سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی موضوع اطلاع قبلی یا نقش ایران در حمله به خط لوله راهبردی نفت عربستان سعودی را «دروغ» خواند. او همچنین تأیید کرد که تعویق افتادن نشست منطقهای عمان درباره امنیت تنگه هرمز به خواست ریاض بوده است. اسماعیل بقائی روز دوشنبه ۲۳ شهریور در نشست هفتگی خود با خبرنگاران، در واکنش به اظهارات مقامهای آمریکایی درباره حمله به خط لوله شرق به غرب عربستان گفت: «آمریکاییها بدون هیچ هزینهای در حال تولید خبرهای دروغ هستند.» او افزود که به باور وزارت خارجه جمهوری اسلامی، بازیگران خارج از منطقه از طریق انتشار این نوع خبرها «در پی افزایش تنش» میان کشورهای منطقهاند و گفت تهران این ادعاها را «قاطعانه» تکذیب میکند. دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، روز شنبه ایران را مسئول احتمالی حملهای دانست که به تعطیلی موقت خط لوله شرق به غرب عربستان انجامید و گفت: «فکر میکنم مسئول بودهاند؛ احتمالاً خودشان بودهاند.» عربستان سعودی اعلام کرده است این حمله با پهپادی انجام شده که از خاک عراق به پرواز درآمده بود. هنوز هیچ گروهی مسئولیت آن را بر عهده نگرفته است. دولت عراق نیز در پی این حمله گذرگاه مرزی شلمچه با ایران را موقتاً بست، فرمانده نظامی مسئول عملیات در استان میسان را برکنار کرد و از آغاز عملیات برای شناسایی عاملان خبر داد. خط لوله شرق به غرب یکی از مهمترین مسیرهای عربستان برای انتقال نفت به دریای سرخ، بدون عبور از تنگه هرمز، است. ترامپ درباره حمله به خط لوله عربستان: فکر میکنم کار ایران بوده است «عربستان خواستار تعویق نشست عمان شد» اسماعیل بقائی در بخش دیگری از سخنان خود گفت که عربستان سعودی خواستار برگزار نشدن نشست برنامهریزیشده در عمان شده است. او گفت: «عربستان درخواست کرد این نشست فعلاً برگزار نشود.» سخنگوی وزارت خارجه ایران دلیل دقیق درخواست ریاض را بیان نکرد، اما نسبت دادن تحولات میان عربستان و یمن به ایران را «آدرس اشتباهی دادن» خواند و گفت مشکلات یمن ریشهای طولانی دارد. اشاره بقائی ظاهراً به تشدید اخیر درگیریها میان حوثیهای مورد حمایت ایران و نیروهای دولت یمن با پشتیبانی عربستان سعودی، بهویژه در مناطق ساحلی دریای سرخ و نزدیک تنگه بابالمندب، مربوط است. برگزاری نشست مشترک ایران و کشورهای خلیج فارس دربارۀ تنگۀ هرمز به تعویق افتاد نشست عمان قرار بود روز دوشنبه با حضور وزیران خارجه ایران، شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس و عراق برگزار شود و طرح ایران و عمان برای تعیین مسیرهای امن دریانوردی در تنگه هرمز در آن مطرح شود. بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، اعلام کرد نشست ایران و کشورهای ساحلی خلیج فارس که قرار بود روز دوشنبه در صلاله و با محوریت تنگه هرمز برگزار شود، برای «دستیابی به اجماع» به تعویق افتاده است؛ وزارت خارجه ایران نیز این خبر را تأیید کرد. این تصمیم پس از اعلام بحرین مبنی بر شرکت نکردن در نشست گرفته شد. در صورت برگزاری، این نخستین دیدار دیپلماتهای ارشد این کشورها با یک مقام ارشد جمهوری اسلامی از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران میبود. تهران در پاسخ به حملات آمریکا به خاک این کشورها حمله کرده، اما هر بار ادعا کرده است که هدفش نه خود این کشورها، بلکه پایگاههای آمریکا بوده است. بقائی گفت توافق ایران و عمان درباره تعیین مسیرهای امن دریانوردی پس از چند هفته مذاکره نهایی شده و دو کشور درباره چگونگی اعلام یا ثبت آن تصمیم خواهند گرفت. به گفته او، طرح مزبور به حقوق حاکمیتی ایران و عمان بهعنوان دو کشور ساحلی مربوط است و نشست «قرار بود فرصتی برای ارائه آن به دیگر کشورهای منطقه باشد.» فایننشال تایمز پیشتر گزارش داده بود که عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، قرار است در صلاله با همتایان خود از کشورهای شورای همکاری خلیج فارس دیدار کند. انتشار خبر این مذاکرات به کاهش قیمت نفت در روز جمعه کمک کرده بود؛ با این حال، عربستان سعودی هنوز درباره درخواست تعویق نشست توضیحی منتشر نکرده است. واکنش به عدم صدور روادید اتریش برای هیئت سازمان انرژی اتمی ایران بقائی در بخش دیگر سخنان خود، خودداری اتریش از صدور روادید برای محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی، و هیئت همراه او بهمنظور شرکت در کنفرانس عمومی آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین را «مطلقاً ناموجه» خواند و گفت کاردار اتریش در تهران برای ابلاغ اعتراض ایران به وزارت خارجه احضار شده است. محمد اسلامی و هیئت همراهش روز شنبه در میانه سفر به وین ناچار به بازگشت به تهران شدند. بلومبرگ به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داده است که اتریش تحت فشار دولت دونالد ترامپ مانع ورود او شده است. سخنگوی وزارت خارجه ایران گفت اشاره اتریش به فشار یا درخواست آمریکا، مسئولیت این کشور را بهعنوان میزبان یک سازمان بینالمللی رفع نمیکند. او کشورهای غربی را متهم کرد که پس از صدور قطعنامه علیه ایران، مانع حضور نمایندگان این کشور برای دفاع از مواضع خود میشوند.
در ادامه حملات نظامی اخیر نیروهای حوثی یمن به خاک عربستان سعودی، سخنگوی این نیروها روز دوشنبه، ۲۳ شهریور، از حملهای «گسترده» به پایگاه هوایی سلطان خالد در عربستان خبر داد. این پایگاه در نزدیکی شهر خَمیس مُشَیط در جنوب غربی عربستان سعودی قرار دارد. یحیی سریع، سخنگوی ارتش حوثیهای شیعه یمن، این حمله جدید را پاسخی متقابل به حملات هوایی ریاض به مواضع این ارتش در خاک یمن توصیف کرده است. او مدعی است که ارتش عربستان «در پنج روز گذشته بیش از ۳۰۰ حمله هوایی» به خاک یمن داشته که تمامی آنها از پایگاههای خمیس مشیط و طیف انجام شده است. به گفته سریع، روز دوشنبه دهها پهپاد و موشک بالیستیک به سوی «اهدافی نظامی از جمله آشیانه جتهای جنگنده، انبار مهمات و رادارها» در نزدیکی خمیس مشیط شلیک شده است. یحیی سریع در بیانیهای که در همین زمینه در شبکه ایکس منتشر کرد ادعا میکند که این حمله تازه «خسارات سنگین چشمگیر» بر عربستان سعودی وارد کرده است. خبرگزاری فرانسه روز دوشنبه در گزارش خود از این حملات به نقل از یک ساکن شهر خمیس مشیط از «انفجارهای شدید» در نزدیکی این شهر خبر داده و نوشته است که واحد دفاع غیرنظامی سعودی در ساعات ابتدایی روز چند بار آژیر خطر را به صدا درآورده است. حوثیهای مورد حمایت حکومت ایران روز یکشنبه، ۲۲ شهریور، هم اعلام کردند که با موشک و پهپاد یک پایگاه نظامی در جنوب عربستان سعودی را هدف قرار دادهاند. درگیریهای تازه پس از حملات یک هفتهای حوثیها و تصرف بخشهای باقیمانده از ساحل دریای سرخ یمن و چند جزیره راهبردی شدت گرفته است. این گروه اکنون مدعی کنترل کامل بر سواحل یمن در تنگه بابالمندب است و پیشتر نیز محاصره دریایی بنادر عربستان در دریای سرخ را اعلام کرده بود. چهار منبع دولت یمن به رویترز گفته بودند که حوثیهای مورد حمایت ایران روز جمعه هفته گذشته جزیره پریم را در ورودی جنوبی دریای سرخ تصرف کردهاند. این جزیره در تنگه بابالمندب قرار دارد و تسلط بر آن میتواند امکان نظارت و اعمال فشار بیشتر بر یکی از مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهان را فراهم کند. تنگهٔ بابالمندب دریای سرخ را به خلیج عدن، دریای عرب و اقیانوس هند متصل میکند و عرض آن در باریکترین نقطه حدود ۲۸ کیلومتر است. این گذرگاه آبی مهم میان یمن در شرق و جیبوتی و اریتره در غرب قرار گرفته و جزیره مَیون یا پریم در میانهٔ بابالمندب، آن را به دو مسیر تردد کشتیها تقسیم میکند. بخش غربی عمیقتر است و برای عبور کشتیهای بزرگ از آن استفاده میشود و بخش شرقی که در نزدیکی یمن قرار دارد بیشتر برای تردد شناورهای کوچک است. بابالمندب نه تنها گذرگاهی مهم برای عبور نفتکشهاست بلکه یکی از مهمترین گلوگاههای تجارت جهانی برای نقل و انتقال کالا از اروپا به آسیا و بالعکس بهشمار میرود. حدود یک چهارم از کالاهایی که از طریق دریا و با کانتینر حمل میشوند از این گذرگاه عبور میکنند. حوثیها از حمله موشکی و پهپادی به یک پایگاه نظامی عربستان خبر دادند
شبکهٔ خبری آمریکایی سیبیاس در گزارشی تازه که روز یکشنبه، ۲۲ شهریورماه، پخش شد از جزئیات عملیات شناسایی محل و نجات یک خلبان آمریکایی در قلب خاک ایران پرده برداشت. در این گزارش با خود این خلبان نیز مصاحبه شده است. سیبیاس در گزارش خود از عملیات نجات افسر تسلیحات یک فروند جنگندهٔ اف ۱۵ آمریکایی در فروردینماه سال جاری، در بحبوحه جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران، میگوید که بمبافکنها و پهپادهای ارتش آمریکا برای باز کردن مسیر نجات، نیروهای سپاه پاسداران را در نزدیکی مخفیگاه او هدف قرار دادهاند. این گزارش که روز یکشنبه در برنامهٔ معروف «۶۰ دقیقه» پخش شد، به تصاویر تازه از طبقهبندی خارجشده و گفتوگو با فرماندهان ارشد ارتش آمریکا و افسر نجاتیافته استناد دارد. به گفتهٔ منابع نظامی، در ساعات منتهی به نجات این نیروی آمریکایی، نیروهای ایرانی حتی تا چندصد متری محل اختفای این افسر نیز پیش رفته بودند. برَد کوپر، فرمانده سنتکام، گفت بیش از ۹۰ نظامی آمریکایی در خاک ایران، چندصد نفر در هوا و چندهزار نفر در بخش پشتیبانی در عملیات نجات مشارکت داشتند. به گفتهٔ او، مأموریت جنگندهٔ افـ۱۵ئی پیش از سرنگونی، حمله به تأسیسات صنعتی مرتبط با برنامهٔ موشکی و پهپادی ایران در جنوب اصفهان بود. افسر تسلیحات این جنگنده، با نام مأموریتی «براوو»، در نخستین روایت علنی خود گفت موشک دوشپرتاب ایرانی به چتر نجاتش نیز آسیب زده بود و هنگام برخورد با زمین، کمر، بازو و شانهاش شکسته است. او با وجود این جراحات خود را به خطالرأسی در ارتفاع حدود ۲۱۰۰ متری رساند و سرانجام حدود ۵۰ ساعت پس از سرنگونی نجات یافت. به گزارش سیبیاس، خلبان این جنگنده پیشتر، حدود شش ساعت پس از سرنگونی، در عملیاتی در روشنایی روز نجات یافت که بالگردهای آمریکایی در جریان آن هدف تیراندازی قرار گرفتند. رسانهها درباره «نجات افسر تسلیحات جنگندهٔ ساقطشدهٔ آمریکایی» در ایران چه میگویند؟ سیبیاس همچنین گزارش میدهد که چرخهای دو هواپیمای نجات در شنهای باند موقت گیر کرده و بیش از ۹۰ نیروی آمریکایی تا رسیدن یک یگان مخفی نیروی هوایی، در خاک ایران زمینگیر شدهاند. بنا بر این گزارش، نیروهای ارتش آمریکا در نهایت دو فروند هواپیما، هر یک به ارزش حدود ۱۰۰ میلیون دلار، و بالگردهای کوچک «لیتلبرد» را منهدم کردهاند تا فناوری آنها به دست سپاه پاسداران نیفتد. مقامهای جمهوری اسلامی در آن زمان مدعی شده بودند نیروهای ایرانی هواگردهای آمریکایی را هدف قرار داده و منهدم کردهاند. مقامهای محلی نیز از کشتهشدن شماری از مردم منطقه در حملات هوایی خبر داده بودند؛ گزارش تازهٔ سیبیاس آمار تلفات نیروهای ایرانی یا غیرنظامیان را مشخص نمیکند. به گفته پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیروهای نجات «در تمام مسیر رفتوبرگشت» درگیر تبادل آتش بودند. تلاش برای نجات افسر تسلیحات در همان روز به نتیجه نرسید و فرماندهان ناچار شدند عملیات را حدود ۲۴ ساعت به تأخیر بیندازند؛ مدتی که این افسر زخمی تقریباً بدون آب و غذا در سرمای کوهستان گذراند. این شبکه همچنین گزارش داد سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا با اجرای عملیات فریب چندجانبه، نیروهای ایرانی را که در جستوجوی افسر بودند سردرگم کرد و با «فناوری فوقمحرمانه» محل او را یافت. دونالد ترامپ پیشتر، روز ۱۶ فروردین، هنگام اعلام نجات این افسر، عملیات را «یکی از جسورانهترین» مأموریتهای جستوجو و نجات در تاریخ آمریکا خوانده و گفته بود: «ما هرگز یک آمریکایی را پشت سر رها نخواهیم کرد.» او همچنین گفت دو عملیات نجات بدون کشته یا زخمیشدن نیروهای نجات انجام شده و آن را نشانهٔ «برتری و سلطهٔ هوایی قاطع» آمریکا دانسته بود. ترامپ میگوید ارتش آمریکا خلبان دوم جنگندهٔ خود را از عمق خاک ایران نجات داد
وزیر امور خارجه عمان شامگاه یکشنبه ۲۲ شهریور اعلام کرد نشست میان ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس که قرار بود روز دوشنبه در عمان برگزار شود و توافقهای احتمالی بر سر تنگۀ هرمز در آن بررسی شود، به تعویق افتاده است. بدر البوسعیدی در شبکه ایکس نوشت: «به منظور دستیابی به اجماع، نشست منطقهای که قرار بود فردا در صلاله برگزار شود، به تعویق افتاده است.» او افزود: «ما همچنان متعهد به تقویت گفتوگویی هستیم که به ثبات و همکاری پایدار در منطقه ما کمک کند.» ساعتی بعد رسانههای ایران به نقل از مدیرکل خلیج فارس وزارت امور خارجه ایران تعویق نشست وزرای امور خارجه ایران و کشورهای ساحلی خلیج فارس را تأیید کردند. تعویق این نشست یک روز بعد از آن اعلام شد که وزارت خارجه بحرین اعلام کرد در نشست پیشنهادی بین ایران و کشورهای منطقه دربارهٔ تنگهٔ هرمز حضور نخواهد داشت. در بیانیه بحرین آمده بود این موضع پیشتر از طریق مجاری رسمی به عمان اطلاع داده شده و به معنای نادیده گرفتن تلاشهای عمان یا مخالفت بحرین با حل اختلافها از طریق گفتوگو نیست. بحرین اعلام کرد در نشست کشورهای عربی با ایران درباره تنگه هرمز شرکت نمیکند ایران روز جمعه از برگزاری نشستی با کشورهای عربی خلیج فارس در روز دوشنبهٔ ۲۳ شهریور خبر داد و یک مقام ارشد ایرانی نیز به رویترز گفن این نشست به ابتکار عمان برگزار میشود و وضعیت تنگهٔ هرمز یکی از محورهای گفتوگو خواهد بود. عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، پیشتر گفته بود دستورکار نشست با کشورهای منطقه در عمان، بررسی «مسیر دریایی جدید» در تنگۀ هرمز است و این موضوع به بازگشایی این آبراه که از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران مسدود شده، ربطی ندارد. سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز روز شنبه اعلام کرد دستیابی احتمالی ایران و عمان به تفاهم در مورد تعیین مسیرهای موقت و ایمن در تنگۀ هرمز «ضرورتاً به معنای برقراری امنیت کامل و پایدار» در این آبراه و باز شدن آن نیست. همزمان خبرگزاریهای حکومتی تسنیم و مهر به نقل از یک «منبع آگاه» گزارش دادند که براساس این تفاهم، مسیر ورودی به خلیج فارس بهطور کامل و بخشی از مسیر خروج از آن در آبهای سرزمینی ایران قرار خواهد داشت و تردد در این مسیر تحت «ترتیبات ایرانی» انجام میشود. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، که به ایرلند سفر کرده است، روز یکشنبه در گفتوگو با خبرنگاران در پاسخ به پرسشی درباره نشست ایران با کشورهای عربی منطقه گفت: «برای من مهم نیست. به خودشان ربط دارد.» ایران و عمان هفتههاست که مشغول مذاکره درباره مسیرهای حرکت کشتیرانی در تنگۀ هرمز هستند. طی این مدت درگیریهای پراکنده میان نیروهای نظامی آمریکا و ایران ادامه داشته است. فرماندهی مرکزی ایالات متحده هفته گذشته از انهدام چندین نفتکش ایرانی در پاسخ به حملات موشکی سپاه پاسداران به ناوگان نظامی آمریکا خبر داد و در مقابل ایران نیز پایگاههای آمریکا در اردن را هدف قرار داد و به چند کشتی در اطراف تنگۀ هرمز و خلیج فارس حمله کرد. این آبراه حیاتی پیش از آغاز جنگ ۴۰ روزه، محل عبور حدود ۲۰ درصد از نفت و گاز مایع به مقصد بازارهای جهانی بود. این تحولات در حالی رخ داده که با تشدید درگیریها در یمن، شورشیان حوثی تحت حمایت ایران تأسیسات نفتی عربستان سعودی را هدف قرار گرفتهاند و همچنین توانستهاند به مناطق و شهرهای مشرف به تنگۀ بابالمندب مسلط شوند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز یکشنبه ۲۲ شهریور گفت ایالات متحده ممکن است پس از جنگ در ایران بماند و ذخایر نفت این کشور را مانند ونزوئلا «در اختیار بگیرد». او همچنین بار دیگر گفت انتظار دارد جنگ ایران اندکی پس از انتخابات میاندورهای آمریکا در ماه نوامبر پایان یابد اما تأکید کرد تن به یک توافق بد با تهران نخواهد داد. ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران در جریان سفر به ایرلند و شرکت در مسابقات گلف «ایریش اوپن» گفت: «جنگ ایران درست بعد از انتخابات میاندورهای پایان خواهد یافت؛ شاید حتی پیش از آن، اما درست بعد از انتخابات تمام میشود. قیمت بنزین مثل سنگ سقوط خواهد کرد.» رئیسجمهور آمریکا نخستین بار روز ۱۸ شهریور از مقطع بعد از انتخابات میاندورهای آمریکا به عنوان زمان پایان جنگ با ایران یاد کرد و پس از آن در چند نوبت دیگر نیز آن را تکرار کرده است. او روز یکشنبه همچنین اعلام کرد ایران بهشدت خواهان دستیابی به توافق است و بارها با آمریکا تماس گرفته است. ترامپ توضیح داد: «ایران بهشدت میخواهد توافق کند. آنها مدام تماس میگیرند. میخواهند توافقی انجام دهند. اما باید توافق درستی انجام دهند. من توافقی را که خوب نباشد، نمیپذیرم.» مقامهای جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر تمایل به ازسرگیری مذاکره با آمریکا را رد کردهاند، اما هفته گذشته رئیسجمهور ایران گفت اگر ایالات متحده به تفاهمنامه اسلامآباد بازگردد، تهران نیز حاضر است تعهدات خود را ازسر بگیرد. رئیسجمهور آمریکا در گفتوگو با خبرنگاران در ایرلند در عین حال گزینه دیگری را نیز مطرح کرد: ادامه حضور و درگیر ماندن در ایران. او این وضعیت را با توافق آمریکا درباره ونزوئلا که در ماه گذشته اعلام شد، مقایسه کرد. ترامپ گفت: «در نهایت از ایران خارج خواهیم شد، مگر اینکه تصمیم بگیریم بمانیم و مانند ونزوئلا نفت را در اختیار بگیریم.» او افزود درآمد آمریکا از ونزوئلا «بارها هزینه جنگ را تأمین کرده است». رئیسجمهور ایالات متحده طی یک هفته اخیر تهدید کرده که ارتش ایالات متحده ممکن است به تأسیسات هستهای ایران در در کوه کلنگ گزلا حمله کند. کوه کلنگ گزلا در نزدیکی تأسیسات غنیسازی اورانیوم نطنز قرار دارد و نهادهای اطلاعاتی غربی احتمال میدهند ایران در حال ساخت یک تأسیسات غنیسازی اعلامنشده در عمق این کوه باشد. ترامپ: فکر میکنم جنگ ایران فوراً پس از انتخابات میاندورهای پایان یابد آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز روز ۱۹ شهریور گزارشها درباره فعالیتهای ساختوساز جدید در کوه «کلنگگزلا» در ایران را تأیید کرد . دونالد ترامپ در گفتوگوی روز یکشنبه با خبرنگاران در پاسخ به پرسشی درباره نشست پیش روی ایران با کشورهای عربی منطقه نیز گفت: «برای من مهم نیست. به خودشان ربط دارد. مشکلی نیست.» ایران روز جمعه از برگزاری نشستی با کشورهای عربی خلیج فارس در روز دوشنبه ۲۳ شهریور در عمان خبر داد و یک مقام ارشد ایرانی نیز به رویترز گفت این نشست به ابتکار مسقط برگزار میشود و وضعیت تنگهٔ هرمز یکی از محورهای گفتوگو خواهد بود. این در حالی است که روز شنبه بحرین اعلام کرد تا پیش از ازسرگیری روابط دیپلماتیک با ایران، در هیچ نشست گروهی با حضور جمهوری اسلامی شرکت نخواهد کرد و به همین دلیل در نشست پیشنهادی دربارهٔ تنگهٔ هرمز حضور نخواهد داشت. سخنگوی وزارت خارجه ایران گفته است دستیابی احتمالی ایران و عمان به تفاهم در مورد تعیین مسیرهای موقت و ایمن در تنگه هرمز «ضرورتاً به معنای برقراری امنیت کامل و پایدار» در این آبراه نیست. درخواست از زلنسکی برای توقف حملات به زیرساختهای سوخت روسیه دونالد ترامپ همچنین از ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، خواست حملات به زیرساختهای مرتبط با سوخت در روسیه را متوقف کند و گفت این حملات موجب کمبود این نوع سوخت شده و «به جهان آسیب میزند». ترامپ هنگام گفتوگو با خبرنگاران در جریان سفرش به ایرلند گفت: «دربارهٔ این موضوع با آقای زلنسکی صحبت کردیم. اهداف بسیار دیگری وجود دارد. به سوخت دیزل حمله نکنید.» او افزود: «باید از هدف قرار دادن و از کار انداختن زیرساختهای سوخت دیزل در روسیه دست بردارید.» اوکراین که خود بهطور منظم هدف حملات روسیه به زیرساختهای انرژی قرار میگیرد، میگوید پالایشگاههای نفت اهداف نظامی مشروع محسوب میشوند. بر اساس دادههای شرکت ردیابی قیمت سوخت «گزبادی»، میانگین قیمت ملی هر گالن گازوئیل در آمریکا روز پنجشنبه برای نخستینبار از مرز ۶ دلار عبور کرد. گازوئیل سوخت مورد استفاده کامیونها، قطارها، کشتیها و تجهیزات کشاورزی است. رئیسجمهور ایالات متحده همچنین گفت کمبود جهانی سوخت «ناشی از خاورمیانه نیست، بلکه نتیجه اتفاقاتی است که در روسیه و اوکراین در جریان است.» این اظهارنظر ساعتی پس از آن است که اوکراین و لهستان از برخورد یک پهپاد روسیه به قطار مسافربری کییف-ورشو در نزدیکی مرز این دو کشور و حمله مسکو به یک جایگاه سوخت در نزدیکی گذرگاه مرزی خبر دادند. ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، اعلام کرده که روسیه در حملات خود، تأسیسات راهآهن و انرژی اوکراین و همچنین «ساختمانهای عادی» را هدف قرار داده و این حملات به مناطق غربی کشور نیز کشیده شده است. این جنگ در حالی ادامه دارد که مسکو در پنجمین سال تهاجم خود به اوکراین، شدت حملات را افزایش داده است. اوکراین و لهستان میگویند روسیه قطار مسافربری کییف-ورشو را با پهپاد هدف قرار داد
مقامهای اوکراین و لهستان اعلام کردند یک پهپاد روسیه روز یکشنبه ۲۲ شهریور به یک قطار مسافربری که از کییف عازم ورشو بود، برخورد کرد اما این حمله تلفاتی در پی نداشت. اوکراین اعلام کرد این حمله در فاصله حدود دو کیلومتری مرز لهستان، یکی از کشورهای عضو ناتو، رخ داده است. ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، گفت روسیه این حمله را «عمداً» انجام داده است. تصاویر ویدئویی منتشرشده از محل حادثه، افرادی را نشان میدهد که پس از وقوع انفجار در ایستگاه راهآهن در حال فرار هستند. اولکساندر شفچنکو، یکی از مقامهای محلی مسئول حملونقل، گفت یک پهپاد روسی صبح یکشنبه لوکوموتیو قطاری را که از کییف به ورشو در حرکت بود، هدف قرار داد. به گفته او، این حمله نیز تلفاتی در پی نداشته است. همچنین یک پهپاد روسی بامداد همین روز یک جایگاه سوخت در نزدیکی گذرگاه مرزی یاگودین میان لهستان و اوکراین را هدف قرار داد. در این حمله گزارشی از تلفات جانی منتشر نشده است. این گذرگاه در منطقه وولین در غرب اوکراین قرار دارد و پس از حمله برای مدتی بهطور موقت بسته شد، اما فعالیت آن از سر گرفته شده است. زلنسکی اعلام کرده که روسیه در حملات خود، تأسیسات راهآهن و انرژی اوکراین و همچنین «ساختمانهای عادی» را هدف قرار داده و این حملات به مناطق غربی کشور نیز کشیده شده است. این حملات در حالی ادامه دارد که مسکو در پنجمین سال تهاجم خود به اوکراین، شدت حملات را افزایش داده است. زلنسکی گفت: «همه خدمات لازم در نزدیکی مرز لهستان و اوکراین در منطقه وولین در حال فعالیت هستند؛ جایی که روسها عمداً لوکوموتیو یک قطار را به آتش کشیدند و در جریان حمله پهپادی به یک جایگاه سوخت نیز خسارت وارد کردند.» او افزود: «دقیقاً برای جلوگیری از گسترش این حملات به دیگر نقاط اروپا است که زنان و مردان اوکراینی هر روز میجنگند، جان خود را از دست میدهند و اجازه نمیدهند این تجاوز گسترش پیدا کند.» شرکت راهآهن دولتی لهستان اعلام کرد این قطار از کییف به مقصد ورشو در حرکت بود و ۲۰۶ مسافر داشت. هیچیک از دو کشور گزارشی دربارهٔ تلفات جانی منتشر نکردند. شرکت راهآهن لهستان اعلام کرد حرکت قطار بیش از شش ساعت به تأخیر افتاد، اما پس از انجام بازرسیهای مرزی، سفر خود به سوی ورشو را ادامه خواهد داد. مارچین کییِرْوینسکی، وزیر کشور لهستان، گفت یک پهپاد در نزدیکی گذرگاه مرزی این کشور با اوکراین و پهپاد دیگر به قطار مسافربری اصابت کرده است. او گفت: «ما با نهایت جدیت با این حوادث برخورد میکنیم. وضعیت بهطور مستمر تحت نظارت قرار دارد.» ورود پهپاد به حریم رومانی و هشدار در لیتوانی در حوادثی جداگانه، مقامهای رومانی از ورود یک پهپاد به حریم هوایی این کشور خبر دادند و لیتوانی نیز پس از صدور هشدار دربارهٔ احتمال مشاهده یک پهپاد، از ساکنان پایتخت و مناطق اطراف خواست بهطور پیشگیرانه به پناهگاه بروند. فرودگاه اصلی این کشور تعطیل شد و جنگندههای ناتو برای واکنش به این تهدید به پرواز درآمدند. این هشدار کمتر از یک ساعت بعد لغو شد. مقامهای اتحادیه اروپا نسبت به افزایش موارد نقض حریم هوایی کشورهای اروپایی از سوی روسیه هشدار داده و آن را «هنجار جدید» توصیف کردهاند. آندری سیبیها، وزیر امور خارجه اوکراین، روز یکشنبه در شبکه ایکس نوشت: «حملات وحشیانه روسیه به مرز اوکراین و لهستان در یاگودین، تنها ادامه حملات این کشور به مرزهای دولتی ما نیست. این ترور پوتین است که مستقیماً بر درهای اتحادیه اروپا و ناتو میکوبد. وحشیهای روسی پشت دروازه شما هستند، شرکای عزیز.» سیبیها از رهبران اروپایی خواست «تمام ظرفیت» تحریمهای خود را علیه روسیه به کار بگیرند. او نوشت: «مسکو را با پیامدهای ترور خود مواجه کنید. نه تصمیمهای نصفهنیمه، بلکه اقدامات قاطع و قدرتمند. تحریم کامل تجاری، ممنوعیت کامل ورود و تحریمهای کامل علیه مجتمع نظامی-صنعتی.» این حملات چند روز پس از سفر فرستادگان دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به مسکو و کییف انجام شد؛ سفری که با هدف احیای مذاکرات تحت رهبری واشینگتن برای پایان دادن به جنگ اوکراین صورت گرفت.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، در سفر خود به هند بار دیگر تأکید کرد که جمهوری اسلامی در پی دستیابی به سلاح هستهای نیست و اظهار داشت: «اگر دنبال سلاح هستهای بودیم، عضو انپیتی نمیشدیم.» این در حالی است که همزمان یک نماینده مجلس از آماده شدن طرح خروج ایران از این پیمان، پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای، خبر داد و حتی خواستار انجام «آزمایشهای لازم» برای دستیابی به سلاح هستهای شد. آقای پزشکیان در گفتوگو با شبکه خبری ایندیا تودی که روز یکشنبه ۲۲ شهریور منتشر شد، گفت برنامه هستهای ایران زیر شدیدترین نظارتها قرار داشته و تهران در چارچوب قوانین بینالمللی فعالیت کرده است. او اتهام تلاش ایران برای ساخت جنگافزار هستهای را «بهانهای» برای توجیه حمله به خاک ایران خواند و پرسید: «اینها کدام مستند را پیدا کردهاند که ما داریم سلاح هستهای درست میکنیم؟» رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در روزهای اخیر و پیش از تصویب قطعنامهای جدید علیه ایران گفته بود این نهاد بیش از یک سال است که از وضعیت برنامه هستهای ایران اطلاعات کافی ندارد و از ژوئن ۲۰۲۵ نتوانسته فعالیتهای راستیآزمایی خود را در تأسیسات اعلامشده ایران انجام دهد. همزمان با انتشار این سخنان پزشکیان، حسینعلی حاجیدلیگانی، نماینده شاهینشهر در مجلس، روز شنبه به وبسایت خبری «انتخاب» گفت شماری از نمایندگان طرحی سهفوریتی برای خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای آماده و امضا کردهاند. شورای امنیت علیرغم مخالفت روسیه و چین بررسی تحریم ایران را در دستور کار قرار داد او با متهم کردن آژانس بینالمللی انرژی اتمی به انتقال اطلاعات محرمانه ایران به «نیروهای متخاصم» گفت: «بهتر است هرچه زودتر آزمایشهای لازم را برای سلاح هستهای انجام دهیم، چراکه امروز نیاز کشور به قدرت بازدارندگی اتمی است.» این نماینده مجلس مدعی شد برخورداری از سلاح هستهای اکنون برای ایران «ضرورتی اجتنابناپذیر» است. طرح مورد اشاره او هنوز در صحن علنی مجلس مطرح یا تصویب نشده و موضع رسمی اعلامشدۀ دولت جمهوری اسلامی نیز همچنان مخالفت با ساخت سلاح هستهای است. در همین زمینه عباس گودری، سخنگوی هیئت رئیسه مجلس، نیز روز یکشنبه گفت: «خروج از انپیتی و تجدیدنظر در دکترین هستهای، آمریکا و اذنابش را تنظیم میکند و سر جایشان مینشاند و این امر کاملا دستیافتنی و سهلالوصول است.» پیشتر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، نیز روز ۱۹ شهریور در واکنش به قطعنامه تازه شورای حکام آژانس گفته بود اقدامات «سیاسی» این نهاد میتواند کشورها را به سوی خروج از انپیتی سوق دهد. بر پایه پروتکل الحاقی پیمان منع گسترش سلاح هستهای معروف به «انپیتی» که ایران در توافق هستهای برجام اجرای داوطلبانه آن را پذیرفته بود، بازرسان آژانس مجاز خواهند بود هر زمان که لازم میدانند از تأسیسات هستهای ایران سرزده بازرسی کنند. شورای حکام آژانس روز ۱۸ شهریور با ۲۳ رأی موافق، سه رأی مخالف و هشت رأی ممتنع، پرونده هستهای ایران را برای نخستین بار در ۲۰ سال گذشته به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع داد. دلیل این تصمیم، ادامه خودداری تهران از ارائه اطلاعات کافی و فراهمکردن دسترسی لازم برای بازرسان اعلام شد. ایران پس از حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات اصفهان، فردو و نطنز، به بازرسان آژانس اجازه دسترسی به سایتهای بمبارانشده را نداده و درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده خود نیز اطلاعات کاملی ارائه نکرده است. آژانس برآورد کرده است بخش بزرگی از اورانیوم با غنای بالا از این حملات جان سالم بهدر برده است. بخشی از ذخایر ایران تا سطح ۶۰ درصد غنی شده؛ سطحی که تنها یک گام فنی با غنای مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای فاصله دارد. ایران تنها کشور فاقد سلاح هستهای است که اورانیوم را تا چنین سطحی غنی کرده است. همزمان، آژانس بینالمللی انرژی اتمی همچنین فعالیتهای ساختمانی تازه در مجموعه زیرزمینی «کوه کلنگ گزلا» در نزدیکی نطنز را تأیید کرده است؛ محلی که نهادهای اطلاعاتی غربی احتمال میدهند ایران در آن تأسیسات غنیسازی اعلامنشدهای میسازد. رافائل گروسی گفته است آژانس هنوز به تونلهای این مجموعه دسترسی نداشته، اما تصاویر ماهوارهای از افزایش چشمگیر ساختوساز حکایت دارد؛ آن هم در شرایطی که بازرسان از ژوئن ۲۰۲۵ نتوانستهاند محل و وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران را راستیآزمایی کنند و دونالد ترامپ نیز اخیراً این سایت را به حمله تهدید کرده است. آژانس بینالمللی انرژی اتمی فعالیت در سایت کوه «کلنگ» را تأیید کرد
در پی بسته شدن گذرگاههای مرزی ایران و عراق و انتشار تصاویری از ازدحام مسافر و خودروی سنگین در این راهها، دولت عراق روز یکشنبه، ۲۲ شهریور، اعلام کرد که این گذرگاهها را به صورت مرحلهای بازگشایی خواهد کرد. عربستان سعودی پس از حملهٔ پهپادی که به گفتهٔ مقامهای این کشور از خاک عراق انجام شد، خط لولهٔ شرق به غرب خود را موقتاً بست. این خط لوله یکی از مهمترین مسیرهای عربستان برای صدور نفت بدون عبور از تنگهٔ هرمز است. در پی وقوع این حمله، دولت عراق روز جمعه هفته گذشته دستور داد که گذرگاه مرزی شلمچه با ایران بسته شود. بغداد همچنین فرمانده نظامی مسئول عملیات در استان میسان را برکنار کرده و از آغاز عملیات گسترده برای شناسایی و بازداشت عاملان حملات خبر داده است. پس از انتشار این خبر، ویدئوهایی هم از ازدحام و بینظمی در دیگر گذرگاههای مرزی کشور از جمله مرز بازرگان با ترکیه منتشر شد. حال واحد رسانهای سازمان امنیت عراق خبر داده است که تردد مسافر و تجارت در گذرگاههای مرزی چذابه، شلمچه و مندلی «بر اساس دستورالعملهای صادره از علی فالح الزیدی، نخست وزیر و فرمانده کل نیروهای مسلح» از سر گرفته میشود. بر اساس بیانیه صادر شده، بنا بر دستورالعملهای نخست وزیر، «بررسی فرماندهی عملیات گذرگاههای مرزی، شناسایی نیازهای سازمانی و هماهنگی با همه ادارات و سازمانهای مربوطه مقرر شد جدولی زمانی برای بازگشایی گذرگاهها تدوین شود». بر اساس این جدول، ازسر گرفته شدن فعالیت تجاری از این سه گذرگاه مرزی از روز دوشنبه هفته جاری آغاز میشود و تا روز پنجشنبه طول خواهد کشید. در همین زمینه خبرگزاری مهر روز یکشنبه به نقل از معاون امنیتی و انتظامی استانداری خوزستان نوشت: «مرزهای بینالمللی شلمچه و چذابه برای عبور مسافرانی که در پشت مرز منتظر هستند تا اطلاع بعدی باز است.» ولیالله حیاتی در عین حال با تأکید بر محدودیتهای موجود افزود: این تصمیم صرفا شامل مسافرانی میشود که هم اکنون در پشت مرز حضور دارند و امکان عبور برای مسافران جدید فراهم نشده است. ترامپ درباره حمله به خط لوله عربستان: فکر میکنم کار ایران بوده است
در پی هشدار یک متخصص درباره خطر احتمالی هوش مصنوعی [هوشواره] برای بشریت، مدیرعامل شرکت آمریکایی «آنتروپیک» خواستار کاهش سرعت توسعه این فناوری شد؛ پیشنهادی که سم آلتمن، مدیرعامل اوپنایآی، و ایلان ماسک، مالک شرکت ایکسایآی، نیز از آن حمایت کردند. این هشدار که در چند روز اخیر بسیار جنجالی شده است خود پس از انتشار گزارشهایی از نفوذ بدون مجوزِ برنامههای هوش مصنوعی به وبسایتها صادر شده است. داریو آمودِئی، مدیرعامل شرکت آمریکایی «آنتروپیک»، روز شنبه ۲۱ شهریور در یادداشتی نوشت شرکتها باید سرعت افزایش توانایی مدلهای هوش مصنوعی را کم کنند تا فرصت بیشتری برای مهار خطرهای آنها داشته باشند. او تأکید کرد هدفش توقف پیشرفت نیست، بلکه اختصاص زمان کافی به بررسی ایمنی و اطمینان از کنترلپذیری این سامانههاست. آمودئی پیشنهاد کرد ارزیابان مستقل با دسترسی مشابه کارکنان این شرکتها، بر اقدامات ایمنی شرکتها نظارت کنند و شرکتهای پیشرو نیز با همکاری دولتها استانداردهای مشترکی تدوین کنند. آلتمن اعلام کرد اوپنایآی نیز چنین نظارت مستقلی را میپذیرد و ماسک در واکنشی کوتاه نوشت: «داریو درست میگوید.» این درخواستها پس از چند مورد خروج برنامههای خودکار هوش مصنوعی از محدوده تعیینشده در آزمایشها مطرح شده است. این برنامهها که میتوانند بدون نظارت مداوم انسان وظایفی را انجام دهند، در برخی موارد به سامانههای بیرونی دسترسی غیرمجاز پیدا کردهاند. آنتروپیک قصد دارد، با جذب ۱۰۰ میلیارد دلار، رکورد عرضه اولیه سهام را بشکند اوپنایآی پیشتر از رخنۀ غیرمجاز برنامههایش به «هاگینگ فیس»، بستری برای اشتراکگذاری ابزارهای توسعه نرمافزار، خبر داده بود. آنتروپیک نیز مواردی از دسترسی غیرمجاز مدلهای خود به سامانههای بیرونی هنگام آزمایش را تأیید کرده است. در تازهترین مورد، اوپنایآی تأیید کرد برنامههایش هنگام آزمایش از وبسایت «روبیجِمز» برای دسترسی به اینترنت استفاده کردهاند، اما هدف آنها را «انجام کارهای بیضرر و دریافت اطلاعات عمومی» توصیف کرد. روبیجمز از انتشار انبوه محتوای ناخواسته خبر داده، ولی گفته هنوز نتوانسته مسئولیت برنامههای هوش مصنوعی را احراز کند. سم آلتمن نیز اواخر ژوئیه گفته بود که توسعهدهندگان شاید لازم باشد داوطلبانه سرعت پیشرفت هوش مصنوعی را کاهش دهند تا جامعه فرصت سازگار شدن با این تحولات را پیدا کند. بنابر برخی گزارشها، بعضی از شرکتهای هوش مصنوعی در پی آناند که توسعه نسل بعدی هوشوارهها را به خود این سامانهها بسپارند؛ مسیری که به گفتۀ منتقدان، ممکن است سرعت پیشرفت را از توان نظارت و کنترل انسان فراتر ببرد. در روزهای اخیر، بیش از هزار نفر از کارکنان شرکتهای پیشرو هوشواره، از جمله آمودئی، با امضای درخواستی از دولت آمریکا خواستند به تنظیم سنجیدهٔ سرعت پیشرفت در توسعهٔ خودکار هوش مصنوعی کمک کند. آمودِئی هشدار داده است با سرعت کنونی پیشرفت، مجموعهای از این برنامهها ممکن است طی شش تا ۱۲ ماه توان تسلط بر سراسر اینترنت و ایجاد صدها میلیارد دلار خسارت را پیدا کنند. این ارزیابی، نگرانی مطرحشده از سوی اوست و پیشبینی قطعی محسوب نمیشود. چند روز پیش نیز جیکوب کاکسون، پژوهشگری که ابتدا در اوپنایآی و سپس در آنتروپیک کار میکرد، با ترک این صنعت، هر دو شرکت را متهم کرد که در رقابت برای ساخت سامانههایی قادر به بهبود خود، «با جان ما قمار میکنند». هشدار کاکسون که بسیار توجه رسانهها، بهویژه در آمریکا، را به خود جلب کرد بعدا در مصاحبهای توسط جفری هینتون که به پدر هوش مصنوعی معروف است تأیید شد. به گفته کاکسون، «بیش از ده درصد احتمال دارد» که هوش مصنوعی در یک دهه آینده بشریت را نابود کند. در پی جنجالی شدن این هشدار، سم آلتمن در گفتوگویی جداگانه با مجله فورچون گفت اوپنایآی در سال ۲۰۲۶ وارد بورس نخواهد شد و در شرایط کنونی باید بر ایمنی تمرکز کند. او در پاسخ به پرسشی درباره احتمال دهدرصدی انقراض بشر بر اثر هوشواره، مبنای چنین برآوردی را نامشخص دانست، اما تأکید کرد چنین سطحی از خطر قابل قبول نیست. پیشتر فولکر تورک، کمیسر حقوق بشر سازمان ملل نیز روز ۱۶ شهریور با هشدار درباره احتمال تهدید بقای بشر از سوی هوش مصنوعی پیشرفته، خواستار تضمینهای محکم برای ایمنی این فناوری و توافق دولتها و شرکتها بر سر خطوط قرمز آن شده بود. او با انتقاد از تمرکز قدرت در دست شمار اندکی از افراد، وعده داد شرکتها را برای کاهش خطر اختلال در خدمات، ارتباطات و سازوکارهای دموکراتیک تحت فشار بگذارد. گزارش آنتروپیک از نقش هوش مصنوعی در عملیات تبلیغاتی و امنیتی نهادهای مرتبط با ایران کمیسر حقوق بشر سازمان ملل: هوش مصنوعی میتواند خطری «وجودی» برای بشریت ایجاد کند
فرماندار قشم میگوید یک کشتی تجاری ایرانی بامداد یکشنبه ۲۲ شهریور در آبهای نزدیک این جزیره هدف قرار گرفت و در پی آن یک نفر کشته و سه نفر زخمی شدند. امیر تیموری به خبرگزاری صداوسیمای جمهوری اسلامی گفت این کشتی حدود ساعت پنج صبح در محدوده میان جزیره هنگام و ساحل شیبدراز در جنوب جزیره قشم مورد اصابت قرار گرفت. او درباره نام و نوع کشتی، ماهیت پرتابهای که به آن اصابت کرده و وضعیت مجروحان توضیح بیشتری نداد. همزمان خبرگزاری صداوسیما نیز این رویداد را «حمله دشمن تروریست» خوانده، اما هویت عامل حمله را اعلام نکرد. هنوز هیچ مقام رسمی جمهوری اسلامی هم در این باره اظهار نظر نکرده است. روز یکشنبه سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز از اصابت «یک پرتابه ناشناس» به شناوری هنگام عبور از تنگه هرمز خبر داد. این سازمان در گزارش اولیه خود گفت میزان خسارت و وضعیت خدمه مشخص نیست. با این حال هنوز مشخص نیست که گزارش این سازمان و حادثه اعلامشده از سوی فرماندار قشم به یک کشتی مربوط میشود یا نه. هیچ کشور یا گروهی تاکنون مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته و مقامهای آمریکایی نیز درباره آن اظهار نظر نکردهاند. این حادثه در شرایطی رخ داده که طی روزهای اخیر ارتش آمریکا در واکنش به حملات موشکی سپاه پاسداران به سوی ناوهای جنگی ایالات متحده، چندین نفتکش ایرانی را در تنگه هرمز هدف قرار داده است. ایران نیز در مقابل به چند نفتکش و کشتی تجاری در خلیج فارس و دریای عمان حمله کرده است. افزایش صادرات نفت کشورهای عرب خلیج فارس در مقابل ماندن نفت خام ایران پشت خط محاصره فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، روز ۱۸ شهریور ضمن رد ادعای سپاه پاسداران درباره اصابت موشکهایش به ناوهای جنگی آمریکا اعلام کرد نیروهای آمریکایی طی یک هفته ۱۰ نفتکش ایرانی را منهدم کردهاند. به گفته سنتکام، این نفتکشها بخشی از «ناوگان سایه» چند میلیارد دلاری ایران بودند که درآمد حاصل از فعالیت آنها در اختیار سپاه پاسداران قرار میگرفت. حملات آمریکا به نفتکشهای ایرانی در روزهای ۱۴ و ۱۷ شهریور و پس از تلاش سپاه برای حمله موشکی به ناوگان نظامی ایالات متحده انجام شد. با این حال، حسن محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، بار دیگر مدعی شد نیروهای این نهاد یک ناو هواپیمابر آمریکایی را از فاصله ۵۰۰ کیلومتری هدف قرار دادهاند. او زمان این حمله و شواهدی درباره میزان خسارت احتمالی ارائه نکرد. مقامهای جمهوری اسلامی حملات خود به ناوگان آمریکا را تلاشی برای شکستن محاصره دریایی ایران توصیف کردهاند؛ محاصرهای که پس از فروپاشی تفاهمنامه اسلامآباد و به دستور رئیسجمهور آمریکا برای بار دوم از سر گرفته شد و صادرات نفت ایران را بهشدت کاهش داده است. شرکت کپلر، از مؤسسات ردیابی تجارت جهانی نفت، پیشتر اعلام کرده بود ذخیره نفت خام ایران در نفتکشهای مستقر در خارج از محدوده محاصره آمریکا، از حدود ۹۰ میلیون بشکه در اواسط ژوئیه به ۲۹ میلیون بشکه کاهش یافته و ممکن است در ماه اکتبر به پایان برسد. حمله به شناورها در خلیج فارس؛ ملوان یک نفتکش در نزدیکی دوبی کشته شد
دادههای جدید یک مؤسسهٔ ردیابی نفتکشها نشان میدهد طی ۶۰ روز گذشته هیچ محمولهای از نفت خام ایران از خط محاصرهٔ دریایی آمریکا در مرز دریای عمان و دریای عرب عبور نکرده است، در حالی که صادرات نفت خام شش کشور عرب منطقه از همین محدوده بهطور متوسط روزانه نزدیک هشت میلیون بشکه بوده است. این آمار چند روز پس از آن منتشر میشود که روزنامهٔ والاستریت جورنال گزارش داد درآمد نفتی ایران بهدلیل محاصره و کاهش ذخایر روی آب تحت فشار قرار گرفته است. وبسایت تانکرترکرز روز شنبه ۲۱ شهریور اعلام کرد بررسی عبور نفتکشها در ۶۰ روز کامل منتهی به این روز نشان میدهد نفت خام عراق، کویت، عربستان سعودی، قطر، امارات متحده عربی و عمان با میانگین روزانه ۷ میلیون و ۸۵۰ هزار بشکه از این خط خارج شده است. بر اساس جدول دادههای این مؤسسه، حجم عبور نفت خام این کشورها در برخی روزها بسیار بالاتر از میانگین بوده است. برای نمونه، در ۹ اوت حدود ۱۶ میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه و در ۲۵ اوت نزدیک به ۱۴ میلیون بشکه نفت خام از این خط عبور کرده است. بهطور متوسط روزانه پنج نفتکش حامل نفت خام این کشورها از محدودهٔ مورد بررسی عبور کردهاند، اما در تمام این مدت، به گفتهٔ تانکرترکرز، «حتی یک بشکه» نفت خام ایران از این خط عبور نکرده است. یافتههای تانکرترکرز با دادههای چند مؤسسهٔ دیگر ردیابی نفتکشها نیز همخوانی دارد. خبرگزاری رویترز اوایل شهریور بر اساس دادههای کپلر، ورتکسا و تانکرترکرز گزارش داده بود که از زمان برقراری دوبارهٔ محاصرهٔ آمریکا در ۲۳ تیرماه امسال هیچ محمولهای از نفت خام ایران موفق نشده از تنگهٔ هرمز بگذرد و راهی چین شود. در همین زمینه، فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، روز شنبه اعلام کرد نیروهای آمریکایی طی ۶۰ روز گذشته، یعنی از زمان ازسرگیری محاصرهٔ موسوم به «دیوار فولادی» علیه ایران، مسیر ۱۰۰ کشتی تجاری را تغییر دادهاند و «هیچ کشتیای بدون اجازهٔ نیروهای آمریکایی از محاصره عبور نکرده است». در مقابل، تازهترین دادههای تانکرترکرز نشان میدهد صادرات نفت کشورهای عرب منطقه نه تنها ادامه یافته بلکه در هفت روز اخیر مجموع صادرات شش کشور یادشده از محدودهٔ خط محاصره به بیش از ۱۰ میلیون بشکه در روز رسیده است. بخشی از این نفت، از جمله صادرات عمان، برای رسیدن به آبهای آزاد نیازی به عبور از تنگهٔ هرمز ندارد. کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، هفتهٔ گذشته گفته بود عملیات دریایی ایالات متحده به افزایش دوبارهٔ تردد نفتکشها از تنگهٔ هرمز کمک کرده و اکنون بهطور متوسط روزانه بیش از ۹ میلیون بشکه نفت از این تنگه عبور میکند. ادامه محاصره دریایی؛ کپلر میگوید ذخایر نفت ایران روی دریا در اکتبر به پایان میرسد این آمار چند روز پس از آن منتشر میشود که روزنامهٔ والاستریت جورنال در گزارشی بر اساس دادههای شرکت کپلر نوشت درآمد نفتی ایران در نتیجهٔ محاصره و کاهش ذخایر نفتی که قبلاً به خارج از خلیج فارس منتقل شده، بهشدت تحت فشار قرار گرفته است. کپلر میگوید ایران همچنان مقادیر محدودی نفت را در داخل خلیج فارس روی نفتکشها بارگیری میکند، اما این محمولهها پشت خط محاصره باقی ماندهاند. میزان بارگیری در ماه اوت به حدود ۲۵۵ هزار بشکه در روز رسیده که ۸۵ درصد کمتر از میانگین ماههای فوریه تا آوریل بوده است. با این حال، بخشی از درآمد نفتی ایران هنوز از محمولههایی تأمین میشود که پیش از برقراری مجدد محاصره از منطقه خارج شده و در نفتکشها در آبهای دورتر باقی ماندهاند. بر اساس برآورد کپلر که والاستریت جورنال منتشر کرده، حجم این ذخایر از حدود ۹۰ میلیون بشکه در میانهٔ ژوئیه به حدود ۲۹ میلیون بشکه در اوایل سپتامبر کاهش یافته است. این گزارش میگوید روزانه حدود یک میلیون بشکه از این ذخایر، عمدتاً به چین، تحویل داده میشود و در صورت ادامهٔ این روند ممکن است این ذخیره تا میانهٔ اکتبر به پایان برسد. پرداخت پول محمولههایی که پیشتر تحویل شدهاند نیز ممکن است تا میانهٔ دسامبر ادامه یابد. مقامهای جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر روایتهای متفاوتی از وضعیت صادرات و فروش نفت ارائه کردهاند. عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، اواخر مرداد در گفتوگو با صداوسیما صریحاً گفت ایران «صادرات نفت ندارد» و کاهش درآمدهای نفتی، مالیاتی و حق بیمهٔ تأمین اجتماعی بر تمام بخشهای اقتصاد تأثیر گذاشته است. چند روز پیش از آن نیز مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، گفته بود «نفتی که قبلاً میفروختیم، الان نمیتوانیم بفروشیم». با این حال، محسن پاکنژاد، وزیر نفت ایران، بعدتر گفت «فروش نفت متوقف نشده» و با وجود کاهش صادرات، تحویل نفت به مشتریان در آبهای دور همچنان ادامه دارد. او هفتهٔ گذشته نیز گفت روند فروش و تحویل نفت به مشتریان در فاصلهٔ هزاران کیلومتری از خلیج فارس و دریای عمان انجام میشود؛ هرچند از ارائه آمار در این باره خودداری کرد. چین عمدهترین خریدار نفت ایران است و پیش از جنگ و محاصرهٔ دریایی، حکومت ایران با استفاده از شبکهای از نفتکشهای موسوم به «ناوگان سایه» و روشهای مختلف برای پنهان کردن منشأ محمولهها، بخش قابل توجهی از نفت خود را به پالایشگاههای خصوصی چینی میفروخت. بر اساس گزارش رویترز، تفاوت محاصرهٔ کنونی با سالها تحریم نفتی آمریکا در این است که جمهوری اسلامی در دورههای قبلی توانسته بود با روشهای دور زدن تحریمها صادرات نفت را ادامه دهد، اما محاصرهٔ مسیر کشتیرانی از ۲۳ تیر تاکنون مانع خروج محمولههای جدید نفت خام ایران از منطقه خلیج فارس و دریای عمان شده است.
رهبران کشورهای عضو بریکس در نشست دهلی نو با ابراز «نگرانی عمیق» از تشدید جنگ در خاورمیانه، خواستار «حداکثر خویشتنداری» طرفها و خودداری از اقداماتی شدند که میتواند به وخامت بیشتر اوضاع منجر شود. بیانیهٔ مشترک رهبران بریکس روز شنبه ۲۱ شهریور در حالی صادر شد که وزیران خارجهٔ بریکس در نشست اواخر اردیبهشت امسال در دهلی نو، بهدلیل اختلافنظر بر سر جنگ ایران، نتوانسته بودند بر سر بیانیهای مشترک به توافق برسند. در بیانیهٔ تازه، اعضای بریکس ضمن تأکید بر مواضع متفاوت خود، خواستار حل مسالمتآمیز اختلافات بینالمللی از طریق «گفتوگو، رایزنی و دیپلماسی» شدند. جنگ با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند سال گذشته آغاز شد و در ماههای بعد دامنهٔ آن به بخشهای دیگری از منطقه کشیده شد. ادامهٔ درگیریها در لبنان و یمن و تنش بر سر کشتیرانی در تنگهٔ هرمز از مهمترین پیامدهای منطقهای آن بوده است. بیانیه همچنین حمله به زیرساختهای غیرنظامی و تأسیسات هستهای صلحآمیز تحت پادمان کامل آژانس بینالمللی انرژی اتمی را محکوم کرد و بر ضرورت رعایت ایمنی و امنیت هستهای حتی در جریان درگیریهای مسلحانه تأکید کرد. آمریکا در جریان جنگ ۱۲روزه در خرداد ۱۴۰۴ چند تأسیسات هستهای ایران را هدف قرار داد و آمریکا نیز در روزهای پایانی آن جنگ تأسیسات فردو، نطنز و اصفهان را بمباران کرد. این مراکز تحت پادمان آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار داشتند، اما با آغاز حملات فعالیتهای راستیآزمایی میدانی آژانس متوقف شد و پس از جنگ نیز بازرسان به تأسیسات آسیبدیده دسترسی پیدا نکردند. آژانس میگوید در نتیجهٔ ادامهٔ این وضعیت، دیگر قادر به راستیآزمایی موجودی و محل بخشی از مواد هستهای اعلامشدهٔ ایران نیست. اعضای بریکس همچنین بر ضرورت حفظ جریان تجارت جهانی، زنجیرههای تأمین و انرژی تأکید کردند و از افزایش اقدامات تعرفهای و غیرتعرفهای یکجانبه که به گفتهٔ آنها موجب اخلال در تجارت میشود، ابراز نگرانی کردند. شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، نیز در سخنرانی خود در اجلاس دهلی نو گفت جنگ خاورمیانه «در خدمت منافع مشترک جامعهٔ بینالمللی نیست» و خواستار نقشآفرینی بریکس برای کمک به برقراری صلح در منطقه شد. او گفت چین آماده است همراه با دیگر اعضای بریکس در این زمینه نقش ایفا کند. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، از جمله رهبران حاضر در اجلاس دو روزهٔ دهلی نو است که روز شنبه در حاشیهٔ نشست با خالد بن محمد بن زاید، ولیعهد ابوظبی، دیدار و گفتوگو کرد. این دیدار در شرایطی انجام شد که ایران و امارات در ماههای گذشته بر سر جنگ و تحولات خلیج فارس اختلاف داشتهاند و همین اختلاف از موانع دستیابی اعضای بریکس به موضعی مشترک دربارهٔ جنگ بوده است. پزشکیان پیش از برگزاری نشست سران عضو بریکس در یک سخنرانی گفت که ایران طی سالهای گذشته با تحریمهای گسترده ایالات متحده مواجه بوده، اما در ماههای اخیر این فشارها با حمله نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی «وارد مرحلهای بسیار دشوار و خطرناکتر شده است». او با اشاره به این که جهان امروز در یکی از «پیچیدهترین مقاطع خود» است، خواستار «همکاری عملیاتی» کشورهای عضو بریکس شد. پزشکیان: فشارهای آمریکا بر ایران به مرحلۀ دشوار و خطرناکی رسیده است آقای پزشکیان همچنین روز جمعه با نارندرا مودی، نخستوزیر هند، دیدار کرده بود. دفتر نخستوزیری هند اعلام کرد دو طرف دربارهٔ تحولات خاورمیانه گفتوگو کردند و مودی بر حل اختلافات از طریق گفتوگو و دیپلماسی و همچنین ضرورت حفظ آزادی کشتیرانی و تجارت تأکید کرد. هند در جریان جنگ کوشیده است میان روابط خود با ایران، اسرائیل، کشورهای عرب خلیج فارس و ایالات متحده توازن برقرار کند. بحران تنگهٔ هرمز و پیامدهای جنگ برای عرضه و قیمت انرژی نیز برای دهلی نو که یکی از بزرگترین واردکنندگان انرژی جهان است، اهمیت ویژهای دارد. نشست امسال بریکس در عین حال نخستین سفر شی جینپینگ به هند در هفت سال گذشته را رقم زده است. رئیسجمهور چین روز شنبه در حاشیهٔ اجلاس با نارندرا مودی دیدار کرد؛ دیداری که در ادامهٔ روند محتاطانهٔ بهبود روابط دو قدرت آسیایی پس از درگیری مرزی مرگبار سال ۲۰۲۰ انجام شد. بریکس در سال ۲۰۰۹ با عضویت برزیل، روسیه، هند و چین شکل گرفت و آفریقای جنوبی نیز یک سال بعد به آن پیوست. این گروه در سالهای اخیر گسترش یافته و ایران، مصر، اتیوپی، امارات متحدهٔ عربی و اندونزی نیز به جمع اعضای آن اضافه شدهاند. بریکس با وجود وزن جمعیتی و اقتصادی قابل توجه کشورهای عضو، یک اتحاد سیاسی یا نظامی و دارای سازوکار الزامآور مشترک نیست و اهمیت آن بیشتر در هماهنگی میان قدرتهای نوظهور، تلاش برای افزایش نفوذ در نهادهای بینالمللی و ایجاد سازوکارهای اقتصادی و مالی موازی با ساختارهای تحت نفوذ غرب، از جمله بانک توسعهٔ جدید بریکس، ارزیابی میشود با این حال اختلاف منافع و رقابت میان برخی اعضا، از جمله چین و هند و نیز تفاوت مواضع کشورهای عضو در بحرانهای منطقهای، توان بریکس برای اتخاذ و اجرای سیاستهای مشترک را محدود کرده است.
دادگاهی در آلمان از روند رسمی ورشکستگی شعبهٔ فرانکفورتِ بانک سپه ایران و تعیین یک مدیر ورشکستگی برای ادارهٔ داراییها و رسیدگی به مطالبات طلبکاران این بانک خبر داده است. ادارهٔ نظارت مالی فدرال آلمان، بافین، ۱۸ شهریور اعلام کرده بود که شعبهٔ فرانکفورت بانک سپه بهدلیل تحریمهای اتحادیهٔ اروپا و قطع دسترسی به نظام پرداختهای اروپایی، دیگر قادر به بازپرداخت سپردههای مشتریان خود نیست. بر اساس اطلاعات تازه، دادگاه محلی فرانکفورت پروندهٔ ورشکستگی این شعبه را رسماً گشوده و لوکاس فلوتر، وکیل و متخصص امور ورشکستگی، را بهعنوان مدیر ورشکستگی منصوب کرده است. بافین همچنین اعلام کرده است که شعبهٔ فرانکفورت بانک سپه در پایان سال ۲۰۲۵ حدود ۵۰ میلیون و ۴۰۰ هزار یورو دارایی در ترازنامهٔ خود داشته و تنها ۱۱ سپردهگذار برای آن باقی مانده بود. این نهاد تأکید کرده است که شعبهٔ بانک سپه بهدلیل اندازهٔ کوچک آن برای نظام بانکی آلمان اهمیت ساختاری ندارد و ورشکستگی آن تهدیدی برای ثبات مالی این کشور محسوب نمیشود. سپردههای مشتریان این شعبه مشمول نظام قانونی تضمین سپردهها در آلمان است. نهاد جبران خسارت بانکهای آلمان اعلام کرده است که با ۱۱ سپردهگذار باقیمانده تماس خواهد گرفت. بر اساس قوانین آلمان، سپردههای واجد شرایط تا سقف ۱۰۰ هزار یورو برای هر سپردهگذار تضمین میشود و در برخی موارد استثنایی این سقف میتواند بیشتر باشد. آلمان پیشتر گفته بود شعبه فرانکفورت بانک سپه ایران یک شعبه وابسته به بانک سپه مستقر در تهران و جمهوری اسلامی ایران است که از نظر حقوقی شخصیت مستقلی ندارد و متعلق به یک کشور ثالث محسوب میشود. تحریمهای اتحادیهٔ اروپا علیه بانک سپه دسترسی شعبهٔ فرانکفورت به نظام پرداختهای اروپایی را قطع کرده و به گفتهٔ بافین همین مسئله موجب شده است که این شعبه دیگر قادر به بازپرداخت سپردههای مشتریان خود نباشد. این تحولات پس از آغاز کارزار «طرد اقتصادی ایران» از سوی دولت آمریکا و تشدید تحریمها علیه جمهوری اسلامی صورت میگیرد. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده، در چارچوب این کارزار از کشورهای مختلف خواسته است به فعالیت و میزبانی شعب بانکهای ایرانی در خاک خود پایان دهند. بانک سپه که در سال ۱۳۰۴ تأسیس شد، قدیمیترین بانک ایرانی و یک بانک دولتی است. این بانک طی دهههای گذشته فعالیت خود را به خارج از ایران نیز گسترش داد و از جمله در چند کشور اروپایی شعبه یا شرکت وابسته تأسیس کرد. بانک سپه از سال ۱۳۸۵ بهدلیل اتهام مشارکت در تأمین مالی برنامهٔ موشکی جمهوری اسلامی هدف تحریمهای بینالمللی قرار گرفت. وزارت خزانهداری آمریکا در دیماه ۱۳۸۵ این بانک را تحریم کرد و گفت بانک سپه خدمات مالی در اختیار سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع و مجموعههای زیرمجموعهٔ آن از جمله «گروههای صنعتی شهید همت و شهید باقری» قرار داده و خریدهای خارجی مرتبط با برنامهٔ موشکی ایران را تسهیل کرده است. شورای امنیت سازمان ملل نیز در چهارم فروردین ۱۳۸۶، در قطعنامهٔ ۱۷۴۷، بانک سپه و بانک سپه اینترنشنال را بهدلیل حمایت از سازمان صنایع هوافضا و مجموعههای مرتبط با برنامهٔ موشکی ایران تحریم کرد. این محدودیتها در چارچوب توافق هستهای سال ۱۳۹۴ لغو یا تعلیق شد، اما آمریکا پس از خروج از برجام در سال ۱۳۹۷ بار دیگر بانک سپه را تحریم کرد. تحریمهای هستهای اتحادیهٔ اروپا نیز در مهرماه ۱۴۰۴، در پی فعال شدن سازوکار بازگشت تحریمهای سازمان ملل، دوباره برقرار شد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز شنبه ۲۱ شهریور در جریان سفرش به ایرلند گفت انتظار دارد وضعیت مربوط به ایران حلوفصل شود. او همچنین ایران را مسئول احتمالی حملهای دانست که به تعطیلی خط لولهٔ راهبردی شرق به غرب عربستان سعودی انجامید. آقای ترامپ در دوبلین، در پاسخ به پرسش خبرنگاران دربارهٔ اینکه آیا ایران مسئول حمله به این خط لولهٔ حیاتی نفت بوده است، گفت: «فکر میکنم مسئول بودهاند؛ احتمالاً خودشان بودهاند.» عربستان سعودی پس از حملهٔ پهپادی که به گفتهٔ مقامهای این کشور از خاک عراق انجام شد، خط لولهٔ شرق به غرب خود را موقتاً بست. این خط لوله یکی از مهمترین مسیرهای عربستان برای صدور نفت بدون عبور از تنگهٔ هرمز است. هنوز هیچ گروهی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته است. در پی این حمله، دولت عراق روز جمعه دستور داد گذرگاه مرزی شلمچه با ایران بسته شود. بغداد همچنین فرمانده نظامی مسئول عملیات در استان میسان را برکنار کرده و از آغاز عملیات گسترده برای شناسایی و بازداشت عاملان حملات خبر داده است. به گزارش رویترز، آقای ترامپ در پاسخ به پرسشی دربارهٔ اینکه آیا با توجه به نگرانیهای تازه دربارهٔ عربستان سعودی میتواند به عبور و مرور دریایی از تنگهٔ هرمز کمک کند، گفت: «همهچیز بهخوبی حل خواهد شد.» رئیسجمهور آمریکا همچنین تأیید کرد که با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، گفتوگو کرده است. پیشتر گزارش شده بود که ولیعهد عربستان از واشینگتن برای مقابله با حوثیها کمک نظامی خواسته، اما آمریکا تاکنون تنها با تبادل اطلاعات و کمک به تعیین اهداف موافقت کرده است. ترامپ روز شنبه همچنین گفت حوثیها با دولت او تماس گرفتهاند و نشان دادهاند که خواهان ورود مستقیم ایالات متحده به درگیری نیستند. او گفت حوثیها به بیشتر کشتیها اجازهٔ عبور میدهند، اما با کشتیهای یک کشور مشکل دارند و افزود که این مسئله نیز «حل خواهد شد». نشست عمان برای گفتوگو دربارهٔ هرمز اظهارات رئیسجمهور آمریکا دو روز پیش از نشستی منطقهای بیان میشود که قرار است روز دوشنبه ۲۳ شهریور در عمان با محوریت وضعیت تنگهٔ هرمز برگزار شود. سخنگوی وزارت امور خارجهٔ جمهوری اسلامی روز جمعه گزارشهای منتشرشده دربارهٔ دیدار وزیر خارجهٔ ایران با همتایانش از کشورهای منطقه در عمان را تأیید کرد. وزارت خارجهٔ ایران اعلام کرده است عراق و دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس نیز در این نشست شرکت خواهند کرد و هدف آن «کمک به تفاهم بیشتر بین کشورهای منطقه و تقویت امنیت مشترک منطقهای» است. فایننشال تایمز پیشتر به نقل از منابع مطلع گزارش داده بود که عباس عراقچی، وزیر خارجهٔ ایران، قرار است در شهر صلالهٔ عمان با وزیران خارجهٔ شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس دیدار کند. ایران و عمان طی هفتههای گذشته دربارهٔ طرحی برای ایجاد مسیر موقت و امن کشتیرانی گفتوگو کردهاند که بر اساس آن کشتیها از آبهای ایران وارد تنگه شوند و عمدتاً از آبهای عمان خارج شوند. دو کشور همچنین دربارهٔ مینروبی و مدیریت کوتاهمدت تردد در این آبراه گفتوگو کردهاند. با این حال، دیپلماتها گفتهاند بازگشایی کامل تنگهٔ هرمز در نهایت نیازمند توافقی میان ایران و ایالات متحده نیز خواهد بود. در صورت برگزاری نشست روز دوشنبه، این نخستین دیدار میان دیپلماتهای ارشد شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس و یک مقام ارشد جمهوری اسلامی از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران خواهد بود. انتشار خبر تلاش برای برگزاری این نشست روز جمعه به کاهش قیمت نفت کمک کرد، هرچند تشدید تنشهای منطقهای همچنان قیمتها را در سطح بالایی نگه داشته است. بهای نفت برنت روز جمعه با ۳.۳ درصد کاهش در ۱۰۴ دلار و ۶۱ سنت در هر بشکه بسته شد، اما در مجموع هفته بیش از هشت درصد افزایش یافت. رویترز گزارش داد چشمانداز مذاکرات دربارهٔ تنگه هرمز از عوامل کاهش قیمت نفت در معاملات روز جمعه بود. پزشکیان: دنبال ادامهٔ جنگ نیستیم همزمان، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران که برای شرکت در اجلاس سران بریکس به دهلی نو سفر کرده است، روز شنبه در دیدار با انور ابراهیم، نخستوزیر مالزی، گفت جمهوری اسلامی «به دنبال جنگ و ادامهٔ جنگ» نیست. او افزود: «ما نیاز به ژاندارم منطقه نداریم؛ تمامیت ارضی و امنیت منطقه تنها به دست بازیگران اصلی آن و کشورهای منطقه محقق خواهد شد.» آقای پزشکیان پیش از برگزاری نشست سران کشورهای عضو بریکس نیز در سخنانی گفت ایران طی سالهای گذشته با تحریمهای گستردهٔ ایالات متحده مواجه بوده، اما در ماههای اخیر این فشارها با حملهٔ نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی «وارد مرحلهای بسیار دشوار و خطرناکتر شده است». او همچنین گفت فشار سیاسی و نظامی بر تجارت، انرژی، زیرساختها و نظام مالی یک کشور، پیامدهایی فراتر از مرزهای آن کشور خواهد داشت. اظهارات پزشکیان و نشست برنامهریزیشده در عمان در حالی است که تحولات روزهای اخیر از تنگهٔ هرمز تا بابالمندب نشان میدهد تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنش همزمان با ادامهٔ فشار نظامی در چند جبهه دنبال میشود. ترامپ: جنگ احتمالاً پس از انتخابات پایان مییابد دونالد ترامپ روز شنبه بار دیگر گفت معتقد است جنگ با ایران پس از انتخابات میاندورهای ماه نوامبر آمریکا پایان خواهد یافت و با پایان جنگ، قیمت نفت بهشدت کاهش خواهد یافت. او به خبرنگاران در دوبلین گفت: «فکر میکنم خیلی زود. فکر میکنم احتمالاً درست بعد از انتخابات میاندورهای خواهد بود. آنها میکوشند تا جایی که میتوانند دوام بیاورند تا انتخابات را پیچیده کنند؛ اما فکر میکنم مردم متوجه این موضوع شدهاند.» ترامپ افزود: «وقتی این اتفاق بیفتد، قیمت نفت بهشدت سقوط خواهد کرد.» جنگ ایران و افزایش قیمت بنزین بر نگرانیهای اقتصادی رأیدهندگان آمریکایی در آستانهٔ انتخابات میاندورهای نوامبر افزوده است. حمله از خاک عراق به خط لوله راهبردی عربستان؛ حوثیها به بابالمندب رسیدند پیشروی حوثیها در بابالمندب همزمان با تلاش برای یافتن راهی جهت کاهش تنش در تنگهٔ هرمز، تحولات یمن نیز نگرانی دربارهٔ امنیت یکی دیگر از مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهان را افزایش داده است. حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در روزهای اخیر در امتداد ساحل غربی یمن پیشروی کرده و پس از تصرف بندر المخا، روز جمعه به جزیرهٔ راهبردی پریم در تنگهٔ بابالمندب رسیدند. جزیرهٔ پریم، که به میون نیز معروف است، در یکی از باریکترین بخشهای بابالمندب قرار دارد. این آبراه دریای سرخ و کانال سوئز را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل میکند و یکی از مسیرهای اصلی انتقال نفت و کالا میان آسیا و اروپا است. پیشروی حوثیها در این منطقه در شرایطی اهمیت بیشتری یافته است که اختلال در عبور نفتکشها از تنگهٔ هرمز، مسیر دریای سرخ و بابالمندب را برای صادرات نفت کشورهای منطقه، بهویژه عربستان سعودی، مهمتر کرده است. تعطیلی موقت خط لولهٔ شرق به غرب عربستان نیز فشار بر مسیرهای صدور نفت منطقه را افزایش داده است؛ خط لولهای که در ماههای اخیر یکی از راههای اصلی عربستان برای دور زدن تنگهٔ هرمز و انتقال نفت به سواحل دریای سرخ بوده است. اعلام آمادگی اسرائیل برای ادامهٔ عملیات در جنوب لبنان در همین حال، تنش در جنوب لبنان، یکی دیگر از جبهههای مرتبط با متحدان منطقهای جمهوری اسلامی، نیز ادامه دارد. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و یسرائیل کاتز، وزیر دفاع این کشور، پس از عملیات گستردهٔ اخیر ارتش اسرائیل در ارتفاعات علی الطاهر اعلام کردند زیرساختهای زیرزمینی حزبالله در این منطقه طی دو دهه با «تأمین مالی و برنامهریزی ایران» ساخته شده بود. آنها روز پنجشنبه گفتند انهدام این تأسیسات، تثبیت «کنترل عملیاتی» اسرائیل بر ارتفاعات علی الطاهر، در سطح و زیر زمین، را تکمیل کرده است و نیروهای اسرائیلی برای جلوگیری از بازگشت حزبالله در منطقه مستقر خواهند ماند. یسرائیل کاتز روز جمعه نیز گفت اسرائیل برای ادامهٔ عملیات و حمله به حزبالله در نقاط دیگر «آماده» است. این اظهارات در حالی بیان میشود که جمهوری اسلامی از حامیان اصلی سیاسی، مالی و نظامی حزبالله است و مقامهای ایران در روزهای اخیر نسبت به ادامه و گسترش عملیات اسرائیل در جنوب لبنان هشدار دادهاند. دونالد ترامپ برای سفری دو روزه وارد ایرلند شده و قرار است پس از دیدار با مایکل مارتین، نخستوزیر ایرلند، با کاترین کانلی، رئیسجمهوری این کشور نیز دیدار کند. جنگ ایران و مسائل تجاری از جمله موضوعاتی است که انتظار میرود در گفتوگوهای او با مقامهای ایرلندی مطرح شود. ایران از برپایی نشست با کشورهای خلیج فارس درباره آینده تنگه هرمز خبر داد
عربستان سعودی پس از حمله پهپادی به خط لوله راهبردی شرق به غرب، فعالیت این مسیر انتقال نفت را بهطور موقت متوقف کرد؛ همزمان، منابع دولت یمن میگویند حوثیها با تصرف جزیره راهبردی پریم در تنگه بابالمندب، کنترل خود بر کشتیرانی در دریای سرخ را گسترش دادهاند. خبرگزاری رویترز روز شنبه ۲۱ شهریور گزارش داد که بغداد و ریاض منشأ حمله به خط لوله عربستان را خاک عراق اعلام کردهاند. دفتر نخستوزیر عراق نیز فرمانده عملیات نظامی استان میسان در جنوب شرقی این کشور را در ارتباط با این حمله برکنار کرد. استان میسان با ایران هممرز است و از مناطقی بهشمار میرود که شبهنظامیان شیعه مورد حمایت جمهوری اسلامی در آن نفوذ و فعالیت دارند. با این حال، هنوز مسئولیت حمله را هیچ گروهی بر عهده نگرفته است. خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری شرق به غرب، نفت را از شرق عربستان به سواحل دریای سرخ منتقل میکند و در ماههای اخیر روزانه بین چهار تا پنج میلیون بشکه نفت، معادل چهار تا پنج درصد عرضه جهانی، از طریق آن جابهجا شده است. وزارت انرژی عربستان اعلام کرد این خط لوله را پس از چند حمله در مناطق ریاض و مدینه، بهعنوان اقدامی احتیاطی بسته است. تصاویر ماهوارهای برخاستن دود سیاه از بخشی از خط لوله در جنوب مدینه را نشان میدهد. وزارت خارجه عربستان نیز از زخمیشدن شماری از افراد و وارد آمدن خسارت خبر داده، اما جزئیاتی درباره تأثیر حمله بر صادرات نفت منتشر نکرده است. این خط لوله در شرایطی اهمیت بیشتری یافته بود که جنگ میان ایالات متحده و ایران، رفتوآمد نفتکشها از تنگه هرمز را بهشدت کاهش داده است. اختلال همزمان در دو سوی شبهجزیره عربستان، قیمت جهانی نفت را بار دیگر به بیش از ۱۰۰ دلار برای هر بشکه رسانده است. عربستان پس از درخواست نخستوزیر عراق تاکنون از اقدام تلافیجویانه خودداری کرده، اما تأکید کرده است که حق خود را برای اتخاذ «تمامی تدابیر لازم» بهمنظور حفاظت از منافعش محفوظ میداند. دولت عراق نیز حمله را محکوم کرده و گذرگاه مرزی شلمچه با ایران را بهطور احتیاطی بسته است. در همین حال خبرگزاریهای داخلی ایران خبر میدهند که بستهشدن مرز شلمچه و لغو تمامی پروازهای میان ایران و فرودگاه بینالمللی بصره تا اطلاع ثانوی، سفر تیم استقلال و هوادارانش به این شهر برای دیدار با تیم السد را نیز با مشکل روبهرو کرده است. رسانههای ورزشی ایران میگویند مسئولان باشگاه استقلال در حال رایزنی برای یافتن مسیری جایگزین بهمنظور سفر به بصره هستند. پیشروی حوثیها در بابالمندب چهار منبع دولت یمن به رویترز گفتند که حوثیهای مورد حمایت ایران روز جمعه جزیره پریم را در ورودی جنوبی دریای سرخ تصرف کردهاند. این جزیره در تنگه بابالمندب قرار دارد و تسلط بر آن میتواند امکان نظارت و اعمال فشار بیشتر بر یکی از مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهان را فراهم کند. حوثیها در ادامه پیشروی خود شهر ساحلی «ذو باب» را تصرف کردند و به بابالمندب رسیدند نیروهای دولت یمن اعلام کردهاند برای بازپسگیری مناطق تصرفشده در عملیات سریع حوثیها در امتداد ساحل دریای سرخ، ضدحمله خواهند کرد. رویترز پیشتر به نقل از منابع خود گزارش داده بود که پیشروی حوثیها با هدایت مستقیم سپاه پاسداران انجام شده و تهران از این گروه خواسته است حملات به عربستان را تشدید کند. جمهوری اسلامی حوثیها را متحد خود میداند، اما ارائه فرماندهی نظامی مستقیم به آنان را رد کرده و میگوید این گروه «نیابتی» ایران نیست. یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، گفته است کشتیرانی برای همه کشتیها بهجز شناورهای عربستانی که مشمول ممنوعیت اعلامشده این گروه هستند، امن خواهد بود. نیروهای دولت مورد حمایت عربستان در یمن روز شنبه اعلام کردند مواضع حوثیهای مورد حمایت ایران را در شهر راهبردی مخا و جاده مخا–ذوباب هدف قرار داده و شماری از نیروها، خودروها و جنگافزار این گروه را منهدم کردهاند. حوثیها روز پنجشنبه مُخا را تصرف کردند و با ادامه پیشروی در امتداد ساحل دریای سرخ، موقعیت خود را در تنگه بابالمندب تقویت کردند. رسانههای حوثی از دو حمله عربستان به فرودگاه مخا خبر دادهاند و یک مقام محلی نیز گفته است بندر این شهر با شش موشک با منشأ نامعلوم هدف قرار گرفت. بنابر اعلام منابع دو طرف، در تهاجم یک هفته اخیر حوثیها بیش از ۵۰۰ نفر کشته شدهاند و سازمان بینالمللی مهاجرت شمار آوارگان را حدود ۴۶ هزار نفر اعلام کرده است. درخواست کمک نظامی از آمریکا دو منبع آگاه به رویترز گفتند محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، روز پنجشنبه دستکم دو بار با دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، تماس گرفته و خواستار کمک نظامی واشینگتن برای مقابله با حوثیها شده است. به گفته این منابع، واشینگتن اعلام کرده که در حال حاضر حاضر به مداخله مستقیم نظامی نیست، اما برای تبادل اطلاعات و تعیین اهداف به عربستان کمک خواهد کرد. کاخ سفید درباره تماسهای گزارششده میان دو رهبر اظهار نظر نکرد، اما یک مقام ارشد دولت آمریکا گفت واشینگتن بهطور مستمر با عربستان و دولت یمن در گفتوگو است. در همین حال، روز ۱۸ شهریور خبر رسید که خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، هشدار داده است که ادامه حملات حوثیها به خاک عربستان میتواند «پیمان دفاعی مکه» میان پاکستان، عربستان و ترکیه را وارد مرحله اجرایی کند. او گفت اسلامآباد به مفاد این پیمان متعهد است و در صورت نیاز به تعهدات خود عمل خواهد کرد؛ توافقی که بر اساس آن، تجاوز به یکی از سه کشور تهدیدی علیه هر سه عضو تلقی میشود. آقای آصف در عین حال گفت این پیمان میتواند کارکرد بازدارنده داشته باشد و فعالشدن آن لزوماً به معنای واکنشی نظامی و همسان از سوی تمامی اعضا نیست. یک روز پیش از او، مارکو روبیو وزیر خارجۀ آمریکا هم با اشاره به نقش نیابتی حوثیها در قبال جمهوری اسلامی، گفت معتقد است که «دست ایران پشت بسیاری از حملات حوثیها به عربستان سعودی مخفی است». وزیر خارجۀ آمریکا با تأکید بر روابط دفاعی کشورش با عربستان سعودی، گفت واشینگتن تحولات یمن را از نزدیک زیر نظر دارد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز جمعه وعده داد که ایالات متحده هرگز حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ را فراموش نخواهد کرد و گفت این کشور ۲۵ سال بعد نیز طی درگیری با ایران به «جنگ علیه تروریسم» ادامه میدهد. ترامپ، که در مراسم اصلی بزرگداشت ۱۱ سپتامبر در نیویورک شرکت نکرده بود، در سخنرانی خود در پنتاگون، وزارت دفاع آمریکا، گفت: «امروز سوگند مقدسی را که نخستینبار یک ربع قرن پیش به نام آنها یاد کردیم، تجدید میکنیم. ما هرگز، هرگز فراموش نخواهیم کرد. به همین دلیل است که امروز میجنگیم.» ترامپ افزود: «ما چارهای نداریم. تنها چیزی که میتواند وجود داشته باشد، پیروزی است. ما سخت میجنگیم. برای پیروزی میجنگیم.» یکی از هواپیماهایی که در حملات ۱۱ سپتامبر ربوده شده بود، به ساختمان پنتاگون در واشینگتن برخورد کرد و ۱۸۴ نفر را کشت. در مراسم یادبود این قربانیان، هنگام قرائت نام آنها یک ناقوس به صدا درآمد. رؤسای جمهوری آمریکا پیش از این نیز در سالگردهای مهم حملات ۱۱ سپتامبر با حضور در چندین محل یادبود، از جمله نیویورک، این مناسبت را گرامی داشتهاند. بیشترین شمار از مجموع ۲۹۷۷ قربانی این حملات در نیویورک و در جریان حمله به دو برج مرکز تجارت جهانی کشته شدند. ترامپ در ادامه سخنانش، مبارزه با القاعده را که در دوران ریاستجمهوری جورج دبلیو. بوش، رئیسجمهوری پیشین آمریکا، آغاز شده بود، به جنگ کنونی آمریکا و اسرائیل علیه ایران مرتبط کرد؛ جنگی که اکنون وارد هفتمین ماه خود شده است. ترامپ گفت: «امروز به همه نیروهای ارتش ایالات متحده که در «جنگ علیه تروریسم» خدمت کردهاند، ادای احترام میکنیم. این جنگی علیه تروریسم بیمارگونه و هولناک است.» او افزود: «همچنین به نیروهای نظامی که همین حالا در حال خدمت هستند ادای احترام میکنیم؛ نیروهایی که اطمینان حاصل میکنند جمهوری اسلامی ایران، بزرگترین حامی تروریسم در جهان، هرگز، هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نخواهد کرد.» انتقاد هگست از ایران پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز در سخنان خود در مراسم پنتاگون بهشدت از ایران انتقاد کرد. هگست گفت: «در شش ماه گذشته، ما مخربترین حامی دولتی تروریسم در جهان را ویران کردهایم. جنگجویان ما با یک حکومت دینی اسلامی جنگیدهاند که نزدیک به نیم قرن است آرزوی مرگ ما را داشته است.» جنگ ایران در حالی به بنبست کشیده شده که درگیری میان واشینگتن و تهران بر سر تسلط بر تنگه هرمز همچنان به شکل پراکنده ادامه دارد و طی آن نیروهای نظامی ایالات متحده چندین نفتکش ایرانی را هدف قرار دادهاند. رئیسجمهور آمریکا ساعاتی پیش از سخنرانی روز جمعه خود، بار دیگر از حمله به ایران دفاع کرده و گفته بود از این جنگ پشیمان نیست. دونالد ترامپ در پاسخ به این سؤال شبکه فاکسنیوز که آیا از جنگ با ایران به دلیل تأثیری که ممکن است بر انتخابات میاندورهای داشته باشد، پشیمان است، گفت: «من به کلمهٔ "پشیمانی" اعتقادی ندارم. شما همیشه میتوانید کمی از خودتان سؤال کنید.» رئیسجمهور آمریکا تأکید کرد: «اگر دوباره این اتفاق بیفتد، دقیقاً همانطور که عمل کردم رفتار خواهم کرد.» او پیشتر در دومین شب گردهمایی انتخاباتی جمهوریخواهان در دالاس با بیان اینکه ایران «از همه طرف در حال عقبنشینی است»، بار دیگر تنگه هرمز را «تنگه ترامپ» خوانده و گفته بود ما نمیتوانیم اجازه دهیم ایران به سلاح هستهای دست پیدا کند و «آنها هرگز سلاح هستهای نخواهند داشت.»
به دنبال اقدام ارتش اسرائیل در انهدام تونلهای گروه حزبالله در ارتفاعات علی الطاهر در جنوب لبنان، اسرائیل به جمهوری اسلامی هشدار داده که هر گونه واکنش احتمالی جمهوری اسلامی و هدف قرار دادن اسرائیل، با پاسخ به خود ایران روبهرو خواهد شد. ارتش اسرائیل در عملیاتی با نام رمز «شعلهافکن» در روز پنجشنبه ۱۹ شهریور، با به کار بردن بیش از یک هزار و یکصد تن مواد انفجاری، تونلهایی را که گروه حزبالله در سلسله کوههای علی الطاهر در جنوب لبنان برپا کرده بود، منهدم کرد. ارتش گفت این شیوه انهدام پیچیده و یکی از مهمترین موارد در رشته عملیات در حدود سه سال جنگهای اخیر با حزبالله بوده است. تونلها با انفجاری سهمگین منهدم شدند، به گونهای که به گفته مرکز لرزهنگاری لبنان، موجب بروز زلزلهای به بزرگی ۴.۱ در منطقه شد؛ گزارشها حاکی است مردم در جنوب لبنان و شمال اسرائیل لرزش ناشی از این انفجارها را احساس کردند. ارتش اسرائیل پیشاپیش مردم شمال این کشور را از مخاطرات احتمالی یک عملیات، بدون ارائه جزئیات آن، آگاه و آماده کرده بود. ارتش اسرائیل گفت هشت تونل منهدم شده در مجموع ۵.۴ کیلومتر طول داشت و یکی از «عمیقترین و مستحکمترین استحکامات» در زیرساختهای حزبالله بهشمار میرفت. به گفته اسرائیل، حزبالله از این پایگاه زیرزمینی به عنوان «مرکز اصلی فرماندهی و کنترل یگان بدر» استفاده میکرد؛ مکانی که شامل اتاقهای جنگ، انبارهای تسلیحات از جمله راکت، موشک و پهپاد بود و در آن همچنین ژنراتورها، آشپزخانهها و سالهای استراحت وجود داشت تا امکان اقامت طولانیمدت برای نیروهای حزبالله در تأسیسات زیرزمینی را فراهم کند. نخستوزیر اسرائیل از تخریب کامل تونلهای علی الطاهر خبر داد این تونلها در ارتفاعاتی ایجاد شده بود که بر منطقه نبطیه و شمال رودخانه لیتانی مسلط است و ارزیابی اسرائیل بر اساس عملکرد حزبالله در سالهای اخیر حاکی بود که این گروه از این مکان برای اجرای طرح تسخیر منطقه گالیل (جلیله) در شمال اسرائیل اقدام خواهد کرد؛ عملیاتی که ظاهراً قرار بود مانند حمله گروه افراطی حماس به اسرائیل باشد و با تصرف جلیله، شماری از شهروندان اسرائیلی در آن ربوده شوند. اهمیت راهبردی منطقه و تونلها این ارتفاعات به دلیل اِشراف آن برای آتشباری یا دیدهبانی شمالیترین شهرهای اسرائیل مانند مطولا و کریات شمونا اهمیت دارد. حزبالله که از سوی آمریکا و اسرائیل تروریستی شناخته شده ولی اتحادیه اروپا تنها شاخه نظامیاش را تروریستی میداند، از مهر ۱۴۰۲ در حمایت از حمله گروه افراطی حماس به اسرائیل که سرآغاز رشته جنگهای اسرائیل در منطقه خاورمیانه شد، با اسرائیل وارد جنگ شد و دبیرکل و شمار زیادی از فرماندهان خود را از دست داد. این گروه نیابتی جمهوری اسلامی بعد از کشته شدن حسن نصرالله مدتی درگیری با اسرائیل را متوقف کرد اما بعد از کشته شدن علی خامنهای، رهبر سابق جمهوری اسلامی، در حمله مشترک اسرائیل و آمریکا به ایران در نهم اسفند پارسال، جنگ با اسرائیل را از سرگرفت. حزبالله در این نبردها بیش از یکصد کشته نیز به طرف اسرائیلی تحمیل کرده که حدود ۴۰ تن آنها در دوره اخیر با ریزپرندههای این گروه کشته شدند. ارتش اسرائیل از چند ماه پیش با عبور از رودخانه لیتانی و تصرف ارتفاعات قلعه شفیق یا « بوفور » از یک مسیر غیرمنتظره، با اجرای عملیاتی که افسران ارتش آن را فریب موفق نامیده بودند، حزبالله را غافلگیر کرده بود؛ امری که پس از چند ماه سرانجام امکان داد این تونلها را پنجشنبه منهدم کند. افی دفرین سخنگوی ارتش پنجشنبهشب گفت همه نیروهای حزبالله که در تونلها بودند کشته شدند یا گریختند. این ادعا از سوی منابع مستقل تأیید نشده است. رسانههای اسرائیلی مدعی شدند انوع راکتها، موشکها و پهپادهای ایرانی در این تونلها وجود داشت که به عنوان بخشی از توان حزبالله برای ضربت زدن به اسرائیل در این مکان انبار شده بود. بر اساس گزارش این رسانهها، به دلیل عمق زیاد و صخرههای سختی که تونلها در دل آن حفر شده بود، امکان نابودی آن از طریق بمباران هوایی وجود نداشت. نیروهای ارتش اسرائیل برای انهدام تونلها هزار و صد تن مواد منفجره را در گالنهایی که بر دوش خود حمل میکردند، به عمق تونلها بردند، در حالی که پهپادهای انتحاری حزبالله به سوی آنها شلیک میشدند و ارتش اسرائیل با آن مقابله میکرد. هنوز خبری در مورد تلفات یا مجروحین احتمالی اسرائیلی در این عملیات منتشر نشده است. در طرف لبنانی، حزبالله این رویداد را با اهمیت زیاد تلقی نکرده و دولت و ارتش لبنان نیز فاقد توان نظامی برای واکنش هستند. حزبالله و حامیانش در روزهای اخیر به دولت لبنان گفته بودند خون کشتهها بر گردن آنهاست. دولت لبنان اما درگیر مذاکرات مستقیم با اسرائیل با میانجیگری آمریکاست و از مدتها پیش از حزبالله خواسته به توافق آتشبس احترام بگذارد. از سوی دیگر اسرائیل هشدار داده که اگر حزبالله یا ایران به این رویداد واکنش نشان دهند، اسرائیل آماده دفاع و تهاجم است. نخستوزیر و وزیر دفاع اسرائیل در دو هفته اخیر چند بار دیگر نیز به ایران هشدار دادند که هر رویدادی که تهاجم به اسرائیل و منافع آن محسوب شود، با واکنش اسرائیل روبهرو خواهد شد. شبکه ۱۴ اسرائیل و روزنامه معاریو دراین راستا نوشتهاند ارتش اسرائیل در آمادهباش است که اقدام احتمالی ایران را در خود ایران تلافی کنند و در این چارچوب، بهویژه نیروی هوایی آمادهباش را افزایش داده است. سخنان یک مقام ارشد امنیتی اسرائیل پنجشنبهشب بدون بردن نام او در رسانهها بازتاب یافت که گفت اگر جمهوری اسلامی در واکنش به رویدادهای لبنان مداخله کند، اسرائیل «با قدرت» به آن حمله خواهد کرد. جمهوری اسلامی از زمان برقراری آتشبس فروردین ماه که جنگ ۴۰ روزه را متوقف کرد، با وجود حملات متعدد بهشماری از کشورهای منطقه در چارچوب درگیریاش با آمریکا بر سر تنگه هرمز، از هرگونه حمله موشکی به اسرائیل خودداری کرده ولی تأکید دارد که خروج اسرائیل از لبنان باید عملی شود.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی روز جمعه ۲۰ شهریور گزارشهای منتشر شده درباره دیدار وزیر خارجه ایران با همتایانش از کشورهای منطقه در عمان را تأیید کرد. اسماعیل بقائی گفت که این نشست با حضور ایران، عراق و دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس، روز دوشنبه ۲۳ شهریور برگزار خواهد شد. او اعلام کرد در این نشست «درباره مسائل منطقهای و نتایج مذاکرات ایران و عمان راجع به «تعیین مسیرهای امن برای دریانوردی تجاری در تنگه هرمز» بحث و تبادل نظر خواهد شد. ساعاتی پیشتر روزنامه فایننشال تایمز به نقل از منابع مطلع نوشت وزیر خارجه ایران قرار است روز دوشنبه در شهر ساحلی صلاله عمان با همتایانش در کشورهای عرب خلیج فارس بهمنظور تلاش برای «نهایی کردن یک توافق موقت درباره مدیریت تردد در تنگه هرمز» دیدار کند. خبرگزاری بلومبرگ هم در گزارشی به نقل از افراد مطلع نوشت که وزرای خارجه کشورهای حاشیه خلیج فارس در حال بررسی دیدار با مقامات ایرانی در هفتهٔ آینده برای بحث در مورد آیندهٔ تنگه هرمز هستند. منابع مطلع فایننشال تایمز این دیدار را بهعنوان اقدامی از سوی عمان و ایران برای جلب حمایت از یک توافق موقت با هدف مدیریت کشتیرانی در تنگه هرمز توصیف کردهاند. اگر این دیدار انجام شود، نخستین نشست میان دیپلماتهای ارشد شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس و یک مقام ارشد جمهوری اسلامی از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران محسوب خواهد شد. خبرگزاری بلومبرگ هم بهنقل از منابع خود از احتمال برگزاری دیدار در صلاله عمان خبر داده اما در عین حال نوشته است که برگزاری این جلسه تأیید نشده است و تشدید خصومتها بین نیروهای تحت حمایت عربستان سعودی و حوثیهای مورد حمایت ایران ممکن است برنامهها را پیچیده کند. این منابع گفتهاند که حتی اگر این دیدار برگزار شود، مشخص نیست که آیا همهٔ کشورهای حاشیه خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر و همچنین عمان در آن شرکت خواهند کرد یا نه. رادیوفردا مستقلاً قادر به رد یا تأیید این گزارشها نیست و وزارت خارجه عمان نیز به پرسشها دربارهٔ برگزاری این نشست پاسخ نداده است. این گزارشها در حالی منتشر میشود که سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بهتازگی، ۱۸ شهریور، شروط ایران برای پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز را «توقف کامل جنگ، پایان تهدید، خروج ارتش اسرائیل از لبنان، رفع محاصرهٔ یمن، آزادی ۲۴ میلیارد دلار دارایی ایران و عدم مداخله در توان هستهای و موشکی» تهران اعلام کرد. در همین حال، حکومت ایران از مدتی قبل میگوید در حال توافق با عمان درباره چگونگی مدیریت بر کشتیرانی در تنگه هرمز است. دو طرف در بیانیهای مشترک نیز که سوم شهریور منتشر شد، تأیید کردند که درباره ایجاد یک «کریدور موقت مشترک» در تنگه هرمز و سازوکار مدیریت تردد مذاکره کردهاند. آمریکا با دریافت هرگونه عوارض از کشتیها برای عبور از تنگه هرمز مخالف است. اغلب کشورهای حاشیه خلیج فارس هم با پرداخت عوارض مخالف هستند. تنگه هرمز تا پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در نهم اسفند ۱۴۰۴ محل عبور حدود ۲۰ درصد از نفت و گاز مایع جهان به بازارهای انرژی جهان بود و روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام از آن عبور میکرد. نیروهای نظامی جمهوری اسلامی بلافاصله بعد از آغاز جنگ، تردد در این آبراه راهبردی را با حملات خود بهشدت مختل کردند و این وضعیت باعث افزایش قیمت سوخت در جهان از جمله آمریکا شده است. با این حال مقامهای واشینگتن میگویند ارتش آمریکا در حال کمک به انتقال نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس از طریق مسیر جنوبی تنگه هرمز است و سنتکام از عبور نزدیک به هزار و ۵۰۰ کشتی تجاری حامل حدود ۷۵۰ میلیون بشکه نفت خام از این آبراه طی ماههای اخیر خبر داده است. دونالد ترامپ ۹ شهریور گفت آمریکا در حال «بهدست گرفتن زمام امور» در تنگه هرمز است و هر شب «۳۰ کشتی» از این آبراه عبور میکنند. همان روز مسعود پزشکیان اعلام کرد در صورت بازگشت آمریکا به تعهدات خود در تفاهمنامه اسلامآباد، تهران «بلافاصله» اقدام متقابل خواهد کرد. ترامپ: فکر میکنم جنگ ایران فوراً پس از انتخابات میاندورهای پایان یابد
شورای پذیرش دانشکدههای حقوق آمریکا (LSAC) در پی تغییر تازه در مقررات تحریمهای ایالات متحده علیه ایران، ارائه خدمات به شماری از کاربران ایرانی را متوقف کرده است. «السک» نهادی غیرانتفاعی است که از جمله آزمون «الست» (LSAT)، آزمون ورودی بسیاری از دانشکدههای حقوق در آمریکا، را برگزار میکند و خدمات مربوط به درخواست پذیرش در این دانشکدهها را نیز ارائه میدهد. السک در روزهای اخیر در ایمیلی به شماری از کاربران خود اعلام کرد که در پی تصمیم تازهٔ وزارت خزانهداری آمریکا دربارهٔ تحریمهای ایران، دیگر قادر به ارائه برخی خدمات به آنها نیست. این سازمان در پاسخ به پرسش رادیوفردا گفت این اطلاعیه برای رعایت قوانین تحریمی ایالات متحده علیه ایران ارسال شده و «افرادی که بهطور بالقوه ممکن بوده تحت تأثیر» این محدودیتها قرار گیرند، از آن مطلع شدهاند. السک همچنین به رادیوفردا گفت ارائه خدمات به کسانی را که «مدارکی دال بر معافیت از این محدودیتها» ارائه کردهاند از سر گرفته است، اما در پاسخ خود توضیح نداد منظور از چنین مدارکی دقیقاً چیست. در دستکم برخی موارد، ارائه مدرکی که نشان دهد فرد علاوه بر تابعیت ایرانی تابعیت کشور دیگری از جمله آمریکا را دارد، به رفع محدودیت منجر شده است. اقدام السک پس از آن صورت گرفت که دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا، اوفک، روز دوم شهریور «مجوز عمومی G» مربوط به ایران را برای مدتی نامحدود به حالت تعلیق درآورد. این مجوز از سال ۲۰۱۴ برخی مبادلات دانشگاهی و ارائه خدمات آموزشی به افراد مقیم ایران یا کسانی را که معمولاً مقیم ایران بودند، مجاز میکرد. دامنهٔ آن علاوه بر تبادل دانشجو، خدمات مربوط به آزمونهای حرفهای و ورودی دانشگاهها و برخی خدمات لازم برای پذیرش در مؤسسات آموزش عالی آمریکا را نیز شامل میشد. تغییر مقررات اوفک بر برگزاری برخی آزمونهای بینالمللی در داخل ایران نیز اثر گذاشته است. سازمان ETS، برگزارکنندهٔ آزمونهای تافل و GRE، در بیانیهای که برای رادیوفردا ارسال کرد، اعلام کرد که برگزاری این دو آزمون در ایران را به دلیل تحریمهای تازهٔ دولت آمریکا به حال تعلیق درآورده است. با این حال، محدودیت اعلامشده از سوی ETS به برگزاری آزمون در داخل ایران مربوط است و اتباع ایران میتوانند در صورت برخورداری از شرایط لازم در مراکز آزمون خارج از ایران در تافل و GRE شرکت کنند. نحوهٔ اجرای مقررات تازه از سوی برخی شرکتها و سازمانهای آمریکایی با انتقاد حقوقدانان و گروههای ایرانیتبار روبهرو شده است. شورای ملی ایرانیان آمریکا، نایاک، نیز از جمله نهادهایی است که این شیوهٔ اجرای تحریمها را مورد انتقاد قرار داده است. آنچه در مورد السک واکنش بیشتری برانگیخته، این است که برخی ایرانیان ساکن خارج از ایران نیز ایمیل محدودیت دریافت کردهاند؛ موضوعی که شماری از حقوقدانان حوزهٔ تحریمها آن را نتیجهٔ تفسیر بیش از اندازه گسترده از تصمیم اوفک میدانند. امیر فدوی، حقوقدان ساکن آمریکا که در حوزهٔ تحریمها فعالیت میکند، با انتشار تصویر نامهای که خود از السک دریافت کرده، در شبکهٔ اجتماعی ایکس نوشت این سازمان تعلیق «مجوز عمومی G» را اشتباه تفسیر کرده است. او میگوید محدودیتهای مربوط به این مجوز متوجه ارائه خدمات به افراد داخل ایران یا مقیم ایران است و داشتن تابعیت ایرانی بهتنهایی نباید باعث محرومیت فردی شود که در آمریکا زندگی میکند و مشمول این محدودیتها نیست. آقای فدوی نوشته است زمانی که حدود ۱۲ سال پیش حساب خود را در السک ایجاد کرد، هنوز ساکن ایران بود، اما اکنون شهروند آمریکا است، بهعنوان وکیل فعالیت میکند و حوزهٔ تخصصی او نیز قوانین تحریم است. بهگفتهٔ او، مسئله این است که سازمانهایی مانند السک پیش از آنکه وضعیت فعلی کاربران و اطلاعات هویتی آنها را بررسی یا بهروز کنند، بر اساس اطلاعات قدیمی به سراغ اعمال محدودیت میروند. محسن فرشنشانی، حقوقدان دیگری که در آمریکا در حوزهٔ تحریمها فعالیت میکند، نیز در شبکهٔ اجتماعی ایکس این رخداد را با محدودیتهای اخیر اپلیکیشن آموزشی «دوئولینگو» مقایسه کرده است. او با لحنی طعنهآمیز نوشته است که حتی «جغد سبز» دوئولینگو، نماد این اپلیکیشن، مقررات تحریمی را بهتر از سازمانی فهمیده که دروازهٔ ورود به دانشکدههای حقوق را در اختیار دارد. بهگفتهٔ آقای فرشنشانی، تابعیت ایرانی بهخودیخود به معنای ممنوعیت دسترسی به این خدمات نیست و اگر فرد خارج از ایران زندگی کند و مدرک هویتی معتبر دیگری داشته باشد، نباید صرفاً به دلیل ایرانی بودن مشمول قطع خدمات شود. منتقدان این شیوهٔ اجرای تحریمها آن را نمونهای از «تبعیت بیش از حد» از مقررات میدانند و میگویند شرکتها و سازمانها برای پرهیز از خطر نقض تحریمها، محدودیتهایی گستردهتر از آنچه را قانون الزام کرده است، بر زندگی ایرانیها اعمال میکنند. آزمونهای دوئولینگو و تافل در ایران پس از تعلیق معافیت تحریمی آمریکا متوقف شد
شرکت آمریکایی «آنتروپیک» در گزارشی جدید از «شناسایی و مقابله با سوءاستفاده از هوش مصنوعی» اعلام کرد دولتها، گروههای هکری و شبکههای سیاسی بهطور فزایندهای از هوش مصنوعی برای اجرای عملیات سایبری، نظارت بر مخالفان، تبلیغات سیاسی و حتی توسعهٔ نرمافزارهای مرتبط با موشک و پهپاد استفاده میکنند. در میان موارد شناساییشدهٔ این شرکت هوش مصنوعی، چندین عملیات مرتبط با نهادهای حکومتی و امنیتی ایران و همچنین شبکهای منتسب به سازمان مجاهدین خلق نیز قرار دارد. گزارش جدید آنتروپیک، سازندهٔ مدل هوش مصنوعی «کلود»، که شامگاه پنجشنبه ۱۹ شهریور منتشر شد، فعالیتهای شناسایی و مختلشده بین دسامبر ۲۰۲۵ تا اوت ۲۰۲۶ را در حوزههای گوناگون بررسی کرده است. آنتروپیک تأکید کرده است که موارد مطرحشده در این گزارش نمونههای معمول استفاده از کلود نیستند، بلکه از مهمترین و تازهترین نمونههای سوءاستفادهای هستند که تیم اطلاعات تهدید این شرکت شناسایی کرده است. آنتروپیک همچنین میگوید حسابهای مرتبط با این فعالیتها را مسدود کرده و در موارد مقتضی اطلاعات خود را با دولتها و شرکتهای دیگر به اشتراک گذاشته است. ایران؛ از «جهاد تبیین» تا سامانههای نظارت و شناسایی مخالفان بخش قابل توجهی از گزارش آنتروپیک به فعالیتهای مرتبط با ایران اختصاص دارد. این شرکت میگوید سه حساب مرتبط با نهادهای حکومتی ایران را شناسایی و حذف کرده که برای طراحی عملیات نفوذ و تبلیغات از کلود استفاده میکردند. آنتروپیک این فعالیتها را به سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی و «رصدخانهٔ فرهنگی بینا» وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی مرتبط دانسته است. بهگفتۀ این شرکت، گردانندگان این عملیات، از برنامههایشان با عناوینی چون «جنگ نرم»، «جنگ شناختی» و «جهاد تبیین» یاد کردهاند. «جهاد تبیین» عنوانی است که علی خامنهای، رهبر کشتهشدهٔ جمهوری اسلامی، از سال ۱۴۰۰ بهطور جدی وارد ادبیات سیاسی جمهوری اسلامی کرد و منظور از آن مقابلهٔ تبلیغاتی و رسانهای با آن چیزی است که او «جنگ نرم» میخواند. بر اساس گزارش آنتروپیک، از کلود برای تهیهٔ کارزارهای تبلیغاتی، دستورالعملهای سازمانی، ساخت هویتهای مجازی، ایجاد پایگاههای اطلاعاتی از اهداف و تبدیل بولتنهای رسمی حکومتی جمهوری اسلامی به محتوا در زبانهای مختلف استفاده شده است. هدف دیگر این بوده که منشأ حکومتی پیامها پنهان شود و محتوا به شکل نوشتهٔ افراد خارجی، رسانههای مستقل یا کارزارهای خودجوش شهروندی جلوه کند. برنامهٔ گستردهتر این شبکه تولید محتوا در ۲۰ زبان عنوان شده است. آنتروپیک میگوید بخشی از این محتوا در پیامرسانهای داخلی ایتا، بله و روبیکا و همچنین شبکههای ایکس، اینستاگرام، تلگرام، تیکتاک و یوتیوب منتشر شده و برخی از مطالب از طریق کانالهای همسو با سپاه پاسداران بازنشر شدهاند. یکی از جزئیات قابل توجه گزارش این است که این شبکه برای دورهٔ پس از رهبر جمهوری اسلامی نیز برنامهریزی کرده و از کلود برای تدوین طرحهای سازمانی مربوط به مراسم تشییع رهبر جمهوری اسلامی و مسئلهٔ جانشینی او استفاده کرده است. در یک عملیات مرتبط با جنگ ۴۰ روزه نیز، بهگفتۀ آنتروپیک، ادعاهای ساختگی به مراکز پژوهشی آمریکایی چون «سیاسآیاس»، بروکینگز و رَند نسبت داده شده تا پیامهای حکومتی معتبرتر به نظر برسند. گزارش آنتروپیک همچنین از فعالیت دو واحد مرتبط با نهادهای شبهنظامی و امنیت داخلی جمهوری اسلامی خبر داده و میگوید در مجموع از ۱۶ حساب کلود برای توسعهٔ سامانههای نظارتی استفاده کردهاند. یکی از این مجموعهها مدعی بوده است که در یک سال شش هزار و ۳۸۸ ایرانی را تحت نظارت و پروفایلسازی قرار داده و دادههای شبکهای بیش از ۱۵۵ هزار توئیت را تحلیل کرده است. این گزارش میگوید دادههای جمعآوریشده در سامانهای با نام «آرمان» ذخیره میشد که پروندهٔ هر فرد میتوانست شامل شمارهٔ ملی، عقاید، سابقهٔ کیفری و حسابهای شبکههای اجتماعی او باشد. رادیوفردا مستقلاً قادر به تأیید این جزئیات نیست اما آنتروپیک با «اطمینان بالا» این واحدها را مرتبط با نهادهای شبهنظامی و امنیتی ایران ارزیابی کرده و مدعی است شواهدی یافته که آنها مأموریتهایی از مقامهای ارشد حکومتی دریافت میکردند. بر اساس این گزارش، یک واحد مستقر در قم نیز با استفاده از کلود افزونهای مخرب برای مرورگر فایرفاکس با نام «النجمالثاقب» ساخته بود که برای جمعآوری گستردهٔ هویت کاربران شبکههای اجتماعی به کار میرفت. ابزارهای دیگری برای مرتبط کردن شمارهٔ تلفن با هویت افراد، صفحات فیشینگ شمارهٔ ملی و گزارش انبوه حسابهای تلگرامی نیز در این مجموعه ساخته شده بود. در پروندهای دیگر، آنتروپیک میگوید یک عامل مرتبط با ایران از کلود برای ساخت سامانهای جهت جمعآوری اطلاعات دربارهٔ صدها فرد در اسرائیل و سازمانهای یهودیان خارج از اسرائیل استفاده کرده است. عامل دیگری نیز دادههای علنی دربارهٔ نیروهای دریایی آمریکا در منطقه را جمعآوری میکرد تا «راهنمای هدفگیری» تهیه کند؛ از جمله موقعیت کشتیها و هواپیماها، اطلاعات پرسنل نظامی و آسیبپذیریهای شناختهشدهٔ سامانههای ارتباطی دریایی. همان حساب در عین حال روی اجزای یک سامانهٔ نظارت داخلی در ایران کار میکرد که تشخیص خودکار پلاک خودرو را با رهگیری شناسهٔ دستگاههای تلفن همراه ترکیب میکرد. لِگو، هیپهاپ و هوش مصنوعی؛ ایران چگونه بر افکار عمومی غرب اثر میگذارد گزارش آنتروپیک در عین حال تنها به فعالیت حکومت ایران محدود نیست و از شناسایی یک عملیات نفوذ گسترده خبر داده که آن را به سازمان مجاهدین خلق و شورای ملی مقاومت مرتبط میداند. در یک مورد، گردانندگان شبکه حدود هشت هزار و ۴۰۰ پست تلگرامی یک فعال واقعی را در اختیار هوش مصنوعی گذاشتند تا سبک نوشتاری او را تقلید کند و سپس با هویت او وارد گفتوگوهای سیاسی زنده با مخاطبانی داخل ایران شود که بهگفتۀ آنتروپیک نمیدانستند با حسابی متکی بر هوش مصنوعی گفتوگو میکنند. این شبکه همچنین بیش از ۵۰۰ کانال شبکههای اجتماعی را جمعآوری و حدود ۵۲ هزار پیام آرشیوی را تحلیل کرده بود تا دربارهٔ افراد داخل ایران پروندههای روانشناختی و سیاسی تهیه کند و آنها را بر اساس شهر، سن، شغل، گرایش سیاسی و سابقهٔ بازداشت دستهبندی کند. آنتروپیک میگوید دستکم چهار نفر از گردانندگان این فعالیت برای رسانههای رسمی شورای ملی مقاومت کار میکردند، هرچند نتوانسته سطح کنترل متمرکز سازمان مجاهدین خلق بر کل عملیات را مستقلاً تأیید کند. یک پروندهٔ دیگر نیز به شرکت اطلاعاتی تجاری «S2T Unlocking Cyberspace» مربوط است که آنتروپیک آن را شرکتی اسرائیلی-سنگاپوری توصیف کرده است. بهگفتۀ این گزارش، این شرکت در مرحلهٔ آزمایشی، سامانهای برای دستهبندی و پروفایلسازی کاربران شبکههای اجتماعی در ایران و کشورهای خلیج فارس ساخته بود و همزمان روی ایجاد بیش از ۲۵۵ حساب مصنوعی با هویتهای موافق و مخالف جمهوری اسلامی کار میکرد. آنتروپیک میگوید شواهدی نیافته که مراحل پیشرفتهتر این عملیات پیش از مسدود شدن حساب عملاً علیه اهداف واقعی اجرا شده باشد. تبدیل هوش مصنوعی از «دستیار» به مجری عملیات سایبری یکی از مهمترین نتیجهگیریهای آنتروپیک این است که فاصلهٔ میان توانایی گروههای هکری کوچک و عملیات پیچیدهای که پیشتر به نیروی انسانی و منابع فراوان نیاز داشت، بهسرعت در حال کاهش است. بهگفتۀ این شرکت، در شماری از عملیات شناساییشده، هوش مصنوعی دیگر صرفاً به پرسشهای مهاجمان پاسخ نمیداد بلکه مجموعهای از عاملهای هوش مصنوعی بهطور خودکار شناسایی شبکه، یافتن آسیبپذیری، نفوذ و استخراج اطلاعات را انجام میدادند و انسان عمدتاً هدف را تعیین و نتایج را بررسی میکرد. آنتروپیک میگوید در بعضی موارد این سیستمها ساعتها یا روزها با حداقل دخالت انسان فعالیت کردهاند. یکی از نمونههای برجسته، عملیات جاسوسی سایبری یک فرد روسیزبان است که شیوههایش با گروه موسوم به «میدنایت بلیزارد» همخوانی داشت. دولت آمریکا این گروه را با سرویس اطلاعات خارجی روسیه مرتبط دانسته است. این شبکه اهدافی در دولت، ارتش و دستگاه دیپلماسی اوکراین، سازمانهای اروپایی و افراد و نهادهای مرتبط با سیاست خارجی آمریکا را هدف قرار میداد و از هوش مصنوعی در مراحل مختلف حمله، از فیشینگ تا سرقت اطلاعات، استفاده میکرد. آنتروپیک میگوید این شبکه حتی سامانهای ساخته بود که تشخیص میداد چه زمانی بدافزارهایش توسط نرمافزارهای امنیتی شناسایی شدهاند و سپس با کمک هوش مصنوعی کد آنها را تغییر میداد تا دوباره از دید سامانههای دفاعی پنهان شوند. مدلهای هوش مصنوعی «کلود» در آزمایشها به سامانههای واقعی نفوذ کردند موشک، پهپاد انتحاری و جنگ الکترونیک یکی دیگر از بخشهای مهم گزارش جدید آنتروپیک به توسعهٔ تسلیحات متعارف اختصاص دارد. این شرکت در گزارش خود شش پرونده در چین، روسیه و یمن را شرح داده که در آنها از کلود برای توسعهٔ نرمافزار تسلیحاتی، جمعآوری اطلاعات نظامی یا خرید تجهیزات دوکاربردی استفاده شده است. در شمال یمن، گروهی از کلود برای توسعهٔ نرمافزار هدایت یک راکت هدایتشونده و شبیهسازی موشکهای بالستیک با برد مورد نظر بیش از دو هزار کیلومتر و یک نمونهٔ مجهز به وسیلهٔ گلاید مافوق صوت استفاده کرده بود. آنتروپیک میگوید این گروه یک راکت را در میدان آزمایش کرد، اما آزمایش ظاهراً شکست خورد و اعضای گروه ظرف چند ساعت دادههای آزمایش را دوباره به کلود دادند تا علت شکست را بررسی کند. این شرکت تأکید کرده مدرکی ندارد که سامانهٔ عملیاتی موفقی در نهایت ساخته شده باشد. در روسیه نیز گروهی کوچک تلاش کرده بود با کمک کلود سامانهای برای هماهنگی دستهای از پهپادهای انتحاری خودمختار بسازد؛ سامانهای که بر اساس طراحی آنها میتوانست هدف، از جمله هدفی در ردهٔ «انسان»، را بدون حضور انسان در چرخه انتخاب و فرمان انفجار صادر کند. در چین نیز آنتروپیک از پروژههایی برای ساخت سامانهٔ کنترل آتش ضد اژدر و نرمافزارهای جنگ الکترونیک و سرکوب پدافند هوایی خبر داده است. نگرانی از سوءاستفادهٔ زیستی و کپیبرداری از مدلها آنتروپیک پنج پرونده را نیز تشریح کرده که استفاده از هوش مصنوعی میتوانست به تحقیقات زیستی دارای کاربرد دوگانه کمک کند؛ از آزمایشهای مربوط به افزایش قابلیت ویروس «چیکونگونیا» و سازگاری آنفولانزای پرندگان با پستانداران تا تحقیقات دربارهٔ ارتوپاکسویروسها و سموم. آنتروپیک نام کشورها و مراکز تحقیقاتی مرتبط با این موارد را فاش نکرده و گفته است شواهدی در دست ندارد که نشان دهد پژوهشگران با هدفی آسیبزا این تحقیقات را انجام دادهاند. در بخش دیگری، آنتروپیک هفت آزمایشگاه هوش مصنوعی مستقر در چین را متهم کرده که تلاش کردهاند در مقیاس وسیع قابلیتهای کلود را استخراج و در مدلهای خود بازتولید کنند. بزرگترین مورد به شرکت علیبابا نسبت داده شده است. آنتروپیک میگوید بین ماه مه تا ژوئیه ۲۰۲۶ بیش از ۱۵۱ میلیون تعامل مرتبط با این عملیات را مشاهده کرده و در اوج فعالیت، نزدیک به سه میلیون درخواست در روز از بیش از ۳ هزار و ۵۰۰ حساب جعلی ارسال شده است. بهگفتۀ شرکت، بخشی از این دادهها برای بهبود مدلهای Qwen علیبابا استفاده شده است. آنتروپیک میگوید مجموعهٔ پروندههای این گزارش نشان میدهد که با افزایش توانایی مدلهای هوش مصنوعی، خطر سوءاستفاده از آنها نیز از تولید متن و کمک فنی ساده فراتر رفته است. بهگفتۀ این شرکت، در بسیاری از عملیات شناساییشده، هوش مصنوعی اکنون میتواند کاری را انجام دهد که پیشتر به تیمهایی از برنامهنویسان، تحلیلگران، متخصصان اطلاعاتی یا اپراتورهای سایبری نیاز داشت.
