མི་རབས་གསར་པའི་ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་གྱི་དཔང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་དུས་ཚིགས་དེ་ཕྱིར་དྲན་བྱེད་དེ་དུས་ད་ལྟ་ཡང་དགའ་སྐྱོ་ཟུང་སྦྲེལ་གྱི་ཚོར་བ་ཞིག་བྱུང་གི་ཡོད་པ་གསུང་གི་འདུག ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༧ ནས་འགོ་འཛུགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ བར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གདན་ས་ཆེན་པོ་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་གྱི་དགེ་འདུན་པ་རྣམ་པས་སྣེ་ཁྲིད་དེ། ལོ་རབས་ ༥༠ འི་གནས་སྟངས་མཐོང་མྱོང་མེད་པའི་བོད་ནང་མི་རབས་གཞོན་པས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བའི་སྐབས་སུ་གནས་སྟངས་ཆ་ཚང་དངོས་སུ་མཐོང་མྱོང་ཡོད་པ། ཕྱི་རྒྱལ་མི་སེར་གཉིས་ཀྱིས་སྐབས་དེ་དུས་ཀྱི་གནས་སྟངས་རྣམས་ད་ལྟ་ཕྱིར་དྲན་བྱས་ཚེ་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་གདུག་རྩུབ་ཅན་ཞིག་དང་། བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་དམག་མིར་རྒོལ་སྟངས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཕྱིར་དྲན་བྱས་ཚེ་དགའ་སྐྱོ་ཟུང་སྦྲེལ་གྱི་ཚོར་བ་ཞིག་བསྟེར་ཡོང་གི་ཡོད་པ་གསུང་གི་འདུག མི་རབས་གསར་པའི་ལས་འགུལ་རྗེས་དྲན་གྱི་འགྲེམས་སྟོན་གྱི་པར་རིས། ༢༠༢༦།༠༩།༡༤ (RFA Tibetan) དེ་ཡང་པར་པ་འཇོན་ཨེ་ཀར་ལི་ (John Ackerly) ལགས་དང་སྨན་པ་སྦིལིཀ་ཀེར་ (Blake Kerr) ལགས་གཉིས་ ༡༩༨༧ གྱི་ཞི་རྒོལ་སྐབས་བོད་ནང་ཡོད་པ་དང་། སྐབས་དེ་དུས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་དྲག་གནོན་བྱས་པའི་སྐབས། འཇོན་ཨེ་ཀར་ལི་ལགས་ཀྱིས་སྐབས་དེ་དུས་པར་ལེན་མང་པོ་གནང་ཡོད་པ་དང་། སྨན་པ་བྷེ་ལེཀ་ལགས་ཀྱིས་གནས་སྟངས་རྣམས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བཀོད་དེ་ཕྱིས་སུ་ཨ་རིར་ཕྱིར་ཕེབས་ཏེ་བོད་དོན་གོ་རྟོགས་ཀྱི་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་སོགས་བརྒྱ་ལྷག་གནང་འདུག (John Ackerly) ལགས་ཀྱིས། ཉིན་དེའི་སྔ་དྲོར་རྒྱ་ནག་གི་ཉེན་རྟོག་པས་མེ་མདའ་བརྒྱབ་འགོ་མ་བཙུགས་གོང་། བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་མི་རྣམས་བར་སྐོར་ནས་ཕྱིར་སྤུད་སོང་བ་དེ་མཐོང་དུས་ཚོར་བ་ཧ་ཅང་སྐྱིད་པོ་ཞིག་དང་། བར་སྐོར་དེ་སླར་ཡང་བོད་མི་རྣམས་ལ་ཐོབ་པའི་ཚོར་བ་དང་། བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོའི་ས་གནས་སྲུང་སྟེ་འབོད་སྒྲ་སྒྲོག་བཞིན་པའི་རྣམ་པ་མཐོང་དུས་སྤོབས་པ་ཡང་ཆེན་པོ་བྱུང་། ཉིན་དེའི་སྔ་དྲོ་ནི་ངས་དུས་ནམ་ཡང་བརྗེད་མི་སྲིད། འོན་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གིས་མེ་མདའ་རྒྱག་འགོ་བཙུགས་རྗེས་ཁོར་ཡུག་ཆ་ཚང་འགྱུར་བ་ཕྱིན་སོང་ཞེས་དང་། ཁོང་གིས་བླངས་པའི་པར་དེ་དག་ནི་ཁོང་ལ་མ་ཡིན་པར་བོད་མི་རྣམས་ལ་དག་གི་ཡོད་པས། རྒྱུན་དུ་ཁོང་གིས་བརྙན་པར་དེ་དག་སུ་ཀྱང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཆོག་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་པ་ནི། དོན་རྐྱེན་དེའི་ཁྲོད་ཀྱི་ལག་འགུལ་བ་རྣམས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཚུལ་དུ་ཡིན་ཞེས་འདི་ག་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་གསུངས་བྱུང་། རྡ་ས་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དུ་དུས་ཐུང་འགྲེམས་སྟོན་སྐབས། ༢༠༢༦།༠༩།༡༤ (RFA Tibetan) ཡང་སྨན་པ་ (Dr Blake Kerr) ལགས་ཀྱིས། དོན་རྐྱེན་དེ་བྱུང་སྐབས་ཁོང་གིས་པ་ལགས་ཤིག་གིས་རང་གི་བུ་ལོ་བཅུ་བྱས་པ་ཞིག་གི་བྲང་ཁོག་ཏུ་མེ་མདའ་འཁེལ་ཡོད་པ་ཞིག་འཁྱེར་ཡོང་ཞིང་། བུ་ཆུང་དེ་ཁོང་གི་མིག་མདུན་དུ་གྲོངས་སོང་བའི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་ཁོང་གི་མི་ཚེའི་ནང་དུས་ནམ་ཡང་བརྗེད་ས་མ་རེད་ཅེས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་བ་དང་སྦྲགས། ༡༩༨༧ ལོའི་དོན་རྐྱེན་དེ་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་དཔང་པོ་བྱས་པ་དེས། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲོད་བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་གོ་རྟོགས་ཐུབ་པར་ཕན་ཐོགས་ཅུང་གྲུབ་ཐུབ་ཡོད་ཅེས་དང་། བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་ནི་ད་ལྟའང་གདུག་རྩུབ་ཅན་ཞིག་གི་འོག་ཏུ་གནས་ཡོད་པའི་སེམས་ཚབས་ཡོད་པ་གསུངས་བྱུང་། ཡང་ ༡༩༨༧ ལོའི་མི་རབས་གསར་པའི་ཞི་རྒོལ་སྐབས་བོད་འབྲས་སྤུངས་དགོན་པ་ནས་མཉམ་ཞུགས་གནང་མཁན། ཆབ་སྲིད་བཙོན་ཟུར་ངག་དབང་འོད་འབར་ལགས་ཀྱིས། བོད་མི་བློ་དགའ་རང་བཙན་ལགས་ཀྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་རྗེས་གཞོན་སྐྱེས་རྣམས་ཀྱིས་ས་གནས་འདྲ་མིན་དུ་ལས་འགུལ་ཧུར་ཐག་གིས་སྤེལ་བར་བལྟས་ཚེ། བོད་ནང་གི་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་སོགས་དངོས་སུ་མཐོང་མ་མྱོང་བའི་དགུ་བཅུ་གོ་གྲངས་དང་ད་ལྟའི་བཙན་བྱོལ་ནང་གི་གཞོན་སྐྱེས་དབར་བསྡུར་ན། ད་ལྟའི་གཞོན་སྐྱེས་ལ་རེ་བ་ཆེན་པོ་འདུག་ཅེས་དང་། འཐབ་རྩོད་ལ་བློས་གཏོང། སེམས་ཤུགས། ལྷག་བསམ་དགོས་པ་ལས་སློབ་སྦྱོང་གཅིག་པུས་མི་འགྲིག་ཅེས་གསུང་གི་འདུག ཆབ་སྲིད་བཙོན་ཟུར་ངག་དབང་འོད་འབར་ལགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༧ ནས་ ༡༩༨༩ བར་གྱི་ལོ་གསུམ་གྱི་དུས་ཡུན་འདིའི་ནང་བོད་མི་ཚོས་ལྷ་ས་དབུས་པའི་བོད་ནང་གི་ས་གནས་ཁག་ ༤༠ ནང་སྐད་འབོད་ལས་འགུལ་སོགས་ཐེངས་ ༡༥༢ སྤེལ་ཡོད་པ་དང་། བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་མེ་ལྕེ་དུས་ད་ལྟའང་གསོན་པོར་གནས་ཡོད་ཅེས་གསུངས་སོང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ཞི་རྒོལ་གྱི་མཚོན་དོན་པར་རིས་དང་འགྲེལ་བཤད། ༢༠༢༦།༠༩།༡༤ (RFA Tibetan) ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༧ ནས་ ༡༩༨༩ བར་བྱུང་བའི་བོད་ནང་གི་ལས་འགུལ་དེ་ནི་ ༡༩༥༩ ལོའི་གྱེན་ལངས་ཀྱི་ལོ་ ༣༠ རྗེས་ལ་བྱུང་བ་ཞིག་དང་། ༢༠༠༨ ལོར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་ས་གཙོས་པའི་བོད་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་ས་བྱི་ཞི་རྒོལ་ཆེན་མོ་བྱུང་པ་འདི་ནི་མི་རབས་གསར་པའི་ལས་འགུལ་གྱི་ལོ་ ༢༠ རྗེས་བྱུང་བ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་རེད་ལ། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ནང་དམ་དྲག་ཆེས་ཆེར་བཏང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་སྒེར་ལངས་ཆེན་པོ་ཞིག་དེའི་རྗེས་བྱུང་ཐུབ་མེད་ཀྱང་། ད་ཆ་བོད་ནང་གི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་གཞུང་གི་ལྟ་སྲུང་དྲག་པོའི་འོག་ཏུའང་། གཙོ་ཆེར་ཡིག་ཐོག་གི་འཐབ་རྩོད་དེ། དེབ་བརྩམས་པ་དང་གཞས་བརྩམས་པ་སོགས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ། ཁོང་རྣམས་ལ་ཡང་ཁྲིམས་ཆད་བཀལ་བ་དང་གར་སོང་ཆ་མེད་གཏོང་བཞིན་པའི་གནས་སྟངས་མུ་མཐུད་བྱུང་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། འདི་ལོའི་སྤྱི་ཟླ ༩ པར་ཆ་མཚོན་ན་བོད་ནང་གི་མི་རབས་གསར་པའི་ངོ་རྒོལ་བྱུང་རྗེས་ལོ་ ༤༠ འཁོར་བའི་དུས་ཚིགས་ཤིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། བཞུགས་སྒར་རྡ་སར་དེ་འབྲེལ་དུས་ཐུང་འགྲེམས་སྟོན་ཞིག་འཚོགས་ཏེ། སྲིད་སྐྱོང་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་ལགས་ཀྱིས་དུས་ཚིགས་དེ་ནི། བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གི་གནས་སྟངས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲོད་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་ཕྱིན་ཏེ། ཕྱི་རྒྱལ་མི་སེར་ཁྲོད་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་འགོ་ཚུགས་པའི་དཀྱོག་མཚམས་ཤིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་གསུངས་སོང་།། པར་ལེན། བདེ་སྐྱིད་ཀུན་སྒྲོལ། བརྙན་པར་སྒྲིག་སྦྱོར་བ། བསྟན་འཛིན་དོན་ཡོད།

ཨ་རིར་གནས་སྡོད་རྒྱ་རིགས་གསར་འགོད་པ་ཞིག་གིས་དངོས་བདེན་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིཊ་ཏེ་རྒྱ་རིགས་རྣམས་ཀྱི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིར་ལྟ་ཕྱོགས་དངོས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་བཞིན་པའི་དྲིལ་བསྒྲགས་ལས་ལྡོག་སྟེ་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཡོད་པ་གསུངས་བྱུང་། (Far from the rooftop of the world) ཞེས་འཛམ་གླིང་གི་ཡང་རྩེ་ནས་རྒྱང་ཐག་རིང་བ་ཞིག་ནས། ཞེས་ཨ་རིར་གནས་བཞུགས་རྒྱ་རིགས་གསར་འགོད་པ་ཨེ་མི་ཡི་ཡིས་གླིང་ཆེན་བཞིའི་ནང་གི་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་ལ་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ། བོད་མི་རྣམས་བོད་བཞག་སྟེ་བཙན་བྱོལ་ལུང་པར་གྱར་དགོས་བྱུང་སྟེ་གཞིས་ཆགས་ཚུལ་དང་། བརྒྱུད་རིམ་དེའི་ཁྲོད་བོད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་སྐད་ཡིག་རིག་གཞུང་སོགས་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་དཔེ་དེབ་ཅིག་བརྩམས་ཡོད་པ་དེའི་ཐོག་བགྲོ་གླེང་གནང་ཡོད་པ་རེད་ལ། འདི་ནི་གཙོ་བོ་སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་མཇལ་ཁ་ཐོབ་པའི་རྗེས་སུ་བོད་མིའི་གནས་སྟངས་ཐད་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་རྒྱུའི་འདུན་པ་སྐྱེས་པ་ཞིག་རེད་འདུག དེ་ཡང་ཨེ་མི་ཡིས་ལགས་ཀྱིས། “དེ་སྔ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་བོད་ནང་ས་བྱི་ཞི་རྒོལ་ཆེན་མོ་བྱུང་སྐབས། ངས་གསར་འགྱུར་བཀོད་ཆེད་རྡ་སར་བཅར་སྐབས་སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དབུ་བཞུགས་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བའི་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་ལ་བཅར་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་། ༧གོང་ས་མཆོག་གིས་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་གྲུབ་རྗེས་༧གང་ཉིད་ཀྱིས་ང་ལ་གཟིགས་ཏེ་རྒྱ་རིགས་ཤིག་ཡིན་པ་མཁྱེན་དུས་ངའི་མགྲམ་པར་བྱམས་པོ་གནང་ཞིང་། སྐབས་དེར་བཀའ་གནང་དོན་ལ་གནད་དོན་འདི་དག་ནི་བོད་དང་རྒྱ་ནག་དབར་གྱི་གནད་དོན་ཡིན་པས་ང་ཚོས་ཕན་ཚུན་སྐད་ཆ་གཤོད་དགོས། ཁྱེད་ཀྱིས་ལན་བྱོས་ཨ་ཞེས་བཀའ་གནང་བྱུང་བས། སྐབས་དེར་ང་ལ་ཚོར་བ་དམིགས་བསལ་ཅན་ཞིག་བྱུང་ལ། སྐབས་དེར་བཞུགས་སྒར་དུའང་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཁྲོམ་གཞུང་དུ་ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་དང་མར་མེ་ཁྲོམ་སྐོར་སོགས་བྱེད་བཞིན་པ་མཐོང་དུས། དེ་ལྟ་བུ་ནི་བོད་ནང་རང་དབང་མེད་པས། བཙན་བྱོལ་ནང་དུ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་དབང་སྤྱོད་བཞིན་པར་ཧ་ཅང་ཡ་མཚན་པོ་བྱུང་།” ཞེས་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་གསུངས་བྱུང་ལ། གཞན་ཡང་ཁོང་གིས་སྤྱིར་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་བཟང་སྤྱོད་ལྡན་པའི་གཤིས་ཀ་སོགས་ལ་ཡིད་སྨོན་ཆེན་པོ་སྐྱེ་ཡི་ཡོད་པ་གསུངས་བྱུང་། དེ་ཡང་ཁོང་གིས། “རྒྱ་རིགས་མང་པོ་ཞིག་གིས་དེ་སྔ་རྒྱ་ནག་ཏུ་བསྡད་སྐབས་བོད་དོན་སྐོར་རྒྱ་ནག་གཞུང་ངོས་ནས་བཤད་པ་ལས། གཞན་གསལ་པོ་ཤེས་ཀྱི་མེད་ཀྱང་། ད་ཆ་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་གནས་སྡོད་བྱེད་མཁན་རྒྱ་རིགས་མང་པོས་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་མཇལ་བ་དང་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་དང་ཐུག་འཕྲད་སོགས་བརྒྱུད། རྒྱ་ནག་མི་སེར་དང་བོད་མི་གཉིས་ཀའི་མངོན་འདོད་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀས་རང་དབང་འདོད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཡོད། ངས་དེབ་དེ་བྲིས་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་རྡ་ས་དང་ལྡི་ལི། ལྷོ་ཕྱོགས་སྦེ་ལ་ཀོ་པི་ཁུལ་གྱི་བོད་མི་མང་དག་ཅིག་དང་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་སོང་། ཁོ་ཚོས་ང་རྒྱ་མི་ཞིག་ཡིན་པར་མི་དགའ་བ་བྱེད་རྒྱུ་ལས་ལྡོག་སྟེ། དེ་བས་དགའ་བ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ལ། ཐེངས་གཅིག་ངས་བོད་མི་ཞིག་ལ་སྐད་ཆ་ཡང་དྲིས་མྱོང་ཡོད་ལ་སྐབས་དེར་ཁོང་གིས། ང་ཚོ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་དགའ་པོ་མེད་པ་མ་གཏོགས་རྒྱ་ནག་མི་མང་ལ་མི་དགའ་བ་བྱེད་ཀྱི་མེད་ཅེས་གསུངས་དུས། ཚོར་བ་དམིགས་བསལ་ཅན་ཞིག་བྱུང་།” ཞེས་གསུང་གི་འདུག ཨེ་མི་ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་དཔེ་དེབ་དེའི་ནང་། དགེ་འདུན་པ་སྟོབས་ལྡན་ལགས་དང་། མ་བྱན་དང་ཆབ་སྲིད་བཙོན་ཟུར་ནོར་བུ། ལྷ་ས་ནས་ཁོ་ཚོའི་འབྲིང་རིམ་འཚོ་བ་བཞག་སྟེ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་དགོས་བྱུང་བའི་བཟའ་ཚང་བདེ་སྐྱིད་དང་དོན་གྲུབ་བཅས་ལ། རྒྱ་གར་གྱི་ས་གནས་ཁག་དང་། གླིང་ཆེན་བཞིའི་ནང་བསྐྱོད་པར་རྗེས་དེད་བྱས་ཏེ། ས་གནས་དེ་དག་གི་ནང་ཁོ་ཚོས་བཙན་བྱོལ་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་འཚོ་བ་དང་མི་ཚེ་གསར་པ་སྐྱེལ་པ་དང་། གཞན་ཡུལ་དུ་བོད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་རིག་གཞུང་རྒྱུན་འཛིན་ཇི་ལྟར་བྱེད་བཞིན་པའི་རྣམ་པ་ཞིག་བཀོད་འདུག་ལ། རྩོམ་པ་པོ་དང་གསར་འགོད་པ་ཨེ་མི་ཡི་ཡིས། དཔེ་དེབ་དེ་ནི་ད་ཆ་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་ཡོད་ཀྱང་ཁོང་གིས་རིང་མིན་དཔེ་དེབ་དེ་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཏེ། དམིགས་བསལ་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་གནས་སྡོད་རྒྱ་རིགས་མང་པོར་སྙོབ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་གནང་གི་འདུག གཞན་ཡང་དཔེ་དེབ་དེའི་སྔོན་གླེང་དུ་སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས། དེབ་དེའི་བརྒྱུད་ཀློག་པ་པོ་ཚོས་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་དང་ཆེ་མཐོང་ལྡན་པའི་ཐོག་རང་དབང་གི་རེ་འདུན་སོགས་ཀྱི་སྐོར་གོ་རྟོགས་རྒྱ་གང་ཆེ་སྤེལ་ཐུབ་པའི་ཐུགས་རེ་གནང་གི་ཡོད་པའི་ཕྱག་བྲིས་སྩལ་འདུག ཨ་རིར་གནས་སྡོད་རྒྱ་རིགས་ (Amy Yee) ལགས་ནི་ད་ལྟའི་ཆར་ Chicago Sun Times ནང་གསར་འགོད་ལས་རིགས་གཉེར་བཞིན་པ་དང་། ཁོང་གིས་དེ་སྔ་གསར་འགྱུར་ལས་ཁང་ཆེ་ཁག་ནང་ཕྱག་ལས་དང་རྩོམ་རིག་འདོན་སྤེལ་སོགས་ཀྱང་གནང་མྱོང་ཡོད་འདུག པར་ལེན་དང་བརྙན་པར་སྒྲིག་སྦྱོར་བ། བསྟན་འཛིན་དོན་ཡོད།

ལས་འགུལ་བ་རྣམས་རྒྱ་གར་གྱི་ཉེན་རྟོག་པས་འཛིན་བཟུང་དོ་དམ་བྱས་ཏེ། Mandawali ཉེན་རྟོག་ལས་ཁུངས་སུ་ཁྲིད་འདུག

ས་གནས་མི་འདྲ་བ་ ༢༠ ནས་བོད་མི་ ༢༠༠ ལྷག་གིས་ཞི་ལ་ངོ་རྒོལ་གནང་པ།

རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་དང་ཤིན་ཅང་། རྒྱ་ནག་བཅས་སུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོར་ལྟ་སྲུང་དོ་དམ་དུ་བཏང་ཡོད་པ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་ཞིབ་ཚོགས་པས་ཐེར་འདོན་བྱས་འདུག བོད་དང་རྒྱ་ནག་བཅས་སུ་རྒྱ་ནག་གི་“ཁྲིམས་སྒྲིག་ལས་འགལ་བའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་“སྤེལ་བ་ཁག་ས་གནས་མི་མང་གིས་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུ་དགོས་པའི་ལས་འགུལ་ཞིག་སྤེལ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཡང་ཞི་ཅིན་ཕིང་ (Xi Jinping) གིས་ ༢༠༡༦ ལོར་ཆོས་ལུཊ་རྒྱ་ནག་ཅན་དུ་སྒྱུར་བའི་སྲིད་ཇུས་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་འབྲུ་དོན་ལྟར་ལག་བསྟར་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། རང་དབང་གི་ཐོག་ནས་ཆོས་ལུགས་ཉམས་བཞེས་པ་ཚོ་དང་། དེ་དག་གི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་མཁན་ཚོར་ཡང་ཉེས་ཆད་གཏོང་གི་ཡོད་པའི་སྐོར་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་ཞིབ་ཚོགས་པས་ (Human Rights Watch) ཕྱི་ཚེས་ ༩ ཉིན་ ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་སྤེལ་བའི་ནང་ ཐུགས་འཚབ་དང་འབྲེལ་ནས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་འདུག་ལ། ཉེ་བའི་ཆར་མཚོན་ནའང་རྒྱ་ནག་གི་དོ་དམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་འདི་མུ་མཐུད་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༦ ལོའི་ལོ་ཕྱེད་རིང་རྒྱ་ནག་གི་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་ ༡༢ ལྷག་གི་ནང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བརྗོད་བཞིན་པ་ལྟར་“ཁྲིམས་འགལ་“གྱི་ཆོས་ལུགས་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་གཤོད་མཁན་ལ་སྐུལ་མ་བྱ་ཆེད་རྔན་པ་སྤྲོད་སྲོལ་དེ་ལག་བསྟར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཐེར་འདོན་གནང་འདུག བོད་དང་ཤིན་ཅང་། རྒྱ་ནག་བཅས་སུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོར་ལྟ་སྲུང་ནན་དུ་བཏང་པ། (Nordhey) བོད་དང་ཤིན་ཅང་། རྒྱ་ནག་བཅས་སུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོར་ལྟ་སྲུང་ནན་དུ་བཏང་པ། (Nordhey) བོད་མི་ནང་པ་ཚོའི་ཆོས་དད་རང་དབང་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཚབས་ཆེན་སྤྲོད་ཉེན། ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ལོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆོས་དད་རང་དབང་ཐད་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་ཁྲིམས་ཡིག་འབྲུ་དོན་ཆེད་འཛུགས་བྱས་པའི་ཨ་རིའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆོས་དད་རང་དབང་ལྷན་ཚོགས་ ( USCIRF) ཀྱི་འགན་འཛིན་ཚོགས་མི་ ཌེ་ཝིཌི་ཨེན་ཌར་སཱན་ (David A. Anderson) ལགས་ཀྱིས། རྒྱ་ནག་གིས་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་དྲག་གནོན་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་དེས་བོད་ཀྱི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་ཚོའི་ཆོས་དད་རང་དབང་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཚབས་ཆེན་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་དང་། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་དབང་འཛིན་པས་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་དགོན་སྡེ་ཁག་ལ་འགོག་གནོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། ལྷག་པར་༧གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་གུས་བརྩི་ཞུ་མཁན་གྱི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་འཛིན་བཟུང་དང་གར་སོང་མེད་པར་གྱུར་བཞིན་ཡོད་ཅེས་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་ཡིག་ཐོག་ནས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་བྱུང་། ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཌོ་ནལཌི་ཊམཔ་དང་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གཉིས་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ས་པེ་ཅིན་དུ་མཇལ་ཕྲད་སྐབས་ཀྱི་པར་ཚཊ། ༢༠༢༦།༠༥།༡༥ (REUTERS) སྲིད་འཛིན་ཊམཔ་ལ་ཞི་དང་མཉམ་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་གནད་དོན་གླེང་དགོས་པའི་རེ་འདུན། རྒྱ་ནག་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིང་རིང་མིན་ཕྱི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ཨ་རིར་འབྱོར་གྱི་ཡོད་ཅིང་། སྲིད་འཛིན་ཌོ་ནལཌི་ཊམཔ་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད། ཌེ་ཝིཌི་ཨེན་ཌར་སཱན་ (David A. Anderson) ལགས་ཀྱིས། ཨ་རིའི་གཞུང་གིས་ཆོས་དད་རང་དབང་ལ་རྡོག་རོལ་ཚབས་ཆེན་གཏོང་མཁན་རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་དང་། གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་ཚོར་ཉེས་ཆད་འགེལ་དགོས་པ་རེད་ཅེས་གསུང་གི་འདུག་ལ། ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་གྱིས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བཙོན་པའི་གནད་དོན་ཐོག་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིང་དང་མཉམ་དུ་གླེང་སློང་གནང་རྒྱུའི་འདུན་པ་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད་པ་དཔེར་ན། ཉེ་བའི་ཆར་རྒྱ་ནག་ཏུ་བཙོན་འཇུག་བྱས་པའི་ཆབ་སྲིད་བཙོན་པ་ཡི་ཤུའི་ཆོས་པ་ Pastor Ezra Jin ལ་རང་དབང་ཐོབ་པ་བཞིན། བོད་མིའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་༧པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེར་ངོས་འཛིན་གནང་རྗེས་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་གི་གནས་སྟངས་ཐད་ང་ཚོར་རེ་བ་གསར་པ་ཞིག་ཡོད་ཅེས་གསུངས་བྱུང་། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོར་དམ་དྲག་དང་འགོག་གནོན། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཧའེ་ཏུང་ཁུལ་གྱི་སྲིད་གཞུང་གིས་ཚོང་པ་དང་། མགྲོན་ཁང་། འགྲིམ་འགྲུལ་ཁང་བཅས་ཀྱིས་གོ་སྒྲིག་བྱས་པའི་ལས་དོན་བརྒྱུད་དྭོགས་གནད་ཀྱི་གནས་སྟངས་བྱུང་ཁག་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུ་དགོས་པའི་བཀོད་ཁྱབ་བཏང་ཡོད་ཅིང་། སྒྲིག་གཞི་གསར་པ་ཕལ་ཆེ་བའི་ནང་སྙན་སེང་ཞུ་མཁན་ལ་རྔན་པ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་ལ། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བྲན་རྡུ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གཞུང་གིས་ངོས་འཛིན་བྱེད་“ཁྲིམས་འགལ་“ གྱི་བྱ་སྤྱོད་སྙན་སེང་ཞུ་མཁན་ལ་ཨ་སྒོར་ ༡༢༠ སྤྲོད་རྒྱུའི་ཆ་རྐྱེན་བསྐྲུན་ཡོད་པ་རེད། སྒྲིག་གཞི་འདི་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ནས་བཟུང་ཤིན་ཅང་ནང་དུ་ལག་བསྟར་འགོ་འཛུགས་བྱས་པའི་སྒྲིག་གཞི་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ནས་བཟུང་ཀོང་ཏུང་ཞིང་ཆེན་དུ་ལག་བསྟར་འགོ་འཛུགས་བྱས་པའི་སྒྲིག་གཞི། དེ་བས་འཇིགས་སྣང་ཆེ་བ་ཞིག་ལ་ཧན་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་དང་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ལྟ་གྲུབ་ལ་གཞི་བཅོལ་བའི་ཡེ་ཤུའི་རྗེས་འབྲངས་པ་དང་། ཁ་ཆེའི་རྗེས་འབྲངས་པ། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་རྗེས་འབྲངས་པ་བཅས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བཀོད་ཁྱབ་དེར་ཉམས་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་བརྡ་ལན་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། བོད་ནང་གི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོར་དམ་དྲག འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་ཞིབ་ཚོགས་པའི་ཨེ་ཤེ་ཡ་སྡེ་ཚན་གྱི་འགན་འཛིན་གཞོན་པ་མ་ཡ་ཝང་ (Maya Wang) ལགས་ཀྱིས། བོད་མིའི་ས་ཁུལ་ཁག་ཏུ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་ཞི་བའི་ངང་ནས་ཆོས་ལུགས་དད་མོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་ཐོབ་ཐང་ལ་དུས་ཡུན་རིང་པོར་དམ་དྲག་ནན་པོ་བྱས་པ་མ་ཟད། གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་ཚོས་གཞུང་གིས་“ཁྲིམས་འགལ་“དུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་ལས་དོན་དཔེ་ན་༧གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་སྐུ་པར་ཉར་ཚགས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་ཀྱི་ཐད་མང་ཚོགས་ཀྱིས་གཞུང་ལ་གནས་ཚུལ་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་གསུངས་བྱུང་ལ། གནས་ཚུལ་སྐྱེལ་མཁན་ལ་སྐུལ་མ་བྱེད་པ་འདི་བརྒྱུད་མི་མང་དཀྱུས་མ་ཚོར་གནོན་ཤུགས་ཕར་མ་ཞིག་སྤྲད་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དཔེ་ན་དུད་ཁྱིམ་དུ་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་འདུ་འཛོམས་ཆུང་ཚགས་ཚོགས་རིང་གོ་སྒྲིག་བྱེད་རྒྱུ་འདི་དག་“ཁྲིམས་འགལ་“གྱི་ཆོས་ཕྱོགས་བྱ་འགུལ་དུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་ཉེན་འགན་འོག་འགོག་རྐྱེན་འཕྲད་སྲིད་པའི་འཇིགས་སྣང་ཞིག་ཆགས་ཡོད་ཅེས་གསུངས་བྱུང་། བོད་དང་ཤིན་ཅང་། རྒྱ་ནག་བཅས་སུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོར་ལྟ་སྲུང་ནན་དུ་བཏང་པ། (Nordhey) རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བྱ་ཐབས་གསར་པ་འདི་ནི་འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡ ནས་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་ སྤྱི་མང་བདེ་འཇགས་འཛིན་སྐྱོང་གི་ཉེས་ཆད་ཀྱི་ཁྲིམས་ ལ་མཇུག་འདེད་ཀྱིས་བསྒྱུར་བཅོས་བྱས་པའི་སྒྲིག་སྲོལ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་། ཁྲིམས་འགལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་བྱེད་འགོ་སྤེལ་ན་ཉིན་ ༥ ནས་ ༡༥ བར་དོ་དམ་བྱེད་སྲིད་པའི་ལམ་སྲོལ་ཞིག་གསར་དུ་འགོ་འཛུགས་བྱེད་ཡོད་པ་རེད།། པར་རིས་སྒྲིག་བཟོ་བ། ནོར་སྡེ་སྒྲོལ་མ།

ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་ནང་། བོད་མཐོ་སྒང་དུ་རང་བྱུང་གནོད་འཚེ་ཆེ་གྲས་རིམ་པས་མང་དུ་ཕྱིན་ཡོད། དཔེར་ན། ༢༠༢༥ ལོར་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་བྱང་ངོས་སུ་དིང་རིར་ས་ཡོམ་གྱི་གནོད་འཚེ་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་དང་། ༢༠༢༦ ལོར་བོད་ཀྱི་སྐྱིད་གྲོང་དང་བལ་ཡུལ་གྱི་ས་མཚམས་སུ། འཁྱགས་རོམ་དང་བྲག་རི་ཉིལ་བ་ལས་འདམ་རྡོ་ཆུ་རུད་ཀྱི་གནོད་འཚེ་ཚབས་ཆེན་བྱུང་ཡོད། གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་དང་གནོད་འཚེ། རང་བྱུང་གནོད་འཚེ་དེ་ཚོས་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ཉམས་ཞན་པའི་ས་ཁམས་གནས་སྟངས་དང་། བོད་ནང་གི་གསར་སྤེལ་ལས་གྲ་ཁག་གི་གནོན་ཤུགས་གཉིས་ལ་སླར་ཡང་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པ་བཟོས་ཡོད། རྒྱ་ནག་གི་ཆེད་ལས་མི་སྣས། ད་རེས་སྐྱིད་གྲོང་གི་གནོད་འཚེ་འདི་ནི་གནམ་གཤིས་ཚ་དྲོད་འཕེལ་བའི་ཤུགས་རྐྱེན་འོག་གངས་རིའི་ཞུར་ཚད་མགྱོགས་སུ་ཕྱིན་པ་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆེད་ལས་མི་སྣས་འཁྱགས་རོམ་དང་བྲག་རིའི་སྲ་བརྟན་གྱི་གནས་སྟངས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་བྱུང་སྐོར་ཡང་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་འདུག བོད་མཐོ་སྒང་གི་ཁོར་ཡུག་ལ་ཡུན་རིང་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་ཝང་ཝིལ་སླའོ་ནས། གནམ་གཤིས་ཚ་དྲོད་འཕེལ་བའི་ཁྲོད་ནས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པར་ངོས་འཛིན་བྱ་ཆོག་རུང་། ད་དུང་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ཞིག་ནི་འཁྱགས་རོམ་བརྟན་པོ་མེད་པར་གྱུར་པའི་ས་ཁུལ་དུ་ ༢༠༡༥ ལོའི་བལ་ཡུལ་གྱི་ས་ཡོམ་ཆེན་པོ་བྱུང་པ་འདིའི་རྗེས་སུ་ཐེངས་མང་པོ་རི་ཉིལ་བ་འདིས་འཁྱགས་རོམ་འོག་གི་བྲག་རྡོའི་རིམ་པ་འདི་བརྟན་པོ་མེད་པ་ཆགས་ཡོད་སྐོར་གསུངས་བྱུང་། སྐྱིད་གྲོང་གི་གནོད་འཚེ་འདི། བོད་མཐོ་སྒང་གི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ལ་འགྱུར་བ་མྱུར་པོ་འགྲོ་བཞིན་པའི་དུས་སྐབས་ལ་བྱུང་ཡོད་ལ། ས་ཡོམ་དང་གནམ་གཤིས་ཚ་དྲོད་འཕེལ་བའི་ཤུགས་རྐྱེན་གྱིས་ཆུ་ལོག་བསྟུད་མར་ཐོན་པ་དང་། ཡང་ན་འདམ་རྡོ་ཆུ་རུད་ཐོན་སྲིད་པར་ཆེད་ལས་མི་སྣས་ངོས་འཛིན་གནང་གི་ཡོད། ཁ་རོ་ལའི་འཁྱགས་རོམ། (REUTERS) བོད་ཁུལ་དུ་རང་བྱུང་གནོད་འཚེ་དང་མིའི་བྱ་སྤྱོད། ༢༠༡༨ ལོར་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་སྨད་རྒྱུད་ཀྱི་ཆུ་ཤུགས་གློག་ཁང་གི་ལས་གྲ་འགོ་བཙུགས་ས་ཕད་གྲོང་རྡལ་དུ་གངས་རུད་དང་རི་ཉིལ་བས་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་ནང་ལྷུང་ནས་དེ་རྗེས་ཆུ་ལམ་འགག་སྟེ་མཚེའུ་ཆགས་ཡོད་པ་ཝང་ཝིལ་སླའོ་ནས་གསུང་གི་འདུག་ལ། ༢༠༡༨ ལོར་ཉིང་ཁྲིའི་སྨན་གླིང་རྫོང་ཕད་གྲོང་རྡལ་དུ་མཚེའུ་རྡོལ་ནས་ཆུ་ལོག་བྱུང་པ་དང་། ཡང་ཕད་གྲོང་རྡལ་ལ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ་ ༡༡ པའི་ནང་ས་ཡོམ་འགུལ་ཚད་རིམ་པ་ ༦.༩ བྱས་པའི་གནོད་འཚེ་བྱུང་མྱོང་ཡོད། འོན་ཀྱང་ས་ཁུལ་འདིར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཆུ་ཤུགས་གློག་ཁང་གི་ལས་གྲ་མུ་མཐུད་སྤེལ་བཞིན་པ་རེད། ཝང་ཝིལ་སླའོ་ནས་ངོས་འཛིན་གནང་དོན་ལ་གཞིགས་ན། རྒྱ་ནག་གི་ཆེད་ལས་བཟོ་བཀོད་པ་མང་པོས་ས་ཆ་འདིའི་ས་གཤིས་ཀྱི་ཉེན་ཁ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། བཟོ་བཀོད་པ་ཁག་གཉིས་ཡོད་པའི་ནང་ནས་ཁག་ཅིག་གིས་ས་གཤིས་ཉེན་ཁར་འགྲན་བསྡུར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་ཆུ་བོའི་རྒྱུད་དུ་ཆུ་ཤུགས་གློག་ཁང་རིམ་པས་སྐྲུན་བཞིན་ཡོད་པའི་ཐོག་རི་བོ་བསྔོག་ནས་གཏེར་ཁ་བཏོན་བཞིན་ཡོད་ལ། གཞུང་ལམ་དང་ལྕགས་ལམ་སྐྲུན་ཆེད་རི་རྒྱུད་བརྟོལ་ནས་ཕུག་ལམ་བཟོ་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་མང་པོར་གསར་སྤེལ་ཁུལ་དང་འཛུགས་སྐྲུན་ལས་གྲྭ་རྒྱ་སྐྱེད་བཏང་བ། དེ་བཞིན་རི་འདེབས་མང་པོར་ཉི་ནུས་དང་རླུང་ནུས་ཀྱི་ཁེངས་པ། རི་ནས་རི་བར་གློག་སྐུད་ཀྱི་ལྕགས་དོང་གྲངས་ལས་འདས་པ་བཙུགས་པ། ལས་མི་དང་ཚོང་པ། ཡུལ་སྐོར་བ། མོ་ཊ་དང་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་འགྲུལ་སྐྱོད་ཀྱང་མང་དུ་ཕྱིན་པ་སོགས་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་རྣམ་པ་འདི་མཐོང་རྒྱུ་མེད་པར་གྱུར་ཡོད། ཡང་འདི་ཚོས་རང་བྱུང་གནོད་འཚེ་རེ་རེ་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་ཡོད་ཅེས་བཤད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་ན་ཡང་། བོད་མཐོ་སྒང་ལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་གསར་སྤེལ་བྱས་པ་འདིས་ཉམས་ཞན་པའི་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་དང་ས་གཤིས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་དང་ཉེན་ཁ་འཕྲད་རྒྱུ་ངེས་པ་ཡིན་པར་ཆེད་ལས་མི་སྣས་ངོས་འཛིན་གནང་གི་ཡོད། བོད་མཐོ་སྒང་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཚོད་ལྟ་ཁང་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ། ཝང་ཝིལ་སླའོ་ཡིས་ཞེད་སྣང་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་གིས་ཅ་དངོས་མང་པོ་ཞིག་བོད་ལ་འཁྱེར་ནས་ཚོད་ལྟ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བོད་འདི་ཚོད་ལྟ་ཁང་ལྟ་བུར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་དང་། ཁོང་གིས་ཉི་ནུས་ཚ་ནུས་ལས་གྲྭ་དང་། ཆུ་འཐེན་ནུས་གསོག་གློག་ཁང་། ས་དྲོད་གློག་ཁང་སོགས་དཔེ་མཚོན་ལུང་འདྲེན་གནང་སྟེ། རྒྱ་ནག་གིས་བོད་དུ་གཉེར་བའི་ལས་གྲྭ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་གཅིག་པུར་མ་བལྟོས་པར། ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་ཁོར་ཡུག་ལ་གྱོང་གུན་དང་མིའི་བྱ་སྤྱོད་ལས་བཟོས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཡང་མཉམ་དུ་དཔྱད་ཞིབ་དགོས་པ་གསུངས་ཀྱི་འདུག་ལ། ཉི་འོད་གློག་ནུས་སོགས་ཀྱིས་ས་ཁུལ་གྱི་ཚ་དྲོད་འཕེལ་བར་ཤུགས་རྐྱེན་བཟོ་བཞིན་ཡོད་འདུག འདི་ནི་གསར་སྤེལ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་གནད་དོན་མ་ཡིན་པར། ས་གཤིས་ཉམས་ཞན་པའི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཏུ་གསར་སྤེལ་གྱི་ཚད་གཞི་དང་མྱུར་ཚད་གང་འདྲ་ཞིག་འཚམ་པ་ཡོད་མེད་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིག་རེད། བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་ཝང་ཝིལ་སླའོ་ནས་མུ་མཐུད་གསུངས་པར། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་གི་ཆབ་སྲིད་འགོ་ཁྲིད་དང་ཚན་རིག་པ་སུ་ཡིན་རུང་། ལས་ཀ་ཞིག་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་ལས་ཀ་འདི་བྱས་ན་ཤུགས་རྐྱེན་ངན་པ་གང་ཡོད་མེད་ཐད་རྩ་བ་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཀྱི་མེད་ཅེས་གསུངས་བྱུང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ནང་སྤེལ་བཞིན་པའི་ཆུ་མཛོད་གློག་ཁང་གི་ལས་གྲ (Xinhua) རྒྱ་ནག་གི་ལོ་ལྔ་ཚན་བཅོ་ལྔའི་འཆར་གཞི། རྒྱ་ནག་གིས་བོད་འདི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནུས་པའི་བྱུང་ཁུངས་གཙང་མའི་རྟེན་གཞི་ཟེར་བ་ཞིག་སྐྲུན་རྒྱུ་ཡིན་པ་བརྗོད་ཡོད། དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ལོ་ལྔ་ཚན་བཅོ་ལྔའི་འཆར་གཞིའི་ནང་བོད་འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། དམིགས་བསལ་ཆུ་གློག་དང་ཉི་ནུས། རླུང་ནུས། ཆུ་འཐེན་ནུས་གསོག་སོགས་མུ་མཐུད་རྒྱ་སྐྱེད་བཏང་པ་དང་། བོད་ནས་གློག་རྒྱ་ནག་ནང་དུ་གཏོང་བའི་ལས་གྲྭའང་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སུ་བཀོད་ཡོད། ཝང་ཝིལ་སླའོ་ནས་བོད་ནི་ད་ལྟ་གློག་མི་གདེང་བའི་ས་ཆ་ཞིག་མ་རེད། བོད་ཀྱི་གློག་ཕྱི་ལ་གཏོང་གི་ཡོད་པ་གསུངས་བྱུང་། བོད་ཀྱི་ནུས་པའི་བྱུང་ཁུངས་གསར་སྤེལ་བྱས་པ་འདི་བོད་ཀྱི་དགོས་མཁོར་དམིགས་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། ལོ་ལྔ་ཚན་བཅོ་ལྔའི་འཆར་གཞི་ལྟར་ན། རྒྱ་ནག་གི་དགོས་མཁོར་དམིགས་པའི་གསར་སྤེལ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་ལ། མིས་བཟོས་རིག་ནུས་ཁྱབ་རྡལ་ཆེན་པོ་ཕྱིན་པའི་སྐབས་འདིར་རྒྱ་ནག་ལ་གློག་ནུས་དྲ་བ་དང་གློག་ཆས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་ཁག་ཅིག་བོད་ནང་ནས་གཏེར་བཏོན་གྱིས་ནུས་པའི་བྱུང་ཁུངས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ཆེན་པོའི་ཆ་ཤས་སུ་འགྱུར་བཞིན་པ་མཚོན་ཐུབ་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད། ཡང་གསར་སྤེལ་དང་གནས་སྤོའི་སྲིད་ཇུས་རྒྱ་སྐྱེད་བཏང་པ་དང་མཉམ་དུ། བོད་མིའི་འཚོ་ཐབས་དང་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ལ་ཡང་ད་ཆ་འགྱུར་བ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་དང་བོད་ཀྱི་ཆོས་དད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན། དེ་བཞིན་བོད་མིར་ཤུགས་རྐྱེན་སོགས་ཀྱི་ཐད་བསམ་བློ་གཏོང་གི་མ་རེད་ཅེས་ཝང་ཝིལ་སླའོ་ནས་གསུངས་ཀྱི་འདུག བོད་ནང་གི་བོད་མིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ནང་སྤེལ་བའི་ལས་གྲ་སྣ་ཚོགས་འདི་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་དབང་ཆ་དང་བསམ་ཚུལ་བརྗོད་དབང་གང་ཡང་མེད་པ་རེད་འདུག ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༦ ཉིན་གྱི་སྐྱིད་གྲོང་འགག་སྒོ་གནས་ཡུལ་གྱི་ས་ཆའི་གནས་སྟངས། (Tingshu Wang/REUTERS) བོད་མཐོ་སྒང་ལ་འཛམ་གླིང་གི་ཡང་རྩེ་དང་ཨེ་ཤེ་ཡའི་ཆུ་མཛོད་ཅེས་འབོད་སྲོལ་ཡོད། བོད་ཀྱི་གངས་རི་དང་ཆུ་བོའི་འགྱུར་བ་ནི། བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གནད་དོན་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར། ཨེ་ཤེ་ཡའི་ཆུ་བོའི་བྱུང་ཁུངས་དང་གཤམ་རྒྱུད་ཀྱི་མི་འབོར་ཧ་ཅང་མང་པོའི་འཚོ་གནས་དང་འབྲེལ་ནས་ཡོད། ད་ལྟ་བོད་ཀྱི་ཆུ་བོའི་ཐོན་ཁུངས་མང་པོ་ཡོད་རུང་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་སུམ་ཅུའི་རྗེས་ལ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ཆུ་ཉུང་དུ་འགྲོ་སྲིད་པ་དང་དེའི་ཤུགས་རྐྱེན་ནི་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། ཨེ་ཤེ་ཡའི་ཆུ་མཛོད་ལ་རྟེན་ནས་འཚོ་གནས་བྱེད་མཁན་མི་དུང་ཕྱུར་མང་པོའི་ཆུའི་དགོས་མཁོ་ཇི་ལྟར་སྐོང་ཐུབ་མིན་འདི་གནད་དོན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཝང་ཝིལ་སླའོ་ནས་ངོས་འཛིན་གནང་གི་འདུག གནམ་གཤིས་ཚ་དྲོད་འཕེལ་བ་ལས་འཁྱགས་རོམ་བཞུར་ཚད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ནས་ས་ཁུལ་ཁག་ཅིག་ཏུ་དང་ཐོག་ཆུ་རྒྱུན་འཕེལ་སྲིད་ཀྱང་། འཁྱགས་རོམ་གྱི་ཆུ་གསོག་རིམ་བཞིན་ཉམས་ན། ཆུ་རྒྱུན་ལ་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་འབྱུང་སྲིད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་བོད་མཐོ་སྒང་གི་མ་འོངས་གནས་སྟངས་ནི་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གཅིག་པུས་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་མེད་པར། གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱིས་གཉེར་པའི་གསར་སྤེལ་གྱི་ཚད་གཞི་དང་མྱུར་ཚད། ལས་གྲྭའི་གཞི་ཁྱོན། ལྷག་པར་དུ་ཁོར་ཡུག་ས་ཁམས་ལ་དཔྱད་ཞིབ་ཚད་དང་ལྡན་པ་དགོས་རྒྱུ། ས་གནས་མི་དམངས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་སོགས་ཕྱོགས་མང་པོ་ནས་བསམ་གཞིགས་དགོས་རྒྱུ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། སྐྱིད་གྲོང་གི་གནོད་འཚེ་གཅིག་གིས་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ཁོར་ཡུག་གནས་བབ་སྤྱི་ཡོངས་ལ་མཇུག་སྡོམ་བྱ་ཐུབ་རྒྱུ་མིན་ན་ཡང་། འདིས་རང་བྱུང་གནོད་འཚེའི་ཉེན་ཁ་ཆེ་བའི་བོད་མཐོ་སྒང་དུ། གསར་སྤེལ་གྱི་ཁེ་ཕན་དང་ཁོར་ཡུག་གི་གནས་སྟངས་གཉིས་མཉམ་དུ་བཞག་སྟེ། རང་བྱུང་ཁམས་འདིར་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་གསར་སྤེལ་བྱས་ན། མཐར་ཁེ་ཕན་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར་གནོད་འཚེའི་ཉེན་ཁ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་སྲིད་པའི་དྲན་སྐུལ་བྱུང་ཡོད།། བརྙན་པར་སྒྲིག་སྦྱོར་བ། ནོར་སྡེ་སྒྲོལ་མ།