorgaans is het orkaanseizoen rond deze tijd op zijn hevigst, maar dit jaar is het stil. Doodstil. Gemiddeld woeden er jaarlijks zo'n zeven orkanen en veertien stormen op de Atlantische Oceaan. Dit jaar blijft de teller tot nu toe steken op zes stormen en niet één orkaan. Het is voor het eerst in ruim een eeuw dat er zo laat in het jaar nog geen enkele orkaan is gezien. Opvallend genoeg heeft dat alles te maken met weerfenomeen El Niño. "Het is echt heel stil. Als orkaanwetenschapper verveel ik me een beetje", grapt Nadia Bloemendaal, wetenschapper bij het KNMI. "Maar het is geen gegeven dat er zich helemaal niks gaat vormen", zegt ze. "Het seizoen loopt tot 30 november. We blijven op onze hoede." Recordaantal zware orkanen Drijvende kracht achter het geringe aantal stormen en uitblijven van orkanen is een zeer sterke El Niño . Dit natuurlijke fenomeen remt de vorming van de orkanen op de Atlantische Oceaan. Boven de Stille Oceaan gebeurt juist het tegenovergestelde. Op 3 september zagen satellieten van Copernicus voor het eerst sinds 2015 drie orkanen tegelijk op de Stille Oceaan: Daar is de situatie dit jaar dan ook heel anders. Voor de kust van Mexico groeide tropische storm Polo ongekend snel uit tot een orkaan van de zwaarste categorie. Daarna zwakte hij wel weer wat af. Polo is al de derde zeer zware orkaan dit jaar, een evenaring van het record voor de Stille Oceaan. En ook hier duurt het seizoen nog even. Door El Niño ontstaan niet alleen meer orkanen en stormen. Ook nemen ze andere routes, zo belanden ze vaker in Zuid-Korea en Japan. Dat laatste land werd deze week nog getroffen door orkaan Dujuan. Zeer sterke El Niño Tijdens een El Niño zwakken passaatwinden boven de Stille Oceaan af. Hierdoor belandt relatief warm water voor de kust van Zuid-Amerika. Dit is een natuurlijke variatie die elke drie tot zeven jaar gebeurt. De huidige El Niño is bijzonder zwaar. Het water is nu al ongeveer op recordtemperatuur, terwijl El Niño meestal pas in december op zijn sterkst is. Hoewel El Niño in de Stille Oceaan gebeurt, heeft het effecten over de hele planeet. En niet alleen in de zee maar ook in de atmosfeer gebeurt van alles door El Niño, zegt orkaanexpert Bloemendaal. Zo ontstaat in het oosten van de Stille Oceaan een gebied waar lucht makkelijk opstijgt. Om een storm te vormen moet lucht óók opstijgen. "In een gebied waar de luchtstroom uit zichzelf al graag naar boven wil, krijgt zo'n storm dus een enorme zet mee", zegt Bloemendaal. NOS op 3 maakte in 2024 deze uitlegvideo over El Niño: Boven de Atlantische Oceaan gebeurt juist het tegenovergestelde tijdens een El Niño. Er is een dalende luchtstroom die juist de vorming van stormen tegenwerkt. Ook zijn er grote verschillen in windsnelheid en -richting tussen het oppervlak en hoog in de atmosfeer, oftewel windschering. Stormen ontstaan juist makkelijker als die verschillen klein zijn. Nu gaat dat veel moeilijker, legt Bloemendaal uit: "De windschering zorgt er nu voor dat alles wat maar probeert te vormen meteen kapot wordt geblazen" Warm zeewater El Niño is niet de enige verandering die het aantal orkanen beïnvloedt. Zo was er in 2023 een El Niño en werd het toch een actief jaar voor orkanen boven de Atlantische Oceaan. "Dat was tegen onze verwachtingen als orkaanwetenschappers", zegt Bloemendaal. "Maar het zeewater van de Atlantische Oceaan was toen heel erg warm. Dat zorgde ervoor dat er zoveel energie beschikbaar was dat vormende orkanen de dalende luchtstroom konden doorbreken." Ook dit jaar is het zeewater van de Atlantische Oceaan relatief warm , maar nog niet zo warm als in 2023. Mochten er dit jaar helemaal geen orkanen opduiken op de Atlantische Oceaan dan zou dat voor het eerst zijn sinds de jaren zestig. Toen begonnen wetenschappers de aarde in de gaten te houden met satellieten. Als je nog verder teruggaat in de tijd, zijn er wél jaren geweest waarin mensen geen orkanen waarnamen op de Atlantische Oceaan. Maar toen waren de meetinstrumenten wel beperkter. Zo waren er geen satellieten. Het valt dus niet uit te sluiten dat mensen destijds orkanen misten op volle zee die niet in de buurt van land kwamen.