وزارت خزانهداری ایالات متحده روز سهشنبه ۱۷ شهریور اعلام کرد «تمام خطوط هوایی باقیمانده ایران» را که تاکنون مشمول تحریم نشده بودند، تحریم کرده است. این وزارتخانه در تازهترین اقدام خود، ۳۶ فرد و نهاد را به دلیل حمایت از صنعت هوانوردی ایران هدف تحریم قرار داده است؛ صنعتی که به گفته واشینگتن، حکومت ایران از آن برای جابهجایی سلاح، نیرو و محمولههای غیرقانونی استفاده میکند. این فهرست شامل ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی و همچنین شرکتهایی مستقر در کشورهایی از جمله امارات متحده عربی، ترکیه، مالزی و قزاقستان است. در فهرست شرکتهای هواپیمایی ایرانی تحریمشده نامهایی مانند قشم ایر، کیش ایر، تابان، زاگرس، آسمان و ایران ایرتور دیده میشود. یک مقام وزارت خزانهداری آمریکا در گفتوگو با خبرنگاران اعلام کرد: «در واقع، ما در حال خارج کردن کل بخش هوانوردی اقتصاد ایران از بازار هستیم.» اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، نیز در بیانیهای گفت: «در چارچوب عملیات طرد اقتصادی ، ما وعده داده بودیم که برای کسانی که راههای حیاتی تأمین مالی رژیم ایران را فراهم میکنند، پیامدهای شدیدی در نظر خواهیم گرفت. امروز به این وعده عمل کردیم و شرکتهایی را که همچنان از ماهانایر حمایت میکنند تحریم کردیم.» او به «هر کسی که با خطوط هوایی باقیمانده ایران تجارت میکند» هشدار داد: «شما در معرض خطر قطع شدن از نظام مالی جهانی قرار دارید.» ایرلاینهای ایرانی و تحریمها؛ وقتی هواپیماهای اجارهای «انبار قطعه» میشوند در چارچوب این اقدام، دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری (اوفک) همچنین شرکتهای مستقر در کشورهای ثالث را که «فعالیتهای اشاعهای، پروازهای مرتبط با تروریسم و تهیه غیرقانونی هواپیماهای با منشأ آمریکایی توسط ماهانایر را تسهیل میکنند» هدف قرار داده است. این وزارتخانه همچنین ارائهدهندگان خدمات بار و نمایندگان عمومی فروش را که به پروازهای بینالمللی ماهانایر خدمات ارائه کردهاند، تحریم کرده است ماهانایر، شرکت هواپیمایی ایرانی، از سوی آمریکا به تسهیل فعالیتهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی متهم شده است. وزارت خزانهداری آمریکا همچنین ابراهیم علی محمد محمد مهران، تبعه مصر و مقیم امارات متحده عربی و مدیرعامل شرکت «ایسیتی ایوییشن ساپورت» و همچنین شعبه بریتانیایی این شرکت را هدف تحریم قرار داد. دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا همچنین دو شرکت مستقر در ترکیه و مالزی را تحریم کرد که به گفته این دفتر، به پروازهای بینالمللی ماهانایر خدمات ارائه میکردند و هماهنگی محمولههای بار را بر عهده داشتند. در پی اعمال این تحریمها، تمامی اموال و منافع مرتبط با اموال افراد و شرکتهای تحریمشده که در ایالات متحده قرار دارند یا تحت کنترل اشخاص آمریکایی هستند، مسدود خواهد شد و باید به اوفک گزارش شوند. نقض تحریمها میتواند به مجازاتهای کیفری و مدنی منجر شود. وزارت خزانهداری آمریکا روز هشتم مرداد، افراد و شرکتهایی را که به گفته این وزارتخانه به ماهانایر کمک میکردند، تحریم کرده بود. صنعت هوانوردی ایران سالهاست تحت تأثیر تحریمها با مشکلات جدی مواجه و توانایی کشور برای خرید هواپیما، قطعات یدکی و خدمات تعمیر و نگهداری بهشدت محدود شده است. این در حالی است که وزیر راه و شهرسازی ایران اواخر مرداد گفت در جریان جنگ ۴۰ روزه حدود ۱۰۰ فروند هواپیمای غیرنظامی در حملات آمریکا و اسرائیل آسیب دیدند یا به شکل کامل منهدم شدند. فرزانه صادق افزود که از این تعداد، تنها هشت فروند هواپیما «عملیاتی» بودند و دچار انهدام کامل شدند. او همچنین روز نهم شهریور در یک گفتوگوی تلویزیونی اعلام کرد هواپیماها در ایران بدون هدایت رادار پرواز میکنند. مقامهای دولت دونالد ترامپ بارها گفتهاند در جریان حملات آمریکا بسیاری از تجهیزات ایران ازجمله رادارها نابود شدهاند.
۱۲ کشور از جمله بریتانیا، کانادا و فرانسه روز سهشنبه ۱۷ شهریور اعلام کردند در پی افزایش حملات شهرکنشینان یهودینشین به روستاهای فلسطینی، تحریمهایی را علیه تجارت با این شهرکها در کرانه باختری اعمال خواهند کرد. وزیران خارجه دانمارک، فنلاند، ایسلند، ایرلند، نروژ، لهستان، پرتغال، اسپانیا و سوئد نیز در بیانیهای مشترک اعلام کردند که قصد دارند تجارت با این شهرکها را محدود کنند. ایرلند و اسپانیا پیشتر اقداماتی را علیه تجارت با شهرکهای یهودینشین انجام دادهاند و فرانسه نیز هفتههاست تلاش میکند اتحادیه اروپا، که مهمترین شریک تجاری اسرائیل است، تصمیم مشابهی اتخاذ کند، اما مخالفت برخی اعضای این اتحادیه مانع از آن شده است. ۱۲ وزیر خارجه در بیانیه خود گفتند: «اقدامات دولت اسرائیل در کرانه باختری، امکان تحقق راهحل دو کشوری را تضعیف میکند». اشاره آنها به طرحی است که بر اساس آن دو کشور، اسرائیل و فلسطین، در کنار یکدیگر در صلح زندگی کنند. مقامهای دولت اسرائیل با چنین طرحی مخالفت کردهاند. در بیانیه ۱۲ کشور هشدار داده شده است: «اوضاع بهسرعت در حال وخیمتر شدن است و این وضعیت در میان سطوح بیسابقه خشونت شهرکنشینان و گسترش شهرکسازیها رخ میدهد». وزیران خارجه این ۱۲ کشور افزودند: «دولت اسرائیل باید فوراً گسترش شهرکها و اختیارات اداری غیرنظامی را متوقف کند، پاسخگویی در قبال خشونت شهرکنشینان را تضمین کند و ادعاها دربارهٔ نیروهای اسرائیلی را مورد تحقیق قرار دهد». آنها از قصد خود برای اعمال محدودیتهای ملی یا حمایت از محدودیتهای اروپایی بر تجارت کالا با شهرکهایی که بر اساس قوانین بینالمللی غیرقانونی هستند خبر دادند و تأکید کردند که بهطور فعال در حال بررسی این محدودیتها و سایر اقدامات، مطابق با رویههای ملی خود هستند. ژاننوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، ساعتی پیشتر به شکل جداگانه در بیانیهای اعلام کرد که پاریس روند ممنوعیت محصولات شهرکهای یهودینشین در کرانه باختری را آغاز خواهد کرد. بارو در شبکه ایکس نوشت: «فرانسه به تجارت خود با شهرکهای یهودینشین در فلسطین پایان خواهد داد، همراه با ۱۱ کشور دیگر که آنها نیز تعهدات مشابهی را پذیرفتهاند». او افزود: «چرا این کار را انجام میدهیم؟ چون کرانه باختری در آستانه انفجار است؛ گسترش شهرکها با سرعتی جنونآمیز ادامه دارد، خشونت علیه فلسطینیان از سوی شهرکنشینان افراطی شعلهور شده و اقدامات تروریستی در حال وقوع است؛ اقداماتی که خود مقامهای اسرائیلی نیز آنها را محکوم کردهاند». بریتانیا نیز روز سهشنبه از ممنوعیت تجارت کالاهای تولیدشده در شهرکهای یهودینشین در کرانه باختری اشغالی خبر داد و اعلام کرد این اقدام با هماهنگی فرانسه و کانادا انجام میشود. جزئیات نحوه اجرای ممنوعیت تجارت با شهرکهای یهودینشین هنوز نهایی نشده و بلافاصله مشخص نشده که این ممنوعیت چه زمانی اجرایی خواهد شد. این اقدام در حالی انجام شده که وزیر دارایی اسرائیل، روز ۱۵ شهریور گفت بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر، دستور تخلیه برخی شهرکهای کرانه باختری را که طبق قوانین اسرائیل غیرقانونی محسوب میشوند، صادر کرده است.
سازمان عفو بینالملل خواستار بررسی مستقل و بیطرفانۀ حملات مرگبار مشترک آمریکا و اسرائیل به مناطق پرجمعیت تهران در اسفند ۱۴۰۴ شد که به کشته و زخمی شدن دهها غیرنظامی انجامید. این سازمان ضرورت رعایت تعهدات حقوقی بینالمللی در حملات تلافیجویانه ایران علیه کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به تهران یادآوری کرده است. در بیانیه این سازمان که روز سهشنبه ۱۷ شهریور منتشر شد، آمده که این بررسی باید فوراً انجام و مشخص شود آیا این حملات مصداق «جنایت جنگی» بودهاند یا نه. این سازمان خواستار پاسخگویی و جبران خسارت در قبال حملات احتمالی به ایران، «بدون تفکیک [میان نظامیان و غیرنظامیان] و مغایر با حقوق بینالملل» شده است. از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند پارسال که به کشتهشدن علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی منجر شد، تهران و واشینگتن درگیر جنگی شدهاند که بهرغم گذشت بیش از شش ماه کماکان بهطور مستقیم و غیرمستقیم ادامه دارد. عفو بینالملل میگوید تشدید اخیر درگیری میان آمریکا و ایران، از جمله گزارشها درباره تلفات غیرنظامیان در «حمله مرگبار آمریکا به یک مراسم جشن عروسی در استان هرمزگان» در اوایل شهریورماه، و حملات تلافیجویانه ایران به اردن، کویت، عراق و بحرین، نشان میدهد که خطراتِ متوجه غیرنظامیان در سراسر منطقه همچنان بالاست. سنتکام بررسی حمله مرگبار به محل یک عروسی در جنوب ایران را آغاز کرده است در حالی که عفو بینالملل اصابت پرتابه در شامگاه ۱۰ شهریور به محل برگزاری یک مراسم عروسی در بندر کوهستک در استان هرمزگان را به آمریکا نسبت داده، اما ایالات متحده تاکنون مسئولیت اصابت به محل عروسی را نپذیرفته و سنتکام نیز از بررسی داخلی این موضوع خبر داده است. اصابت پرتابه به این مراسم، پنج کشته و دهها زخمی بر جا گذاشت. مقامهای جمهوری اسلامی، آمریکا را مسئول این حادثه معرفی میکنند. تحقیقات عفو بینالملل درباره حملات به ایران عفو بینالملل اعلام کرده که در تحقیق خود، حملات به محلههای نیلوفر، رسالت و جوادیه تهران بین دهم تا ۲۲ اسفند ۱۴۰۴، تصاویر ماهوارهای را تحلیل و ۶۰ ویدئوی منتشرشده در اینترنت را راستیآزمایی کرده است. بر اساس این گزارش، این سازمان همچنین بیانیههای رسمی مقامهای ایران، اسرائیل و آمریکا را بررسی و با دو فرد در داخل ایران مصاحبه کرده است. برای حفظ امنیت این افراد از نام مستعار استفاده شده است. عفو بینالملل میگوید در ۲۶ تیر با مقامهای اسرائیلی و آمریکایی و در ۹ مرداد با مقامهای ایرانی مکاتبه کرده است، اما تا زمان انتشار این گزارش هیچ پاسخی دریافت نکرده بود. تحقیقات عفو بینالملل درباره حملات هوایی به محلههای نیلوفر، رسالت و جوادیه تهران طی روزهای فوق، «شواهدی از استفاده از سلاحهای انفجاری با آثار گسترده در مناطق پرجمعیت به دست آمده است»؛ این حملات به کشته و زخمی شدن غیرنظامیان و خسارت گسترده به خانهها، کسبوکارها و دیگر ساختمانهای عادی منجر شد. این سازمان نوشته که در محله رسالت، حملات هوایی به یک مرکز متعلق به یکی از گردانهای بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، سه ساختمان مجاور را تخریب کرد یا به آنها آسیب وارد کرد که دستکم یکی از آنها مسکونی بود؛ «در این حملات ۱۶ غیرنظامی کشته شدند». در این گزارش آمده که در محلههای نیلوفر و جوادیه نیز «دستکم ۲۵ غیرنظامی» در حملات هوایی کشته شدند؛ «حملاتی که به پاسگاههای پلیس آسیب زد یا آنها را تخریب کرد و در عین حال خسارات گستردهای به خانهها و دیگر سازههای غیرنظامی اطراف وارد آورد». عفو بینالملل میگوید پلیس معمولاً بر اساس حقوق بینالملل بشردوستانه، «غیرنظامی» محسوب میشود، مگر اینکه در ساختار نیروهای مسلح ادغام شده باشد یا مستقیماً در درگیریهای نظامی مشارکت داشته باشد. «در ایران، نیروی انتظامی بخشی از ساختار گستردهتر نیروهای مسلح محسوب میشود و بنابراین ممکن است پاسگاههای پلیس واجد شرایط اهداف نظامی باشند». آمریکا و اسرائیل اسفند پارسال اعلام کردند که اهداف مرتبط با «رژیم» را در تهران مورد حمله قرار دادهاند، اما هیچکدام از این دو کشور مسئولیت انجام این سه حمله یادشده را تأیید نکردهاند. «استفاده از سلاحهای انفجاری با آثار گسترده» اگنس کالامار، دبیرکل عفو بینالملل، در بیانیهای گفته است: «شواهد موجود درباره حملات به تهران نشاندهنده مجموعهای از حملات با استفاده از سلاحهای انفجاری با آثار گسترده علیه مراکز مرتبط با حوزه امنیتی در مناطق شهری پرجمعیت است؛ حملاتی که پیامدهای ویرانگر و در عین حال کاملاً قابل پیشبینی برای غیرنظامیان داشتهاند». او افزوده که «تعداد غیرنظامیان کشتهشده، ابعاد تخریب، زمانبندی حملات، تأثیر آنها بر ساختمانهای غیرنظامی مجاور و نبود هشدارهای مؤثر قبلی، نشاندهندهٔ کوتاهیهای نگرانکننده ائتلاف آمریکا و اسرائیل در رعایت تعهدات خود برای اتخاذ تمامی اقدامات احتیاطی ممکن بهمنظور کاهش آسیب به غیرنظامیان و حفاظت از اموال غیرنظامی است». کالامار میگوید: «حملات آمریکا و اسرائیل در تهران که عفو بینالملل درباره آنها تحقیق کرده است، ممکن است مصداق حملات بدون تفکیک و در نتیجه، جنایت جنگی باشد. این حملات باید موضوع تحقیقات مستقل، بیطرفانه، مؤثر و شفاف قرار گیرند». عفو بینالملل همچنین تأکید کرد که با ازسرگیری حملات آمریکا در ایران و تهدیدهای مجدد دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، برای هدف قرار دادن زیرساختهای غیرنظامی، ضروری است که آمریکا و اسرائیل به همه حملات «غیرقانونی» پایان دهند و بهطور کامل از حقوق بینالملل بشردوستانه پیروی کنند. این سازمان افزود که همین تعهدات حقوقی بینالمللی درباره ایران نیز در حملات تلافیجویانه این کشور، از جمله حملات علیه کشورهای حوزه خلیج فارس، صدق میکند. عفو بینالملل بار دیگر خواستار برقراری یک آتشبس پایدار و پاسخگویی در قبال حملات «غیرقانونی» آمریکا و اسرائیل به ایران، بهدلیل نقض منشور سازمان ملل و حقوق بینالملل بشردوستانه، شد. این سازمان همچنین از آمریکا، اسرائیل و ایران خواست از کمیسیون بینالمللی حقیقتیاب دعوت کنند تا درباره ادعاهای مربوط به نقض جدی حقوق بینالملل بشردوستانه از سوی همه طرفها، از جمله حملات به زیرساختهای انرژی، تحقیق کند. عفو بینالملل از شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل نیز خواست تمامی راههای ممکن برای برقراری و تضمین صلح، امنیت و عدالت در ارتباط با حملات غیرقانونی در ایران را بررسی کنند.
وزیر خارجه مجارستان در بیانیهای اعلام کرد که این کشور ۱۰ دیپلمات روس را اخراج میکند. آنیتا اوربان گفت که دیپلماتهای روسی اخراجشده «در مجارستان به فعالیتهایی مشغول بودند که بر اساس کنوانسیون وین برای دیپلماتها غیرقابلقبول است». او بدون اشاره به جزئیات این فعالیتها افزود که «این تصمیم از امنیت و حاکمیت مجارستان محافظت میکند.» خانم اوربان تأکید کرده که «این به معنای قطع روابط دیپلماتیک با روسیه نیست. مجارستان قصد دارد گفتوگوی ضروری را بر پایه احترام متقابل و رعایت قوانین ادامه دهد.» ویکتور اوربان نخستوزیر راستگرای پیشین مجارستان، از معدود رهبران اروپایی بود که همچنان با ولادیمیر پوتین روابط دوستانهای داشت. او که از مخالفان سرسخت کمکهای اتحادیۀ اروپا به اوکراین در برابر یورش روسیه بود، پس از شانزده سال تکیه بر تخت قدرت، سرانجام روز یکشنبه ۲۳ فروردین ۱۴۰۵ شکست خورد. با پیروزی پتر مجار، رهبر حزب «تیسا»، در انتخابات پارلمانی مجارستان و به قدرت رسیدن او در قامت نخستوزیر حامی اتحادیه اروپا که وعده تغییرات اساسی داده بود، به نظر میرسد روابط این کشور با روسیه نیز دستخوش تغییرات اساسی شده است. کارشناسان پیش از این پیشبینی کرده بودند که شکست ویکتور اوربان، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، را از اصلیترین متحدش در اتحادیه اروپا محروم میکند. با تهاجم روسیه به اوکراین، مسکو بهطور مستقیم و غیرمستقیم با کشورهای مختلف اتحادیه اروپا در رویارویی قرار گرفته است. در روزهای اخیر، دولت آلمان بهطور رسمی روسیه را به دست داشتن در یک «حملهٔ هیبریدی» نافرجام با استفاده از یک پهپاد حامل مواد منفجره به فرودگاه راهبردی شهر لایپزیگ در ماه اوت متهم کرد و از اقدامات متقابل دیپلماتیک خبر داد. وزیر خارجهٔ آلمان عصر سهشنبه ۱۰ شهریور در یک کنفرانس خبری با اعلام این موضوع گفت آلمان در واکنش، اواخر ماه جاری میلادی، سپتامبر، کنسولگری روسیه در شهر بن، پایتخت پیشین آلمان غربی، را تعطیل و قرارداد مربوط به «خانهٔ روسیه» در برلین، یک مرکز فرهنگی روسیه، را لغو خواهد کرد. آلمان یکی از متحدان اصلی اوکراین بهشمار میآید. اتحادیۀ اروپا هم حادثۀ فرودگاه لایپزیگ، که یک پهپاد حامل مواد منفجره در آن نقش داشت را، «مشتمل بر همۀ نشانههای تروریسم دولتی» توصیف کرد. دولت روسیه نیز در واکنش، دوشنبه ۱۶ شهریور از تصمیم خود برای تعطیلی کنسولگری آلمان در سنپترزبورگ خبر داد. مسکو به دیپلماتهای آلمانی شاغل در این نمایندگی تا ۱۸ سپتامبر فرصت داده که خاک روسیه را ترک کنند. فدراسیون روسیه همۀ اتهامات مربوط به این حادثه را رد کرده است. سرگئی لاوروف وزیر خارجۀ فدراسیون روسیه هم، برلین را به «جنگطلبی» متهم کرد.
در تازهترین دورحملات ایران و آمریکا به یکدیگر، نفتکشها مستقیماً به اهداف جنگی بدل شدهاند. همزمان، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، میگوید فقط حدود ۳۰ میلیون بشکه نفت فروختهنشده ایران روی آب باقی مانده و تاکید کرده که محاصره دریایی مؤثر بوده است. با این حال، برآوردها درباره میزان واقعی جریان نفت از هرمز متفاوتاند؛ بهویژه آنکه بسیاری از نفتکشها با فرستنده خاموش حرکت میکنند. رادیو فردا درباره واقعیت صادرات ایران و آینده بازار نفت با دالغا خاتیناوغلو، کارشناس انرژی در جمهوری آذربایجان، گفتوگو کرده است.
دادههای شرکت کپلر که ناظر بر کشتیرانی جهانی است نشان میدهد حجم نفت خام ایران که هماکنون در نفتکشهایی خارج از منطقه محاصره دریایی آمریکا قرار دارد از حدود ۹۰ میلیون بشکه در اواسط ماه ژوئیه، به ۲۹ میلیون بشکه کاهش یافته و ممکن است در ماه اکتبر به پایان برسد. این نفتکشها پیش از اعمال دوباره محاصره دریایی آمریکا در ۲۳ تیر امسال، موفق به خروج از منطقه شده بودند و به عنوان تنها منبع درآمد نفتی ایران در هفتههای اخیر عمل میکردند. کپلر تخمین میزند که تحویلهای فعلی از سوی نفتکشهای خارج از منطقه محاصره به حدود یک میلیون بشکه نفت در روز میرسد و میتواند تا اواسط اکتبر ذخایر نفت روی آب ایران را تمام کند. بر اساس این گزارش، از زمان برقراری مجدد محاصره دریایی، هیچ نفتکش ایرانی موفق به عبور از محاصره آمریکا نشده است، با این همه، ایران هنوز مقادیر کمی نفت را در نفتکشها بارگیری میکند، اما این نفتکشها همچنان در داخل خلیج فارس محبوس هستند. بر مبنای دادههای کپلر، ایران در ماه اوت روزانه ۲۵۵ هزار بشکه نفت را در کشتیهای داخل خلیج فارس بارگیری کرده است که ۸۵ درصد کمتر از میانگین ماههای فوریه تا آوریل است. این بشکههای تازه بارگیری شده همچنان پشت خط محاصره گیر افتادهاند و به بازارها فرستاده نشدهاند. روزنامه والاستریتجورنال با اشاره به همین دادهها گزارش داده که درآمدهای نفتی ایران با ادامه محاصره دریایی آمریکا در حال خشک شدن است و فشارها بر اقتصاد بحرانزده کشور را بیشتر میکند. مقامهای نفتی در کشورهای حوزه خلیج فارس به این روزنامه گفتهاند که بررسیهایشان از میزان خرید مشتریانشان برای تعیین قیمت نفت در ماههای آینده نشان میدهد که تعداد کمی از محمولههای نفتی باقیمانده ایران در حال معامله است. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا که رهبری «عملیات طرد اقتصادی» ایران را بر عهده دارد روز ۱۵ شهریور در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز، با اشاره به نقش چین بهعنوان خریدار اصلی نفت ایران گفته بود محاصره دریایی مانع خروج محمولههای تازه شده و برآورد کرد که «احتمالاً تنها حدود ۳۰ میلیون بشکه نفت خام ایران باقی مانده که چین هنوز نخریده است». او گفته بود ترکیب محاصره دریایی و تحریمهای گسترده، صادرات نفت و دسترسی جمهوری اسلامی ایران به درآمدهایش را بهشدت محدود کرده و با پایان یافتن محمولههای باقیمانده، چین نیز دیگر نفتی از ایران برای خرید نخواهد داشت. آمریکا هدف از «عملیات طرد اقتصادی» را «قطع تمام شریانهای حیاتی اقتصادی» ایران تا زمانی که «تهران کاملاً تنها بماند» اعلام کرده است. شرکت کپلر گفته است پرداختهای فعلی از سوی خریداران برای نفت باقیمانده در نفتکشهای خارج از منطقه محاصره، احتمالاً تا اواسط دسامبر متوقف خواهد شد. روزنامه والاستریتجورنال نوشته است حتی وصول این پرداختها نیز میتواند با اعمال فشارهای اقتصادی آمریکا دشوارتر شود. تحریمها تحت فشار اقتصادی جدید واشینگتن، بانکها و سایر کانالهای مالی که معاملات ایران را تسهیل میکنند، هدف قرار داده است. ارتش ایالات متحده روز ۱۴ شهریور اعلام کرد که بهدنبال شلیک موشکهای بالستیک ایران به سمت دو ناو جنگی آمریکا، به سه نفتکش ایرانی حمله کرد. اقدامی که با واکنش تند مقامهای نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی مواجه شد و محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، از «بازنگری در موضع عملیاتی جمهوری اسلامی» علیه کشتیها و پایگاههای نظامی آمریکا خبر داده است. به نوشته والاستریتجورنال، مسیرهای زمینی هم کمک چندانی به صادرات نفت ایران نمیکنند. در مقایسه با صادرات دریایی، انتقال مقادیر کمی نفت از طریق کامیون یا راهآهن امکانپذیر است و به گفته والاستریتجورنال ایران عمدتاً فاقد واگنهای طراحی شده برای نفت خام یا فرآوردههای نفتی است. همایون فلکشاهی، کارشناس کپلر، در این زمینه گفت ایران نمیتواند بیش از ۴۰ هزار بشکه در روز را از طریق کامیون منتقل کند که این مقدار، بخش کوچکی از صادرات پیش از جنگ ایران است که نزدیک به دو میلیون بشکه در روز بود. در همین حال، مقامها و تحلیلگران اقتصادی خلیج فارس در گفتوگو با روزنامه والاستریتجورنال هشدار دادهاند که تشدید فشار بر ایران میتواند انتقامجویی بیشتر حکومت تهران را برانگیزد. تقریباً یک سوم بودجه ایران معمولاً از طریق درآمدهای نفت تأمین میشود. وزارت خزانهداری ایالات متحده میگوید نیروهای مسلح، از جمله سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، از شرکتهای اختصاصی و شبکههای ناوگان سایه برای فروش نفت خام و تکمیل بودجه خود استفاده میکنند. قیمن نفت نفت خام برنت روز سهشنبه با ادامه تنشها در خاورمیانه و اعلام عربستان سعودی در حمله به برخی تاسیسات انرژی این کشور از سوی حوثیهای یمن، به مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید.
همزمان با شدت گرفتن درگیریها در نقاط مختلف یمن میان حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی و ائتلافی از نیروهای مخالف آنها، مقامهای عربستان سعودی از حملات شبانه به چند شهر این کشور و زخمی شدن دهها غیرنظامی خبر دادند. ترکی المالکی، سحنگوی وزارت دفاع عربستان و ائتلاف به رهبری این کشور، بامداد سهشنبه، ۱۷ شهریور، در بیانیهای گفت در نتیجه حملات شبهنظامیان حوثی به اماکن غیرنظامی و تاسیسات اقتصادی در شهرهای ابها، خمیس مُشیط، جیزان و نجران، ۷۳ شهروند غیرنظامی از جمله تعدادی زن و کودک مجروح شدند. او گفت این حملات حاکمیت عربستان سعودی را نقض میکند و ائتلاف، متعهد به واکنش به آنها و انجام تمام اقدامات لازم برای جلوگیری از تهدیدات بیشتر و محافظت از امنیت و حاکمیت ملی عربستان است. پیشتر گزارشها و تصاویری از وقوع انفجار در برخی شهرهای جنوبی و غربی عربستان در نتیجهٔ حملات موشکی و پهپادی حوثیها منتشر شده بود. وزارت انرژی عربستان سعودی نیز روز سهشنبه اعلام کرد که تعدادی از تأسیسات انرژی در منطقه جنوبی این کشور توسط حوثیهای یمن مورد حمله قرار گرفته و باعث آتشسوزی در چندین محل و توقف موقت برخی از فعالیتها در این تأسیسات شده است. روزنامه فایننشال تایمز پیشتر در روز دوشنبه از هدف قرار گرفتن تاسیسات پالایشگاهی آرامکو در جیزان خبر داده بود. شبهنظامیان حوثی نیز با انتشار بیانیهای حمله به اهدافی در عربستان را تأیید کرده و گفتهاند که این حملات به تلافی حملات عربستان به آنها انجام شده است. انصارالله، رسانه حوثیها در تلگرام، نیز گفته که حملات این گروه به فرودگاه بینالمللی ابها، پایگاه هوایی ملک خالد و تأسیسات شرکت نفتی دولتی آرامکو در ابها و جیزان انجام شده است. نشست کنگرهٔ آمریکا درباره پیوندهای روبهرشد چین و روسیه با حوثیهای مورد حمایت ایران تشدید درگیریها در یمن درگیریهای نظامی در یمن طی روزهای اخیر به شدت افزایش یافته است. خبرگزاری فرانسه گزارش داده که در این درگیریها بیش از ۳۰۰ نفر از غیرنظامیان و نیروهای دو طرف کشته شدهاند. شدت این درگیریها در جنوب غربی یمن و در اطراف تنگه بابالمندب برای کنترل این تنگهٔ استراتژیک در دریای سرخ بیشتر است. پیشتر نیروهای نظامی دولت قانونی یمن از پیشروی در اطراف مخا و تعز خبر داده بودند. این مناطق نقش کلیدی برای کنترل تنگه استراتژیک بابالمندب دارند. در همین حال برخی مقامهای دولت مورد تأیید سازمان ملل در یمن از تصمیم برای شکست کامل حوثیها و بازپسگیری مناطق تحت کنترلشان سخن گفتهاند. رشاد علیمی، رئیس شورای رهبری ریاستجمهوری یمن، با اشاره به پیشروی نیروهای دولتی گفت حوثیها مسیر تشدید تنش را انتخاب کردهاند و باید پیامدهای آن را بپذیرند. او تأکید کرد نیروهای مسلح یمن عملیات خود را تا بازپسگیری نهادهای دولتی و گسترش حاکمیت دولت بر سراسر یمن ادامه خواهند داد. دوشنبه شب هم تلویزیون دولتی یمن به نقل از سمير الصبری، معاون وزیر دفاع این کشور، گزارش داد که تصمیم برای آزادسازی صنعا، پایتخت یمن، از کنترل حوثیها گرفته شده است. جنگ در یمن طی چهار سال اخیر پس از برقراری آتشبس، متوقف شده بود، اما از زمان اعلام حوثیهای یمن در بستن تنگه بابالمندب در حمایت از حکومت ایران در جنگ با آمریکا و اسرائیل از سر گرفته شده است. حوثیها در جریان جنگ داخلی در یمن، کنترل صنعا و مناطقی از این کشور را در دست گرفتند.
نخستوزیر بریتانیا روز دوشنبه ۱۶ شهریور با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تلفنی گفتوگو کرد و دو رهبر درباره پایان جنگ در اوکراین، بازگشایی تنگهٔ هرمز و عدم دستیابی ایران به سلاح هستهای بحث و تبادل نظر کردند. به گفتهٔ سخنگوی دفتر نخستوزیر بریتانیا، اندی برنهام در این تماس «حمایت بریتانیا از اوکراین و نیز مذاکرات صلح اخیر بهرهبری آمریکا» را دوباره مورد تأکید قرار داد. این تماس تلفنی پس از آن صورت میگیرد که جرد کوشنر و استیو ویتکاف، فرستادگان صلح آمریکا، روز یکشنبه با ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، در کییف دیدار کردند . این دو پیشتر در روز شنبه با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، نیز گفتوگو کرده بودند. در بحث اقتصاد، نخستوزیر بریتانیا به رئیسجمهور آمریکا بابت جدیدترین آمار اشتغال این کشور تبریک گفت و به نشانههای مثبت رشد در اقتصاد بریتانیا اشاره کرد. او گفت دولت در حال ایجاد امید و خوشبینی بیشتری درباره بریتانیا است اما هنوز کارهای بیشتری باید انجام شود. این دو رهبر همچنین درباره خاورمیانه گفتوگو کردند و برنهام «بر اهمیت راهحل دو کشوری [برای مسئله فلسطین]، بازگشایی تنگهٔ هرمز و تضمین اینکه ایران هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت» تأکید کرد. دولت بریتانیا پیشتر از عملیات طرد اقتصادی وزارت خزانهداری ایالات متحده علیه ایران حمایت کرده بود. وزیر خزانهداری ایالات متحده روز دوم شهریور اقدامات گسترده و همهجانبه اقتصادی علیه جمهوری اسلامی ایران را با عنوان «عملیات طرد اقتصادی» اعلام کرد که هدف از آن، به گفتهٔ اسکات بسنت، «قطع تمام شریانهای حیاتی اقتصادی» ایران است، «تا زمانی که تهران کاملاً تنها بماند». به دنبال اعلام این سیاست، جان هیلی، وزیر خزانهداری بریتانیا، سوم شهریور در بیانیهای گفت که از زمان روی کار آمدن دولت فعلی، بیش از ۲۴۰ تحریم علیه ایران اعمال شده است؛ «تحریمهایی که در پاسخ به اقداماتی صورت میگیرد که جان و امنیت مردم ما را تهدید میکند. ما به همکاری در کنار آمریکا و دیگر شرکا برای اعمال فشار اقتصادی بر ایران ادامه خواهیم داد». او افزوده بود: ما مصمم هستیم مانع آن شویم که رژیم ایران از اقتصاد جهانی سوءاستفاده کند و از نظام مالی بریتانیا برای پیشبرد برنامه هستهای خود و نیز فعالیتهای بیثباتکننده بهره ببرد. آقای هیلی تأکید کرده بود که ما از تلاشهای آمریکا برای دستیابی به یک راهحل دیپلماتیک حمایت میکنیم و از اقدامات برای افزایش فشار، از جمله از طریق «عملیات طرد اقتصادی»، استقبال میکنیم. به گفته وزیر خزانهداری بریتانیا، «ما به همکاری با شرکا ادامه خواهیم داد تا از منافع خود محافظت کنیم، اقدامات لازم برای ازسرگیری بازگشایی تنگهٔ هرمز را انجام دهیم و فعالیت خطرناک ایران را مهار کنیم». او از ایران خواسته بود که «فعالیت بیثباتکننده خود در سراسر منطقه، از جمله در تنگه هرمز، را متوقف کند و برای انجام گفتوگوهای دیپلماتیک با حسن نیت وارد مذاکره شود».
بلگراد، پایتخت صربستان، روز دوشنبه ۱۶ شهریور، شاهد برگزاری مراسمی بهشدت جنجالی بود. در این روز، مراسم تدفین راتکو ملادیچ، فرمانده پیشین ارتش صربهای بوسنی در دورۀ جنگ بالکان، بهرغم مخالفتهای گستردۀ بینالمللی، با تشریفات دولتی و نظامی برگزار شد. ملادیچ که در زمان کشتار سربرنیتسا، فرماندهی عملیات محاصره و سپس قتل عام بیش از هشتهزار مرد و پسر جوان مسلمان بوسنیایی را بر عهده داشت، از سوی دیوان کیفری لاهه، وابسته به سازمان ملل متحد، به جرم جنایت علیه بشریت به حبس ابد محکوم شده بود. او که به «قصاب بوسنی» مشهور بود، روز پنجم شهریور در ۸۴ سالگی در زندان لاهه درگذشت. در مراسم رسمی تشییع و تدفین ملادیچ در بلگراد، شماری از نیروهای ارتش صربستان، مقامهای رسمی این کشور، و کادر رهبری سیاسی «جمهوری خودمختار صربهای بوسنی» موسوم به «جمهوری صربسکا» حضور داشتند و بسیاری از حاضران در مراسم، همزمان با ورود تابوت ملادیچ، نام او را بهعنوان یک قهرمان فریاد میزدند. رهبر کلیسای ارتدوکس صربستان هم در این مراسم گفت که نام ملادیچ «در عمق خاطرات و دعاهای اکثر صربها و ارتدوکسها باقی میماند». بسیاری از اعضای پیشین ارتش صربهای بوسنی هم با چهار اتوبوس از بانیا لوکا، مرکز جمهوری صربسکا در بوسنی و هرزهگووین، برای شرکت در این مراسم به بلگراد سفر کرده بودند. تجلیل رسمی از راتکو ملادیچ در حالی برگزار شد که ایالات متحدۀ آمریکا و اتحادیۀ اروپا هشدار داده بودند که بزرگداشت مجرمی که بهدلیل جنایت علیه بشریت محکوم شده بود، غیر قابل قبول است. الکساندار ووچیچ، رئیسجمهور صربستان، با اشاره به حضور شوکت میرزایف رئیسجمهور ازبکستان در بلگراد، اعلام کرده بود که قادر به شرکت در مراسم تدفین ملادیچ نیست؛ اما شماری از اعضای دولتش از جمله نیکولا سِلاکوویچ وزیر فرهنگ، براتیسلاو گاسیچ وزیر دفاع، نِناد ووییچ وزیر دادگستری و دارکو گلیسیچ وزیر سرمایهگذاری عمومی صربستان با حضور در این مراسم به «قصاب بوسنی» ادای احترام کردند. الکساندر بوتسان-خارچِنکو سفیر روسیه در صربستان هم در رأس هیئتی در مراسم تدفین ملادیچ شرکت داشت. آینۀ تمامنمای صربستان راتکو ملادیچ در سال ۱۹۹۲ فرماندهی ارتش صربهای بوسنی را بر عهده داشت و بخشهای زیادی از بوسنی را اشغال کرد. نیروهای او سارایوو را محاصره کرده و سه سال پس از آغاز جنگ، با کشتن هشت هزار مرد و پسر جوان مسلمان در سربرنیتسا، یکی از فجیعترین قتلعامهای معاصر را رقم زدند. دیوان بینالمللی کیفری که سالها مسئول پروندۀ یوگسلاوی سابق بود، کمتر از ۱۰ سال پیش، ملادیچ را در زمینۀ قتل عام، جنایت علیه بشریت و نقض قوانین و رسوم جنگ، مجرم شناخت و به حبس ابد محکوم کرد. فاضِله اِفِندیچ، رئیس انجمن «مادران سربرنیتسا» که خانوادههای قربانیان قتل عام را نمایندگی میکند، در گفتوگو با بخش بالکان رادیو اروپای آزاد/ رادیو آزادی یادآوری کرد که امروز ملادیچ «همچون یک رئیس دولت» بهخاک سپرده شد. او که در آن قتل عام، همسر، پسر و ۲۲ عضو دیگر خانوادهاش را از دست داد، میگوید: «این برای من غیرقابل تحمل است. این مراسم، آینۀ تمامنمای صربستان بود. بگذارید جهان چهرۀ واقعی آنها را ببیند». انجمن «مادران سربرنیتسا» پیشتر هشدار داده بود که مراسم خاکسپاری ملادیچ میتواند به «بزرگترین گردهمایی فاشیستها در اروپا طی ۷۰ سال اخیر تبدیل شود». علمالدین کوناکوویچ، وزیر خارجۀ بوسنی، در همین روز از کاهش سطح روابط دیپلماتیک کشورش با صربستان خبر داد و شمار زیادی از دیپلماتهایش را از سفارت در بلگراد فرا خواند. آقای کوناکوویچ تأکید کرد که «اگر میتوانستم، همین امروز روابط با صربستان را بهطور کامل قطع میکردم. فعلا کاری که میتوانم انجام دهم، کاهش سطح روابط به پایینترین میزان ممکن است». راتکو مِلادیچ، «قصاب بوسنی»، در ۸۴ سالگی در زندان سازمان ملل درگذشت سیاستمداران آمریکایی و اروپایی هم «تجلیل و تقدیس» ملادیچ در صربستان را محکوم کردند. در آستانۀ مراسم تشییع و تدفین ملادیچ در روز دوشنبه، جین شاهین، چاک گرسلی و کیث سِلف، سناتورهای آمریکایی با انتشار بیانیهای مشترک، از مقامهای صربستان و جمهوری صربسکا خواسته بودند که در این مراسم شرکت نکنند. در این بیانیه آمده بود: «بسیار نگرانکننده است که صربستان اعلام کرده که ملادیچ با تشریفات نظامی و مراسم افتخار دولتی به خاک سپرده خواهد شد. روزهای پیش رو، آزمایشی برای سنجش میزان آمادگی صربستان و جمهوری صربسکا برای دوریجستن از گذشته و حرکت بهسوی عضویت در اتحادیۀ اروپا و همگرایی با ایالات متحده خواهد بود». مارتا کاس، مسئول گسترش اتحادیۀ اروپا، نیز روز ۱۳ شهریور در واکنش به انتقال تابوت ملادیچ به بلگراد با تشریفات نظامی، دیدار برنامهریزیشدهاش از صربستان را لغو کرد. واحد دیپلماتیک اتحادیۀ اروپا در بیانیهای گفت: «هر نوع تجلیل و تقدیس جنایتکاران جنگی، انکار نسلکشی، و تلاش برای وارونهنمایی واقعیات تاریخی، با اساسیترین ارزشهای اروپایی در تناقض بوده و در میان اعضا یا کشورهای نامزد عضویت در اتحادیۀ اروپا هیچ جایی ندارد». صربستان مدتها است که نامزد رسمی عضویت در این بلوک سیاسی بوده است.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی میگوید این نهاد بیش از یکسال است که اطلاعی از وضعیت برنامهٔ هستهای ایران ندارد. رافائل گروسی روز دوشنبه ۱۶ شهریور در نشست خبری خود در آستانۀ آغاز به کار شورای حکام این نهاد، گفت که آژانس درباره برنامه هستهای ایران کاملاً بیاطلاع است و دستکم از ژوئن ۲۰۲۵ تاکنون نتوانسته است اطلاعات کافی درباره آن به دست آورد. قرار است شورای حکام در نشست جدید خود که از امروز آغاز میشود، دربارهٔ قطعنامه سه کشور اروپایی تصمیم بگیرد که خواهان ارسال پرونده ایران به شورای امنیت شدهاند. خبرگزاریها روز ۱۳ شهریور به نقل از دیپلماتها گزارش داده بودند که آمریکا و متحدانش شامل بریتانیا، فرانسه و آلمان، در تلاش برای ترغیب سایر کشورهای عضو شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای تصویب قطعنامهای در نشست این هفته شورای حکام، بهمنظور ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل هستند. آمریکا و متحدانش «بهدنبال ارجاع پروندهٔ ایران از آژانس به شورای امنیت هستند» وزارت خارجه ایران به این سه کشور هشدار داده و با «نسنجیده» خواندن تلاش آنها در این زمینه، افزوده که «حتماً جمهوری اسلامی ایران در قبال آن، تدابیر لازم را خواهد اندیشید». هشدار بقایی دربارۀ «اقدام متقابل» ایران سخنگوی وزارت خارجۀ ایران درباره پیشنویس قطعنامه جدید گفت در صورت تصویب این قطعنامه، ایران «اقدام متقابل» خواهد کرد. اسماعیل بقایی گفت به نظر میرسد کشورهای اروپایی «هرجا که در حوزههای دیگر کم میآورند، میروند سراغ پروندهای هستهای، تا به ایران فشار سیاسی بیاورند». سخنگوی وزارت خارجۀ جمهوری اسلامی مدعی شد که این اقدام ثابت میکند اعمال مکانیسم ماشه، مبنای حقوقی و قانونی ندارد. آقای بقایی تأکید کرد که این نکته، تنها موضع ایران نیست، بلکه پکن و مسکو هم با تهران همنظر هستند. بازدید از تأسیسات هستهای ایران رافائل گروسی در نشست خبری خود با تأکید بر «ضرورت بازرسی از تأسیسات ایران» گفت: « آژانس نه از ایران اطلاعاتی درباره وضعیت مواد هستهای یا تأسیسات اعلامشده این کشور دریافت کرده و نه به هیچیک از این تأسیسات دسترسی داشته است تا بتواند فعالیتهای راستیآزمایی میدانی خود را انجام دهد. بنابراین، آژانس نتوانسته است مسئولیتهای نظارتی خود را بر اساس توافقنامه پادمانهای انپیتی در تأسیسات هستهای اعلامشده ایران انجام دهد». او افزود: «در نتیجه، ما نتوانستیم وضعیت آنها و مواد هستهای مرتبط با آنها را از منظر پادمانها راستیآزمایی کنیم و در نتیجه، من نیز نمیتوانم درباره اجرای مفاد مرتبط قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل متحد از سوی ایران، یا قطعنامههای شورای حکام در نوامبر سال گذشته و ژوئن امسال، گزارشی ارائه کنم». آژانس بینالمللی انرژی اتمی: عدم دسترسی به تأسیسات ایران مایه نگرانی است از سوی دیگر سخنگوی وزارت خارجۀ ایران هم گفت حملات آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران، باعث «مسدود شدن مسیر آنها» شده است و در نتیجه، امکان بازرسی از این تأسیسات «وجود ندارد». ایران بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا در اختیار دارد اما تأسیسات هستهای در اصفهان، فردو و نطنز در حملات اسرائیل و ایالات متحده در جریان جنگ ۱۲ روزهٔ ۱۴۰۴ بهشدت آسیب دیدند و تهران هنوز در مورد سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشدۀ خود، اطلاعاتی منتشر نکرده است. رافائل گروسی بهمن ۱۴۰۴ هشدار داده بود که بنبست بر سر بررسی ذخایر اورانیوم غنیشده با ظرفیت بالا و بازرسی از تأسیسات هستهای بمبارانشده ایران، نمیتواند «تا ابد» ادامه داشته باشد. در این مدت جامعه بینالمللی بارها از ایران خواسته دربارهٔ ذخیرهٔ اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی خود شفافسازی کند.
کمیسر حقوق بشر سازمان ملل روز دوشنبه ۱۶ شهریور هشدار داد هوش مصنوعی میتواند برای بشریت تهدیدی ایجاد کند و وعده داد به شرکتهای هوش مصنوعی فشار وارد خواهد آورد تا خطراتی که شامل «برهمزدن خدمات، ارتباطات و سازوکارهای دموکراتیک» است، را کاهش دهند. فولکر تورک در یک سخنرانی که پیش از آغاز دومین دورهٔ چهار ساله خود بر نهاد حقوق بشر سازمان ملل ایراد کرد، خواستار «تضمینهای آهنین» شد تا ایمنی و امنیت هوش مصنوعی تضمین شود. او همچنین خواستار تحقیق درباره مرگهایی شد که گفته میشود در بازداشتهای مهاجرتی در آمریکا رخ داده است، و گزارشهای مربوط به استفادهٔ روسیه از پهپادهای خودمختار را محکوم کرد. هوش مصنوعی پیشرفته و «خطر وجودی برای بشریت» کمیسر حقوق بشر سازمان ملل در نشست شورای حقوق بشر در ژنو گفت که در نگرانیهای کارشناسان درباره اینکه هوش مصنوعی پیشرفته ممکن است خطری وجودی برای بشریت باشد، شریک است. او افزود: «من امروز خواستار یک تلاش تمامعیار برای دادن تضمینهای آهنین پیرامون ایمنی و امنیت هوش مصنوعی هستم، پیش از آنکه خیلی دیر شود». آقای تورک درباره ماهیت خطرات توضیح بیشتری نداد، اما سخنگوی دفتر او گفت که نقصها در سامانههای قدرتمند هوش مصنوعی میتواند زیرساختهای حیاتی و نهادهای دموکراتیک را مختل کند. او افزود: توانمندیهای هوش مصنوعی با سرعتی بیشتر از سازوکارهای ایمنی در حال پیشرفت است. تورک هشدار داد که تنها «چند مرد قدرتی تقریباً نامحدود» بر هوش مصنوعی دارند. او نامی از این افراد نبرد. شرکتهای بزرگ هوش مصنوعی شامل متا، آنتروپیک، اوپنآی و گوگل هستند. کمیسر حقوق بشر سازمان ملل گفت: «حداقل، کشورهایی که میزبان هوش مصنوعی هستند و نیز بازیگران زنجیرههای تأمین آن باید درباره خطقرمزهای توافقشده گرد هم آیند». لزوم پاسخگویی درباره مرگها در بازداشت مهاجرتی آمریکا آقای تورک همچنین خواستار تحقیق درباره مرگ حدود ۲۳ نفر شد که به گفته او، تا کنون در سال جاری در بازداشت مهاجرتی آمریکا رخ داده است. وزارت امنیت داخلی آمریکا پیشتر گفته بود که متعهد است فضایی «ایمن، مطمئن و انسانی» در مراکز بازداشت فراهم کند. بازرس کل این وزارتخانه در حال بررسی مرگهای رخداده در بازداشت از ماه اکتبر ۲۰۲۱ تاکنون است. «وحشت» از پهپادهای خودمختار کمیسر حقوق بشر سازمان ملل همچنین تشدید حملات روسیه علیه اوکراین و افزایش تعداد اعدامها در ایران را محکوم کرد. او همچنین گفت از گزارشهایی که گفته میشود روسیه در اوکراین از پهپادهای کاملاً خودمختار استفاده کرده، که طبق ادعاها در ماه اوت سه نفر را کشته، «وحشت» کرده است. آقای تورک گفت: «من به فراخوانهای مربوط به ممنوعیت فوری سلاحهایی میپیوندم که میتوانند بدون دخالت انسان جان بگیرند»، و این را در اشاره به مذاکرات در ژنو بیان کرد. به گفته او، بیش از ۶۰ جنگ در جهان وجود دارد که دستکم یک دولت در آن درگیر است و این بالاترین رقم از زمان جنگ جهانی دوم است.
یک مقام بلندپایه امارات متحده عربی میگوید احیای روابط با ایران لازم است، اما بازسازی اعتماد به تهران، «ممکن است دههها طول بکشد». انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس امارات متحده عربی، روز دوشنبه، ۱۶ شهریور، در نشست مجمع «هیلی» در ابوظبی گفت: «گفتوگوی ما با ایران باید بلندپروازانه باشد. این گفتوگو باید فراتر از مسائل معاملاتی باشد و به پرسشهای استراتژیک بزرگتری که خلیج فارس با آنها روبروست بپردازد: امنیت، عدم مداخله، آزادی ناوبری، همکاری اقتصادی و در نهایت بازسازی اعتماد.» این مقام بلندپایه امارات در توضیح بیشتر نظراتش گفت: «جغرافیا هیچ جایگزینی برای تعامل برای ما باقی نمیگذارد، اما باید به وضوح بین بازسازی یک رابطه ضروری و کاربردی با ایران و بازسازی اعتمادی که شکسته شده است، تمایز قائل شویم.» انور قرقاش در این باره گفت اگرچه روابط با ایران میتواند و باید احیا شود، اما بازسازی اعتماد با ایران پس از حملات اخیر ممکن است دههها طول بکشد. امارات در جریان جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل با ایران هدف بیشترین تعداد حملات موشکی و پهپادی ایران قرار گرفت. این کشور که پیشتر از مهمترین شرکاری تجاری ایران محسوب میشد، پس از حملات اخیر به نفتکشهایش، همه ارتباطات مالی و تجاریاش با ایران را قطع کرد. این کشور که درست در آن سوی خلیج فارس و در نزدیکی تنگه هرمز در مقابل ایران قرار دارد، در هفتههای نخست جنگ، هدف بخش عمدهای از حملات تهران قرار گرفت؛ بهطوری که ۳۳۰۰ موشک و پهپاد این کشور را هدف قرار دادند. مشاور رئیس امارات متحده عربی همچنین از کشورهای عربی خلیج فارس به دلیل نوع واکنششان به حملات ایران انتقاد کرد و گفت که اقدام جمعی آنها در قبال این حملات ناکافی بوده است. او گفت: «سالها ما به طور کلی در مورد ماهیت چالشی که ایران ایجاد کرده بود، توافق داشتیم. بنابراین مشکل، فقدان درک نبود. جایی که ما در مواجهه با این چالش تاریخی کوتاهی کردیم، تبدیل این درک مشترک به یک پاسخ متحد و استراتژیک کافی بود.» این مقام اماراتی در صحبتهایش همچنین خبر داد که این کشور در در حال ساخت مسیرهای جایگزین برای صادرات و تجارت انرژی خود است تا اطمینان حاصل کند که در جنگ با ایران «گروگان» گرفته نخواهند شد. به گفته او امارات در حال گسترش ظرفیت بنادرش در امتداد ساحل شرقی خود و همچنین خطوط لوله، راهآهن و مسیرهای تجاری به عنوان کریدورهای جایگزین است. انور قرقاش، که خردادماه ۱۴۰۵ در نشست امنیتی گلوبسک در پراگ شرکت کرده بود، گفت که فعالیتهای هستهای ایران که قبلاً فعالیت هستهای جمهوری اسلامی «دومین یا سومین نگرانی امارات بود، اما اکنون به نخستین نگرانی این کشور تبدیل شده است.» او در توضیح تغییر دغدغههای این کشور درباره برنامه هستهای حکومت ایران نیز گفت چرا که امارات به این نتیجه رسیده که حکومت ایران «قادر است از هر سلاحی که در اختیار دارد، استفاده کند». قرقاش در یک گفتوگوی اختصاصی با رادیو فردا نیز گفته بود: «از نظر تاریخی، ایران تمایلی به مذاکره دربارهٔ این مسائل با همسایگان خلیجی خود نداشته و خود را یک «قدرت هژمون منطقهای» همسطح ایالات متحده میبیند. این دیدگاه دیگر متعلق به گذشته است. در حالی که اقتصاد ایران افول کرده، کشورهای خلیج (فارس) بسیار موفق عمل کردهاند. ایران از نظر وسعت و قدرت نظامی بازیگر مهمی در منطقه است، اما از نظر اقتصادی با رشد کشورهای خلیج (فارس) عقب مانده است. در نشست هیلی در ابوظبی، سخنگوی وزارت خارجه قطر، هم درباره رابطه با درگیریها در منطقه گفت: «جنگ ایران نشان داد که کشورهای عربی خلیج فارس نباید برای امنیت خود فقط به همکاری استراتژیک با ایالات متحده متکی باشند.» ماجد الانصاری گفت: «ما باید در خلیج فارس متوجه شویم که داشتن نیروهای بینالمللی در منطقه و داشتن اتحاد استراتژیک با ایالات متحده بسیار مهم است، اما کافی نیست.» به گفته سخنگوی وزارت خارجه قطر «خودکفایی در زمینه امنیت تنها راه پیش رو است.» قطر هم با وجود داشتن روابط گرم با حکومت ایران، در جریان جنگ اخیر بارها هدف حملات تلافیجویانه ایران قرار گرفت. این کشور میزبان یکی از بزرگترین پایگاههای نظامی ارتش آمریکا در منطقه است. کشورهای عربی خلیج فارس که متحد آمریکا به حساب میآیند، در جریان جنگ اخیر هدف حملات موشکی و پهپادی ایران قرار گرفتند. تهران دلیل این حملات را حضور پایگاههای نظامی ارتش آمریکا در این کشورها و مشارکت این پایگاهها در حمله به ایران اعلام کرده است. موضوعی که کشورهای عربی خلیج فارس آن را رد میکنند.
ارتش اسرائیل میگوید مرحلهٔ اصلی عملیات خود برای پاکسازی شبکه زیرزمینی حزبالله در ارتفاعات راهبردی «علی الطاهر» در جنوب لبنان را به پایان رسانده است. همزمان شبکه «کان» اسرائیل روز شنبه ۱۴ شهریور گزارش داد که «پس از نابودی تونلهای ارتفاعات علی الطاهر»، ارتش این کشور در حال آماده شدن برای کاهش قابلتوجه نیروهای خود در جنوب لبنان و انتقال بخشی از مواضعش به منطقهای نزدیکتر به مرز است. ارتش اسرائیل شامگاه پنجشنبهٔ گذشته اعلام کرد نیروهایش کنترل عملیاتی ارتفاعات علی الطاهر را در سطح زمین و زیر زمین به دست گرفتهاند و دو مسیر زیرزمینی حزبالله در این منطقه را از نیروهای این گروه پاکسازی کردهاند. رسانههای نزدیک به حکومت ایران از جمله خبرگزاری تسنیم و صداوسیما صبح جمعه این اعلام ارتش اسرائیل را رد کردند. با این حال، یک خبرنگار نزدیک به رسانههای حکومتی که در منطقه حضور دارد، همان روز اذعان کرد که «علی الطاهر در معنای نظامی و آتشباری سقوط کرده و دشمن بر آن سیطرهٔ عملیاتی یافته است». حزبالله تاکنون هیچ توضیح رسمی و تفصیلی دربارهٔ نتیجهٔ درگیری، وضعیت نیروهای خود یا تأسیسات زیرزمینی این منطقه منتشر نکرده و مقامهای جمهوری اسلامی، حامی اصلی این گروه، نیز به اعلام پایان مأموریت اسرائیل در علی الطاهر واکنش رسمی نشان ندادهاند. ارتش اسرائیل میگوید بر منطقه استراتژیک «علی الطاهر» در جنوب لبنان مسلط شده است بر اساس بیانیهٔ ارتش اسرائیل، شماری از نیروهای حزبالله در جریان عملیات کشته و گروهی دیگر از منطقه خارج شدهاند. ارتش اسرائیل میگوید در تونلهای علی الطاهر مراکز فرماندهی، انبارهای سلاح، اتاقهای ژنراتور، محلهای اقامت، آشپزخانه و تأسیساتی برای حضور طولانیمدت نیروها وجود داشته است. اسرائیل این مجموعه را یک زیرساخت «راهبردی» توصیف کرده و ادعا میکند این تأسیسات طی حدود دو دهه و با حمایت مالی و طراحی جمهوری اسلامی ایران ساخته شده است. ارتش اسرائیل تأکید کرده که عملیات برای خنثیسازی و از کار انداختن کامل تأسیسات زیرزمینی همچنان ادامه دارد، اما میگوید توانایی استفاده از این تونلها برای حمله به نیروهای اسرائیلی و مناطق شمال اسرائیل از بین رفته است. رویترز گزارش داده است که نمیتواند میزان پیشروی نیروهای اسرائیلی در مجموعه زیرزمینی علی الطاهر را بهطور مستقل تأیید کند. یک مقام نظامی لبنان به این خبرگزاری گفته بود اسرائیل ورودیهای جنوبی مجموعه را در اختیار دارد و ورودیهای شمالی را با پهپاد زیر نظر گرفته است، اما مشخص نیست نیروهای اسرائیلی تا چه عمقی وارد تونلها شدهاند. ارتفاعات علی الطاهر در حدود ۱۵ کیلومتری مرز اسرائیل و در نزدیکی نبطیه قرار دارد و از ارتفاع حدود ۶۰۰ متری بر بخش بزرگی از جنوب لبنان اشراف دارد. منابع امنیتی لبنان پیشتر گفته بودند حزبالله در این منطقه مرکز فرماندهی زیرزمینی و انبارهای تسلیحاتی ایجاد کرده است. این ارتفاعات در هفتههای اخیر به یکی از حساسترین نقاط درگیری اسرائیل و حزبالله تبدیل شده بود؛ گروهی که علاوه بر اسرائیل، آمریکا نیز آن را یک سازمان تروریستی میداند اما اتحادیه اروپا تنها شاخهی نظامی آن را در فرهست سازمان تروریستی قرار داده است. طرح اسرائیل برای کاهش حضور نظامی در پی تحولات علی الطاهر، شبکه «کان» روز شنبه ۱۴ شهریور گزارش داد که مقامهای امنیتی اسرائیل اخیراً دربارهٔ کاهش قابلتوجه حضور ارتش در جنوب لبنان و ایجاد یک منطقه امنیتی جدید در فاصلهای نزدیکتر به مرز گفتوگو کردهاند. بر اساس این گزارش، در طرح مورد بررسی، ارتش اسرائیل از بخشی از مواضع کنونی خود در امتداد آنچه «خط زرد» نامیده میشود، عقب خواهد رفت. برخی از این مواضع چندین کیلومتر در عمق خاک لبنان قرار دارند. در مقابل، قرار است نیروهای اسرائیلی در امتداد خط تازهای موسوم به «خط خاکستری» مستقر شوند و مواضع نظامی جدیدی در فاصله چند کیلومتری از مرز، در داخل خاک لبنان، ایجاد کنند. «کان» میگوید این طرح هنوز نهایی نشده و به تأیید رهبران سیاسی اسرائیل نرسیده است، اما ارتش خود را برای کاهش قابلتوجه تعداد نیروهای مستقر در جنوب لبنان آماده میکند. این گزارش دو روز پس از آن منتشر شده که یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، اعلام کرد تصرف علی الطاهر مرحله تثبیت کنترل اسرائیل بر آنچه این کشور «منطقه امنیتی» در جنوب لبنان مینامد تکمیل کرده است و گفت نیروهای اسرائیلی از این منطقه عقبنشینی نخواهند کرد. البته طرح گزارششده از سوی کان لزوماً به معنای خروج اسرائیل از منطقهٔ امنیتی نیست. بر اساس آنچه تاکنون منتشر شده، اسرائیل در حال بررسی محدود کردن عمق این منطقه و انتقال بخشی از نیروها و مواضع خود به خطی نزدیکتر به مرز است، نه خروج کامل از خاک لبنان. درگیری بر سر حضور نظامی اسرائیل در جنوب لبنان و خلعسلاح حزبالله همچنان یکی از موانع اصلی اجرای توافق مورد حمایت آمریکا است. طبق نقشهٔ راهی که در ماههای گذشته مطرح شده، اسرائیل باید بهتدریج از جنوب لبنان عقبنشینی کند و ارتش لبنان نیز کنترل این مناطق را به دست بگیرد و حزبالله را خلعسلاح کند. این در حالی است که حزبالله با خلعسلاح مخالفت کرده و اسرائیل نیز میگوید تا زمانی که تهدید نظامی این گروه برطرف نشود، از همهٔ مواضع خود در جنوب لبنان خارج نخواهد شد.
چهار روز پس از آغاز هشتادوسومین جشنواره فیلم ونیز، دورهای که هالیوود هم حضور کمرنگتری در جشنواره دارد، سیاست و بحرانهای روز جهان به یکی از محورهای اصلی این رویداد مهم سینمایی تبدیل شده است؛ از جنگ غزه و اوکراین گرفته تا هوش مصنوعی و قدرت رسانهها و بحرانیهای اجتماعی. جشنوارهٔ فیلم ونیز که از آن به عنوان قدیمیترین رویداد سینمایی جهان یاد میشود، از ۱۱ شهریور آغاز شده و تا ۲۱ شهریور ادامه دارد و امسال ۲۱ فیلم در بخش مسابقهٔ اصلی آن حضور دارند. آلبرتو باربرا، مدیر جشنواره، گفته بحران صنعت سینمای آمریکا و افزایش هزینه تولید باعث شده استودیوهای بزرگ فیلمهای کمتری بسازند و محتاطتر عمل کنند. به این ترتیب، ونیز امسال بیش از برخی دورههای اخیر به سینمای مستقل و آثاری دربارهٔ مسائل روز جهان میدان داده است. جنگ غزه، تهاجم روسیه به اوکراین، مهاجرت، تغییرات اقلیمی و بحران دموکراسی از موضوعاتی هستند که در فیلمهای این دوره بازتاب یافتهاند. چهار فیلم مرتبط با اسرائیل و غزه در برنامهٔ جشنواره قرار دارند و سیاست نه فقط روی پرده، بلکه در سخنان فیلمسازان و چهرههای حاضر در ونیز نیز حضوری آشکار داشته است. مگی جیلنهال، رئیس هیئت داوران بخش مسابقه اصلی، در آغاز جشنواره گفت اگر سینما نگاهی صادقانه به تجربهٔ انسانها باشد، «بهطور بنیادی و اجتنابناپذیر سیاسی» است. او همچنین از موانع ساختاری پیش روی زنان در صنعت سینما انتقاد کرد و این پرسش را مطرح کرد که چرا از میان آثار مسابقه اصلی امسال تنها دو فیلم را زنان کارگردانی یا مشترکاً کارگردانی کردهاند. جورج کلونی نیز که امسال شیر طلایی افتخاری جشنواره را دریافت کرد، بحث را به رسانه و هوش مصنوعی کشاند. او هشدار داد تصاویر و ویدئوهای ساختگی تولیدشده با هوش مصنوعی تشخیص واقعیت از دروغ را دشوارتر کرده و اعتماد عمومی به اطلاعات را تهدید میکند. کلونی همچنین از تمرکز مالکیت رسانهها در دست شمار محدودی از ثروتمندان ابراز نگرانی کرد. برای مخاطب ایرانی، یکی از نمونههای قابل توجه پیوند سینما و سیاست در این دوره «اسب وحشی شماره ۹» ساختهٔ مارتین مکدونا است. این کمدی سیاه با بازی جان مالکوویچ و سم راکول به نقش سیآیای در وقایع منتهی به کودتای ۱۹۷۳ شیلی بازمیگردد. تصاویر منتشر شده بعد از نمایش فیلم، حاکی از استقبال و تشویق طولانی تماشاگران است و برخی منتقدان، آن را یکی از گزینههای مهم برای رقابت جوایز اسکار ۲۰۲۷ معرفی کردهاند. مکدونا در ونیز گفت اگرچه هنگام نوشتن فیلم به وقایع امروز فکر نمیکرد، اکنون میان موضوع آن و مداخلات معاصر آمریکا شباهتهایی میبیند و از ایران و ونزوئلا نیز نام برد. مارتین مکدونا (وسط) کارگردان «اسب وحشی شماره ۹» در کنار جان مالکوویچ و سم راکول دو بازیگر فیلم رابطهٔ میان رسانه و سرگرمی هم در یکی از فیلمهای پرسروصدای روز شنبه ۱۴ شهریور مطرح شده است. فیلم «پرایمتایم» ساختهٔ لنس اوپنهایم با بازی رابرت پتینسون از برنامهٔ آمریکایی «گرفتن متجاوز» الهام گرفته و مرز میان روزنامهنگاری تحقیقی، عملیات تلویزیونی و تبدیل واقعیت به نمایش را بررسی میکند. اوپنهایم، که سالها مستندساز بوده، برنامهٔ اصلی را به دلیل آمیختن موقعیتهای واقعاً خطرناک با سناریوهای طراحیشدهٔ تلویزیونی «عجیبتر از داستان» توصیف کرده است. سینمای ایران نیز در این دوره حضوری قابل توجه دارد و یکی از ۲۱ فیلم بخش مسابقه اصلی محصول مشترکی به کارگردانی یک فیلمساز ایرانی است. «کمی نور» ساختهٔ علی عسگری، محصول ایران، سوئیس، ایتالیا، کانادا و ترکیه، روز ۲۰ شهریور در بخش مسابقه اصلی به نمایش درمیآید. این نخستین حضور عسگری در مسابقه اصلی ونیز است. فیلم ۸۷ دقیقهای داستان پزشکی در ایران را روایت میکند که پس از بازداشت و تعطیلی مطبش امید خود را به آینده از دست میدهد و تصمیم میگیرد به زندگیاش پایان دهد، اما دیدار با اعضای خانواده و محبت آنها تصمیم او را متزلزل میکند. عسگری در توضیح فیلم گفته است زندگی در ایرانی که مشکلات اقتصادی، نااطمینانی سیاسی و «سایهٔ دائمی جنگ» بخشی از زندگی روزمره شده، او را به تأمل دربارهٔ عواملی واداشته که انسانها را با وجود رنج به ادامهٔ زندگی پیوند میدهد. گزارشهای پیش از جشنواره نیز میگویند فیلم در شرایط دشوار و همزمان با آغاز جنگ و تهدید حملات هوایی ساخته شده است. کارگردان فیلم «مراقب»: خودم و خانوادهام به مرگ تهدید شدهایم فیلم «مراقب» ساختهٔ محسن قرائی نیز در بخش «افقها» به نمایش درآمده است؛ قرائی گفته خود و اعضای خانوادهاش با تهدید به مرگ روبهرو شدهاند. او اکنون در تبعید زندگی میکند و گفته است اگر به ایران بازگردد، حتماً با حکم زندان روبهرو میشود. با وجود این فضای سیاسی، ونیز همچنان وجه پرزرقوبرق خود را هم حفظ کرده است. روز شنبه ۱۴ شهریور هواداران گروه بریتانیایی «اوئیسیس» برای نمایش فیلم «با خشم به گذشته ننگر» دربارهٔ تور بازگشت این گروه در ونیز جمع شدند. این فیلم که نام آن برگرفته از ترانهٔ مشهور اوئیسیس به همین نام است، آشتی لیام و نوئل گالاگر پس از سالها قطع رابطه و تور جهانی سال ۲۰۲۵ آنها را دنبال میکند؛ نمونهای از وجه دیگری از جشنواره که در کنار سینمای سیاسی و مؤلف، همچنان برای ستارهها و فرهنگ عامه جای بزرگی دارد. با عقبنشینی نسبی هالیوود، ونیز امسال شاید از بعضی دورههای گذشته ستارههای کمتری از تولیدات بزرگ استودیویی داشته باشد، اما آنچه تا اینجای جشنواره بر پرده و بیرون از آن دیده شده، بیش از هر چیز بازتاب دنیای ناآرام بیرون از سالنهای سینما است؛ از جنگ و اعتراض گرفته تا قدرت رسانه، هوش مصنوعی و زندگی روزمره زیر فشار بحران. رقابت برای شیر طلایی تا ۲۱ شهریور ادامه دارد و همان روز برندگان هشتادوسومین جشنواره فیلم ونیز معرفی خواهند شد. از راست: نوئل گالاگر، آلبرتو باربرا (مدیر جشنواره ونیز) و لیام گالاگر
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد نیروهای نظامی ایالات متحده روز شنبه ۱۴ شهریور، پس از آنکه سپاه پاسداران موشکهای بالستیک به سوی دو ناو جنگی آمریکایی شلیک کرد، سه نفتکش ایرانی مخصوص حمل نفت خام را هدف قرار دادند. در مقابل ایران تهدید کرد که در صورت تداوم محاصره دریایی ایران توسط ایالات متحده، حملات به شناورهای آمریکایی میتواند تشدید شود. سنتکام در بیانیهاش خبر داد یک ناو هواپیمابر آمریکا و یک ناوشکن مجهز به موشک هدایتشونده توانستند از چندین حملهٔ «بیدلیل» ایران با موفقیت دوری کنند و هیچیک از نیروهای آمریکایی آسیب ندیدند. بر اساس این بیانیه، پس از «حملات ناموفق» ایران، نیروهای سنتکام نفتکشهای حامل نفت خام متعلق به سپاه پاسداران، شامل «ام/تی دانی» در نزدیکی ساحل جزیره خارک و «ام/تی استارک ۱» در نزدیکی جاسک را بهطور دائمی از کار انداختند. نیروهای آمریکایی همچنین نفتکش حامل نفت خام «ام/تی کیلو» را که با نام «ناکسن» نیز شناخته میشود و خالی از محموله بود، بهطور کامل در خلیج عمان منهدم کردند. بهگفتهٔ سنتکام که فرماندهی نیروهای نظامی ایالات متحده در خاورمیانه را بر عهده دارد، پس از آنکه به خدمهٔ این نفتکش دستور داده شد کشتی را ترک کنند، نیروهای آمریکایی با هدف قرار دادن چند نقطهٔ حیاتی، آن را بهگونهای منهدم کردند که دیگر قادر به فعالیت نباشد. ساعاتی پیشتر در روز شنبه، رسانههای ایران از شنیده شدن صدای چند انفجار در نزدیکی جزیره خارگ و هدف قرار گرفتن «یک نفتکش کوچک» ایرانی خبر داده بودند. سپس خبرگزاری صداوسیما از هدف قرار گرفته شدن «دو نفتکش» ایرانی در نزدیکی جاسک خبر داد و اعلام کرد که «یکی از این نفتکشها خالی و دومی حامل محموله نفت بود». بر اساس این گزارش، خدمه این دو نفتکش با «قایقهای نجات» به ساحل منتقل شدند. ارتش ایالات متحده میگوید این سه نفتکش ایرانی بخشی از یک شبکهٔ چندمیلیارد دلاری «ناوگان سایه» هستند که منابع مالی سپاه پاسداران و نیروهای نیابتی آن در منطقه را تأمین میکند. دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، گفت: «پیام برای سپاه پاسداران باید کاملاً روشن باشد: اگر به دو کشتی ما شلیک کنید، ما هزینهٔ اقتصادی حتی سنگینتری بر شما تحمیل خواهیم کرد؛ سه کشتی شما را از بین خواهیم برد.» او افزود: «ما برای دفاع از نیروهای آمریکایی تردید نخواهیم کرد و در صورت لزوم، ناوگان محدود و در معرض آسیب نفتی ایران را منهدم خواهیم کرد.» پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز ساعتی بعد با انتشار بیانیهای کوتاه در شبکه ایکس به ایران هشدار مشابهی داد. او نوشت: «اگر ایران به کشتیهای آمریکایی شلیک کند، ما نفتکشهای آنها را منهدم (و غرق خواهیم کرد). تنها کاری که آنها باید انجام دهند این است که به نیروی دریایی آمریکا شلیک نکنند.» هگست ناوگان نفتکشهای ایران را «بیدفاع» خواند و افزود که کشتیها و زیردریاییهای ایالات متحده میتوانند همه این نفتکشها را در مناطق تحت پوشش فرماندهی مرکزی آمریکا و فرماندهی هند-اقیانوس آرام آمریکا هدف قرار دهند. رسانههای ایران: نفتکش ایرانی در نزدیکی جزیره خارک «هدف قرار گرفت» واکنش وزارت خارجه و نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ساعتی بعد وزارت خارجه ایران با انتشار بیانیهای حمله ارتش آمریکا به سه نفتکش ایرانی را «غیرقانونی و تجاوزکارانه» خواند و آن را محکوم کرد. در این بیانیه آمده که مسئولیت پیامدهای ناشی از تداوم اقدامات آمریکا در منطقه «بر عهده رژیم آمریکا و همدستان و شرکای آن خواهد بود». همچنین رسانههای ایران به نقل از سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا اعلام کردند امکان گسترش حملات جمهوری اسلامی به شناورهای آمریکایی وجود دارد. در بیانیه منتشر شده توسط این سخنگو آمده که «در صورت تداوم شرارت، ناامنی و مزاحمت برای کشتی های ایرانی و محاصره دریایی ایران»، حملات نیروهای نظامی ایران به ناوگان نظامی آمریکا در خاورمیانه تشدید میشود و «امکان گسترش آن وجود دارد.» یک مقام آمریکایی چند روز پیشتر به پایگاه خبری اکسیوس گفته بود دونالد ترامپ سیاستی موسوم به «نفتکش در برابر نفتکش» را تأیید کرده است. بر اساس این سیاست، ارتش آمریکا در واکنش به حملات منتسب به ایران علیه کشتیهای عبوری از تنگه هرمز، نفتکشهای دولتی ایران را هدف قرار میدهد. اکسیوس به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد که ارتش ایالات متحده در جریان موج حملات شامگاه دهم شهریور به اهدافی در جنوب ایران، «دو نفتکش دولتی» ایران را نیز هدف قرار داده بود. این تحولات پس از آن رخ داده که هفته گذشته آمریکا اعلام کرد به سکوهای پرتاب موشکهای مینریز سپاه پاسداران در جزیره لارک حمله کرده است. ایران در مقابل پایگاههای نظامی در اردن را هدف قرار داد و ارتش ایالات متحده سپس به اهداف متعددی در استانهای جنوبی ایران حمله کرد. این دور از درگیریها با حملات پراکنده به کویت و امارات ادامه پیدا کرد. در ادامهٔ بالا گرفتن تنشها میان طرفین، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز جمعه بار دیگر تهدید کرد که ایالات متحده ممکن است خیلی زود به کوه کلنگ گزلا در ایران حمله کند؛ تأسیساتی که در نزدیکی نطنز قرار دارد و بهگفتۀ نهادهای اطلاعاتی غربی، ایران احتمالاً در آن یک تأسیسات اعلامنشدهٔ غنیسازی اورانیوم میسازد.
جواد مجابی، ادیب، نویسنده و پژوهشگر سرشناس قزوینی با چهرهای جدی و کلاه شاپویی که به بخشی از هویت بصری او تبدیل شده بود در ۸۶ سالگی در تهران درگذشت. محمد ضرغامی و محمدرضا کاظمی، تهیهکنندگان برنامه رادیویی جوانان رادیو فردا (نگاه تازه) در بهمن ماه سال ۱۳۸۶، گفتوگویی با او دربارهٔ تلاشهای پژوهشیاش در حوزه طنز داشتند.
جواد مجابی، شاعر، نویسنده، طنزپرداز و منتقد ادبی و هنری سرشناس ایران، پس از تحمل یک دوره بیماری سرطان، روز شنبه ۱۴ شهریور در ۸۶ سالگی درگذشت. جواد مجابی سال ۱۳۱۸ در قزوین به دنیا آمد و بیش از شش دهه در عرصهٔ ادبیات، روزنامهنگاری و نقد هنرهای تجسمی فعالیت کرد. او در رشتههای حقوق و اقتصاد تحصیل کرد و از اواخر دهه ۱۳۴۰ بهطور حرفهای وارد مطبوعات شد و مدتی نیز دبیر بخش فرهنگی روزنامهٔ «اطلاعات» بود. از جواد مجابی دهها کتاب در قالب شعر، داستان، رمان، طنز و پژوهش هنری منتشر شده است. «فصلی برای تو»، «شب ملخ»، «عبور از باغ قرمز» و «یادداشتهای آدم پرمدعا» از آثار شناختهشدهٔ او هستند. او همچنین بخش مهمی از فعالیت خود را به نقد و پژوهش دربارهٔ هنر مدرن و هنرهای تجسمی ایران اختصاص داد. جواد مجابی در سالهای منتهی به انقلاب ۱۳۵۷ ازجمله نویسندگان منتقد فضای سیاسی و سانسور در حکومت پهلوی بود و در نخستین ماههای پس از انقلاب نیز از تحولات سیاسی روز حمایت کرد. او در مقالهای با عنوان «خلق از طریق حزب قدرت را به دست میگیرد» که ۲۹ اسفند ۱۳۵۷ در روزنامهٔ اطلاعات منتشر شد، از «پاسداری و تداوم انقلاب» و ضرورت سازمانیابی مردم در قالب تشکلهای سیاسی سخن گفت. با این حال، در دهههای بعد دفاع از آزادی بیان و مخالفت با سانسور در جمهوری اسلامی به یکی از وجوه اصلی فعالیت عمومی او تبدیل شد. مجابی از چهرههای فعال در تلاش برای احیای کانون نویسندگان ایران هم بود و نامش در سال ۱۳۷۳ در میان تهیهکنندگان و امضاکنندگان بیانیه مشهور «ما نویسندهایم»، معروف به «متن ۱۳۴ نویسنده»، قرار گرفت؛ بیانیهای که بر آزادی اندیشه، بیان و نشر و مخالفت با سانسور تأکید داشت. دو سال بعد، مجابی یکی از ۲۱ نویسنده، شاعر و روزنامهنگاری بود که برای سفری فرهنگی عازم ارمنستان شدند. رانندهٔ اتوبوس حامل آنان در مسیر دو بار کوشید خودرو را به دره بیندازد. این ماجرا بعدها در ارتباط با پرونده قتلهای زنجیرهای روشنفکران و نویسندگان ایران بهعنوان تلاش وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی برای کشتن دستهجمعی شماری از اهل قلم مطرح شد. جواد مجابی طی سالیان بارها به سانسور کتاب و محدودیتهای اعمالشده بر نویسندگان اعتراض کرد و آزادی بیان را از حقوق اساسی اهل قلم میدانست. او در جریان اعتراضات پس از انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۳۸۸ نیز موضع علنی گرفت و در گفتوگویی با رادیو فردا، حرکت اعتراضی جوانان و طبقه متوسط ایران را «صلحطلبانه»، «دموکراتیک» و «آزادیخواه» توصیف کرد. مجابی همان زمان شماری از شعرهایی را هم که تحت تأثیر اعتراضات مسالمتآمیز آن روزها سروده بود در اختیار رادیو فردا گذاشت . مجابی در سالهای بعد نیز بارها به سانسور و محدودیتهای فرهنگی اعتراض کرد. او در مصاحبهای در سال ۱۳۹۷ گفت آنقدر کتاب، فیلم و کنسرت سانسور شده که رغبت عمومی به کتاب خواندن و استفاده از محصولات فرهنگی به «پایینترین حد» رسیده است. او همچنین تأکید داشت هیچکس حق سانسور آثار هنری و ادبی را، چه پیش از انتشار و چه پس از آن، ندارد. جواد مجابی در جریان اعتراضات «زن زندگی آزادی» در سال ۱۴۰۱ هم از امضاکنندگان بیانیهای در حمایت از دانشجویان معترض بود که خواستار آزادی فوری دانشجویان بازداشتشده و پایان برخوردهای خشونتآمیز و امنیتی در دانشگاهها شده بود. نام او چند ماه بعد نیز پای بیانیهای با درخواست آزادی همه زندانیان سیاسی و عقیدتی قرار گرفت و آخرین بار در سال ۱۴۰۳ نیز بیانیهای را امضا کرد در آن به ادامه «سیاست سرکوب نخبگان فرهنگی» اعتراض شده بود. جواد مجابی، در کنار شعر و داستان، بهویژه بهدلیل فعالیت چنددههای در نقد هنرهای تجسمی و معرفی و بررسی آثار هنرمندان مدرن ایران شناخته میشد و مجموعهٔ گستردهای از آثار ادبی و پژوهشی از او بهجا مانده است. در بهمن ۱۳۸۶، محمد ضرغامی و محمدرضا کاظمی، تهیهکنندگان برنامهٔ «نگاه تازه» رادیو فردا، به مناسبت پژوهشهای جواد مجابی دربارهٔ تاریخ طنز در ایران میزبان او بودند که میتوانید آن را همینجا بشنوید.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد روز جمعه ۱۳ شهریور قطعنامهای را تصویب کرد که خواستار گسترش استفاده از نقشههایی است که مساحت کشورها و قارهها را متناسب با اندازهٔ واقعی آنها نشان میدهند. این قطعنامه با حمایت ۱۶۴ کشور تصویب شد. ایالات متحده تنها کشور مخالف بود و شش کشور نیز رأی ممتنع دادند. نقشهٔ تازه بر پایهٔ تصویرسازی موسوم به «زمین هماندازه» تهیه شده و قرار است جایگزین تصویرسازی «مرکاتور» شود. قطعنامه الزامآور نیست و استفاده از تصویرسازی مشهور «مرکاتور» را ممنوع نمیکند، اما دولتها، نظامهای آموزشی، سازمانهای بینالمللی و شرکتهای فناوری را به استفادهٔ بیشتر از نقشههای «هممساحت» تشویق میکند. از جمله نقشههایی که در این زمینه مورد توجه قرار گرفته، تصویرسازی «زمین هماندازه» یا Equal Earth است که در سال ۲۰۱۸ طراحی شد. در این نقشه، نسبت مساحت واقعی خشکیها حفظ میشود و به همین دلیل آفریقا بسیار بزرگتر و اروپا، آمریکای شمالی، روسیه و گرینلند کوچکتر از آن چیزی دیده میشوند که در تصویرسازی مرکاتور به چشم میآید. مشهورترین نمونهٔ این تفاوت، آفریقا و گرینلند است. در نقشهٔ مرکاتور، گرینلند ممکن است تقریباً هماندازهٔ آفریقا به نظر برسد، اما آفریقا در واقع بیش از ۳۰ میلیون کیلومتر مربع مساحت دارد و حدود ۱۴ برابر گرینلند است. این قاره همچنین نزدیک به دو برابر روسیه وسعت دارد. این تفاوت دربارهٔ ایران نیز دیده میشود. مساحت ایران حدود ۱.۶۵ میلیون کیلومتر مربع است و تقریباً سه برابر فرانسهٔ اروپایی، بدون قلمروهای فرادریایی، وسعت دارد. اما فرانسه به دلیل قرار گرفتن در عرض جغرافیایی بالاتر در نقشهٔ مرکاتور بیش از ایران بزرگنمایی میشود و در نتیجه اختلاف واقعی اندازهٔ دو کشور بسیار کمتر به چشم میآید. همین تفاوتها موضوعی را که زمانی بیشتر بحثی تخصصی میان جغرافیدانان و نقشهنگاران بود، در سالهای اخیر به مناقشهای دربارهٔ آموزش، تاریخ استعمار و نحوهٔ بازنمایی مناطق مختلف جهان تبدیل کرده است. رنگ آبی نقشههای کنونی جهان است که در آن اندازهٔ کشورها واقعی نیست و رنگ قرمز اندازههای واقعی مناطق و کشورها را نشان میدهد چرا نقشهٔ جهان بهاجبار تحریف میشود؟ مسئلهٔ اصلی بسیار قدیمیتر از مرکاتور است. سطح کروی زمین را نمیتوان بدون ایجاد نوعی تغییر شکل روی یک صفحهٔ مسطح منتقل کرد. هر «تصویرسازی نقشه» یا Map Projection ناچار است بخشی از واقعیت را فدای بخش دیگری کند. بعضی تصویرسازیها جهتها را بهتر حفظ میکنند، بعضی مساحتها و برخی فاصلهها یا شکل خشکیها را بهتر مینمایاینند. به همین دلیل، هیچ نقشهٔ مسطحی نمیتواند جهت، فاصله، مساحت و شکل را همزمان در سراسر کرهٔ زمین بدون تحریف نشان دهد و انتخاب تصویرسازی مناسب به کاربرد نقشه بستگی دارد. در نقشههای هممساحت، نسبت اندازهها حفظ میشود. اگر یک کشور در جهان واقعی دو برابر کشور دیگری وسعت داشته باشد، روی نقشه نیز مساحتی دو برابر خواهد داشت. در مقابل، شکل کشورها و قارهها ناچار تا اندازهای تغییر میکند. تصویرسازی مرکاتور انتخاب دیگری کرده است. این نقشه حفظ زاویهها و جهتها را در اولویت قرار میدهد و همین ویژگی علت اصلی موفقیت تاریخی آن بود. نقشهای برای دریانوردان قرن شانزدهم گراردوس مرکاتور، نقشهکش فلاندری، تصویرسازی مشهور خود را در سال ۱۵۶۹ و در دورهٔ گسترش سفرهای دریایی اروپا منتشر کرد. مزیت مهم نقشهٔ او این بود که مسیر حرکت با یک جهت ثابت قطبنما را میشد بهصورت خطی مستقیم روی نقشه نشان داد. این ویژگی برای دریانوردانی که باید در مسیرهای طولانی جهت حرکت خود را حفظ میکردند، بسیار مفید بود. اما برای دستیابی به این مزیت، اندازهٔ مناطق زمین هرچه از استوا دورتر میشوند بیشتر کشیده میشود. به همین دلیل گرینلند، کانادا، روسیه و بخشهای شمالی اروپا روی این نقشه بسیار بزرگتر از نسبت واقعی خود دیده میشوند. تحریف در مناطق نزدیک استوا کمتر است، اما وقتی کل جهان در یک نقشه کنار هم قرار میگیرد، مقایسهٔ اندازهٔ مناطق مختلف میتواند گمراهکننده باشد. با این حال، این موضوع به آن معنا نیست که مرکاتور در قرن شانزدهم با هدف بزرگ نشان دادن اروپا یا کوچک کردن آفریقا چنین نقشهای طراحی کرده بود. تحریف مساحت نتیجهٔ ریاضی روشی است که او برای حل مسئلهٔ دریانوردی برگزید. مناقشهٔ امروز بیشتر بر پرسش دیگری متمرکز است: چرا نقشهای که برای یک کاربرد مشخص دریایی طراحی شده بود، برای مدتی طولانی به یکی از تصاویر عمومی جهان تبدیل شد و نمایش نابرابر اندازهٔ قارهها چه اثری بر تصور مردم از جهان گذاشته است. البته امروزه همهٔ اطلسها و نقشههای جهان از مرکاتور استفاده نمیکنند و بسیاری از ناشران سالهاست تصویرسازیهای دیگری را به کار میبرند. در مقابل، گونهای از مرکاتور موسوم به Web Mercator در نقشههای آنلاین بسیار فراگیر است. این روش برای نمایش خیابانها، جابهجایی روی نقشه و بزرگنمایی مناطق محدود مزایای فنی دارد، اما هنگام نمایش کل جهان همان مشکل بزرگنمایی مناطق نزدیک قطبها در آن باقی میماند. مناقشه بر سر جایگزینها انتقاد از استفادهٔ عمومی از مرکاتور سابقهای طولانی دارد و یکی از مشهورترین مراحل آن در دههٔ ۱۹۷۰ رقم خورد. آرنو پیترز، تاریخنگار و فیلمساز آلمانی، در سال ۱۹۷۳ نقشهای هممساحت را بهعنوان جایگزینی برای مرکاتور معرفی کرد و گفت نقشههای رایج کشورهای نیمکرهٔ شمالی را بزرگتر و مناطق آفریقا، آمریکای لاتین و بخشهایی از آسیا را کوچکتر نشان میدهند. این تصویرسازی بعدها به نام «گال–پیترز» شناخته شد، زیرا جیمز گال، نقشهنگار اسکاتلندی، بیش از یک قرن پیشتر نمونهای تقریباً مشابه ارائه کرده بود. گال–پیترز مشکل مقایسهٔ مساحتها را حل میکرد، اما شکل بسیاری از کشورها و قارهها در آن کشیده یا فشرده میشد. به همین دلیل بسیاری از نقشهنگاران، با وجود انتقاد از مرکاتور، با معرفی گال–پیترز بهعنوان «نقشهٔ درست جهان» نیز مخالفت کردند. در دهههای بعد تصویرسازیهای دیگری نیز رواج یافتند که بهجای حفظ کامل یک ویژگی، کوشیدند میان تحریف مساحت، شکل و فاصله تعادل ایجاد کنند. «زمین هماندازه» از کجا آمد؟ «زمین هماندازه» (Equal Earth) یکی از تازهترین تلاشها برای ارائهٔ نقشهای هممساحت با ظاهری آشناتر است. بویان شاوریچ، تام پترسون و برنهارت جنی، سه نقشهنگار، این تصویرسازی را در سال ۲۰۱۸ معرفی کردند. هدف آنها طراحی نقشهای بود که نسبت واقعی مساحتها را حفظ کند، اما شکل قارهها نیز تا حد امکان به نقشههای متداول و آشنا نزدیک بماند. «زمین هماندازه» نیز مانند هر نقشهٔ مسطح دیگری خالی از تحریف نیست. تفاوت آن در این است که مساحتها را فدای حفظ زاویهها نمیکند. این تصویرسازی بعدتر به یکی از محورهای کارزار «Correct the Map» تبدیل شد و اتحادیهٔ آفریقا نیز از تلاش برای افزایش استفاده از نقشههای هممساحت حمایت کرد. حامیان این کارزار میگویند نحوهٔ نمایش آفریقا صرفاً مسئلهای فنی نیست و کوچک دیده شدن این قاره در مقایسه با مناطق شمالی میتواند بر برداشت عمومی از اهمیت و جایگاه آن تأثیر بگذارد. آنها رواج تاریخی چنین تصویری را نیز با میراث دوران استعمار مرتبط میدانند. در این میان باید میان دو موضوع تفاوت گذاشت. تحریف اندازهها در نقشهٔ مرکاتور یک واقعیت ریاضی است. اما اینکه استفادهٔ گسترده از این تصویر در طول قرنها تا چه اندازه بر نگرشهای سیاسی و فرهنگی نسبت به مناطق مختلف جهان اثر گذاشته، پرسشی تاریخی و اجتماعی است و پاسخ به آن بهسادگی محاسبهٔ مساحت کشورها نیست. قطعنامهٔ سازمان ملل چه چیزی را تغییر میدهد؟ قطعنامهٔ روز جمعه Equal Earth را به «نقشهٔ رسمی جهان» تبدیل نمیکند و استفاده از مرکاتور را نیز در کاربردهایی مانند دریانوردی و هوانوردی زیر سؤال نمیبرد. هدف اصلی، افزایش استفاده از نقشههای هممساحت در مواردی است که مقایسهٔ اندازهٔ کشورها و قارهها اهمیت دارد، از جمله در آموزش، نهادهای عمومی و نمایشهای عمومی و دیجیتال جهان. فرانسه نیز همزمان با این بحث اعلام کرده است که استفاده از مرکاتور را در کاربردهای دیپلماتیک خود کنار میگذارد و از تصویرسازیهایی متناسبتر با هدف نقشه استفاده خواهد کرد. ایالات متحده در مقابل، تنها کشور مخالف قطعنامه بود. نمایندهٔ آمریکا گفت مجمع عمومی بهجای پرداختن به مشکلات عمدهٔ جهانی، وقت خود را صرف بحث دربارهٔ شیوهٔ ترسیم نقشهای متعلق به قرن شانزدهم میکند. تأثیر عملی این مصوبه اکنون به میزان استقبال دولتها، نظامهای آموزشی، ناشران و شرکتهای فناوری از نقشههای هممساحت بستگی دارد.
استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ویژه آمریکا، در چارچوب تلاش تازه کاخ سفید برای پایان دادن به جنگ روسیه علیه اوکراین، دیدار خود با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، را در مسکو آغاز کردهاند. قرار است این دو پس از آن به کییف سفر کنند. خبرگزاری دولتی ریانووستی روسیه گزارش داد که پوتین در آغاز مذاکرات سهجانبه این سه نفر در ساعات شامگاهی روز شنبه ۱۴ شهریور در پایتخت روسیه، گفته است که آنها باید به یک «وضعیت دشوار» رسیدگی کنند. پیشتر دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، گفته بود پوتین پیش از سفر برنامهریزیشده ویتکاف و کوشنر به پایتخت اوکراین، دستور توقف سهروزه حملات روسیه به کییف را از نیمهشب صادر کرده است. روسیه طی یک هفته گذشته کییف را بهشدت هدف حملات خود قرار داده است. سفر ویتکاف و کوشنر به مسکو در حالی انجام شده که مذاکرات میان اوکراین و روسیه عملاً به بنبست رسیده است. رئیسجمهور آمریکا پیشتر گفته بود واشنگتن «ایدهای برای صلح» دارد و فرستادگان او «پیشنهادی برای پایان دادن به جنگ» با خود خواهند برد. دونالد ترامپ روز جمعه در کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «آنها را فرستادیم تا ببینند آیا میتوانیم کاری انجام دهیم یا نه، و ممکن است شانس خوبی برای انجام این کار وجود داشته باشد.» او جزئیات بیشتری درباره این پیشنهاد ارائه نکرد. ترامپ در واکنش به نگرانیهای فزاینده در غرب درباره احتمال حمله روسیه به یکی از اعضای ناتو برای آزمایش عزم این ائتلاف، بار دیگر گفت که فکر نمیکند پوتین چنین قصدی داشته باشد. ترامپ گفت: «من با او صحبت میکنم. او را خیلی خوب میشناسم. پوتین به دنبال حمله به قلمرو ناتو نیست.» ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین، نیز جمعه گفت که «امروز بهطور روشن مشخص شد که نمایندگان آمریکا طی روزهای آینده در اوکراین و روسیه حضور خواهند داشت» و خواستار توقف حملات هوایی از سوی هر دو طرف شد تا زمینه برای برگزاری هرگونه دیدار فراهم شود. زلنسکی افزود تیم آمریکایی به او اطلاع داده است که ویتکاف و کوشنر یکشنبه ۱۵ شهریور، یک روز پس از مذاکراتشان در مسکو، به کییف سفر خواهند کرد. پیشتر یک مقام آمریکایی به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی تأیید کرده بود که ویتکاف و کوشنر طی «روزهای آینده» به مسکو و کییف سفر خواهند کرد. حمله روسیه به مقر سرویس امنیتی اوکراین؛ زلنسکی دستور عملیات تلافیجویانه داد زلنسکی گفت نیروهای اوکراینی «عملکرد عادی حریم هوایی روسیه را تضمین خواهند کرد تا مذاکرهکنندگان بتوانند با امنیت به آنجا برسند» و از مسکو خواست متقابلاً همین کار را انجام دهد. او گفت: «از سوی ما هیچ حمله هوایی انجام نخواهد شد و روسیه نیز باید برای مدتی که برای برگزاری این مذاکرات لازم است، از انجام حملات هوایی خودداری کند.» این سفر تنها چند روز پس از حمله پهپادی روسیه به مقر سازمان امنیت داخلی اوکراین، موسوم به اسبییو، میشود؛ سازمانی کلیدی که مسئول تأمین امنیت فرستادگان رئیسجمهور آمریکا در جریان سفر آنها خواهد بود. زلنسکی در کانال تلگرامی خود گفت: «متأسفانه یک پهپاد روسی ساختمان مرکزی اسبییو در خیابان ولودیمیرسکا در کییف، روبهروی کلیسای جامع سنت سوفیا، را هدف قرار داد.» او افزود: «این پهپاد مستقیماً دفتر رئیس سرویس امنیتی در این ساختمان را هدف گرفته بود.» به گفته او، اولکساندر پوکلاد، رئیس امنیت داخلی اوکراین، در زمان حمله در ساختمان حضور نداشت. زلنسکی پیش از درخواست برای توقف حملات هوایی گفته بود به پوکلاد دستور داده است اقدامات روسیه را «بهطور مناسب، محسوس و در صورت امکان، بهصورت متقابل» پاسخ دهد، «زمانی که همهچیز آماده باشد». ویتالی کلیچکو، شهردار کییف، گفت دستکم هفت نفر در این حمله زخمی شدهاند. بلافاصله مشخص نشد که آیا اعضای سازمان امنیت داخلی نیز در میان مجروحان بودهاند یا خیر. اقدامات شدید امنیتی معمول در اطراف این ساختمان حساس مانع از آن شد که خبرنگاران بتوانند میزان خسارت واردشده به این مجموعه گسترده را مشاهده کنند. پس از حمله، دود سیاه غلیظی بر فراز مرکز شهر دیده شد. با وجود درخواست زلنسکی برای توقف متقابل حملات در آستانه دور تازهای از دیپلماسی، روسیه روز شنبه همچنان نقاط مختلف اوکراین را هدف قرار داد و در شهر صنعتی کامیانسکه در منطقه دنیپروپتروفسک دستکم چهار نفر را کشت. همچنین حملاتی در مناطق کییف، میکولائیف و پولتاوا گزارش شد. ارتش اوکراین اعلام کرد روسیه در حملات شبانه خود از موشکهای بالستیک اسکندر-ام و دستکم ۱۶۷ پهپاد استفاده کرده که حدود نیمی از آنها مجهز به موتور جت بودهاند.
رسانههای ایران از شنیده شدن صدای چند انفجار در نزدیکی جزیره خارک، مهمترین پایانه صادرات نفت ایران، و هدف قرار گرفتن یک نفتکش کوچک ایرانی خبر دادهاند. خبرگزاری تسنیم گزارش داد این نفتکش صبح شنبه ۱۴ شهریور در شش مایلی جزیره خارک و در محدوده لنگرگاه، «هدف قرار گرفته است.» تسنیم میگوید این هدفگیری «با چهار پرتابه نیروهای آمریکایی» انجام شده است. به گفته منابع محلی، این حادثه تلفات جانی نداشته و کارکنان در حال تخلیه نفتکش هستند. وبسایت عصر ایران نیز اصابت چهار پرتابه به این شناور را گزارش کرده است. بسنت: از زمان محاصره دریایی هیچ محمولهٔ نفتی از ایران به چین نرسیده است خبرگزاری فارس پیشتر اعلام کرده بود که صدای انفجارها از محدوده خلیج فارس شنیده شده، اما نشانهای از دود مشاهده نشده و منشأ صداها مشخص نیست. نورنیوز نیز به نقل از منابع محلی، گزارش «حمله موشکی آمریکا به یک نفتکش ایرانی» را منتشر کرد، اما آن را تأییدنشده خواند. خبرگزاری دانشجو هم ویدیویی را منتشر کرده که میگوید مربوط به این نفتکش هدف قرار گرفته شده است. هنوز مقامهای رسمی ایران یا آمریکا درباره این گزارشها اظهارنظر نکردهاند و اطلاعات مستقلی درباره هویت نفتکش و میزان خسارت واردشده در دست نیست. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ۳۱ اوت با انتشار یک ویدئوی ساختهشده با هوش مصنوعی در شبکههای اجتماعی گفته شده بود جزیره خارک در حال «نابود شدن» است. مقامهای جمهوری اسلامی پیشتر هشدار دادهاند که به هرگونه حمله به این جزیره پاسخ شدیدی خواهند داد. انتساب وقوع این حادثه تازه به نیروهای آمریکایی تأیید نشده اما وقوع این حادثه در حالی است که تنشها بین ایران و آمریکا در ارتباط با نفتکشها بالا گرفته است. یک مقام آمریکایی چند روز پیشتر به اکسیوس گفته بود دونالد ترامپ سیاستی موسوم به «نفتکش در برابر نفتکش» را تأیید کرده است. بر اساس این سیاست، ارتش آمریکا در واکنش به حملات منتسب به ایران علیه کشتیهای عبوری از تنگه هرمز، نفتکشهای دولتی ایران را هدف قرار میدهد. وبسایت اکسیوس به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد که ارتش ایالات متحده در جریان موج حملات شامگاه سهشنبه دهم شهریور به اهدافی در جنوب ایران، «دو نفتکش دولتی» ایران را نیز هدف قرار داده بود. بر اساس این گزارش، این دو نفتکش در نزدیکی سواحل ایران و در شمال خط محاصره دریایی آمریکا لنگر انداخته بودند و پهپادهای آمریکایی با شلیک موشک موتورخانههای آنها را هدف قرار دادند. اکسیوس میگوید این نخستین بار بود که ارتش آمریکا نفتکشهای ایرانی را نه برای جلوگیری از نقض محاصره دریایی، بلکه در واکنش به حملات ایران به کشتیهای عبوری از تنگه هرمز هدف قرار میدهد. تحلیلگر موسسهٔ اوراسیا به رادیوفردا: ایران منافعی در افزایش تنش با آمریکا دارد
