རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིང་ལོ་བདུན་གྱི་རྗེས་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་གྱི་ཡོད་པ་དང་བསྟུན། ལྡི་ལིར་བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་ནག་གི་བོད་ནང་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་གནང་པ་དང་། བོད་རང་བཙན་སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་གཞོན་སྐྱེས་ཁག་ཅིག་གིས་སྦརིཀསི་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་སའི་ཉེ་འགྲམ་གྱི་ས་ཚིགས་ཤིག་ཏུ་ལྕགས་ཧྲེང་སྟེང་དུ་འཛེགས་ཏེ་ཞི་ཅིན་ཕིང་ནི་མི་རིགས་རྩ་མེད་བཟོ་མཁན་ཞེས་དང་། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་འཕྱར་ཏེ་རྔམ་སྟོན་ལས་འགུལ་སྤེལ་བར། བོད་མི་གཞོན་སྐྱེས་རྣམས་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་འཛིན་བཟུང་དོ་དམ་བྱས་འདུག བོད་རང་བཙན་སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། བོད་མི་དེ་དག་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིའི་ཏི་ཧར་ (Tihar Jail) བཙོན་ཁང་དུ་ཕྱི་ཚེས་ ༡༤ བར་བཀག་བསྐྱིལ་བྱེད་རྒྱུ་རེད་འདུག བོད་མི་ལས་འགུལ་བ་གསུམ་གྱིས་གཙོ་བོ་འཕྲེད་དར་ཕྱར་ཏེ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ནང་མི་རིགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་སྲིད་བྱུས་གསལ་སྟོན་བྱ་ཐབས་གནང་ཡོད་པ་རེད། སྦརིཀསི་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་ཡུལ་གྱི་ཉེ་འགྲམ་དུ་བོད་པའི་གཞོན་སྐྱེས་འགས་ངོ་རྒོལ་གནང་པར་ཉེན་རྟོག་པས་དོ་དམ་བྱས་འདུག ཕྱི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༢ དང་ ༡༣ བཅས་ཉིན་གྲངས་གཉིས་རིང་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར། སྦརིཀསི་ (BRICS) ཞེས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ལྔའི་དབུ་ཁྲིད་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིང་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་། འདི་ནི་རྒྱ་གར་དུ་ཞི་ཅིན་ཕིང་ཕྱོགས་སྐྱོད་ལ་འབྱོར་བ་ལོ་བདུན་གྱི་རྗེས་སུ་ཐོག་མར་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། ཕྱི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༡ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་རྒྱ་གར་ནང་གི་ས་གནས་མི་འདྲ་བ་ ༢༠ ནས་བོད་མི་ ༢༠༠ ལྷག་གིས། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་རྒྱ་གར་མི་མང་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ནང་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་དང་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིང་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་རྣམ་པ་གསལ་སྟོན་ཆེད་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་གྱི་ལས་འགུལ་ཞིག་སྤེལ་སོང་། བོད་མིའི་དགོས་འདུན། སྤོན་ཊ་ཆོལ་གསུམ་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ནས་ཡིན་པ་པདྨ་སྒྲོལ་མ་ལགས་ཀྱིས་གསུངས་དོན་དུ། ཞི་ཅིན་ཕིང་ལ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོག་ཐག་གཅོད་སོགས་གང་ཡང་བྱེད་པའི་ཐོབ་ཐང་མེད་ཅིང་། ཁྱེད་རང་རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་པར་ང་ཚོས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། གཞན་ཡུལ་དུ་ལས་འགུལ་དེ་འདྲ་སྤེལ་དུས་རང་ལ་ལུང་པ་མེད་པས་རང་དབང་མེད་པ་ཤེས་ཀྱི་འདུག་པར་སེམས་ལ་སྐྱོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱུང་གི་འདུག་ཅེས་གསུང་གི་འདུག་ལ། མན་སྤར་ཕན་བདེ་གླིང་གཞིས་ཆགས་ནས་ཡིན་པ་པ་སངས་དོན་གྲུབ་ལགས་ཀྱིས་གསུངས་དོན་དུ། ལས་འགུལ་དེའི་བརྒྱུད་ཁོང་ལ་བོད་རང་བཙན་དགོས་པའི་ཚོར་བ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་འདུག་ཅེས་དང་། སྐད་འབོད་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ང་ཚོའི་ལས་འགན་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། ཞི་ཅིན་ཕིང་འདིར་སླེབས་པར་མོས་མཐུན་མེད་ལ་ངོ་རྒོལ་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཡོད་ཅེས་གསུང་གི་འདུག བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ནང་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པའི་སྲིད་བྱུས་ལ་ངོ་རྒོལ་གནང་པ། ཡང་ལས་འགུལ་བ་བསྟན་འཛིན་དབང་དགའ་ལགས་ཀྱིས། ལས་འགུལ་དེའི་བརྒྱུད་ང་ཚོས་རྒྱ་ནག་སྲིད་འཛིན་ལ་རྒྱ་གར་དུ་དགའ་བསུ་ཞུ་ཡི་མེད་པའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་གྱི་ཡོད་ཅེས་གསུང་གི་འདུག ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་དེ་བཞིན་དབུས་བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་གོ་སྒྲིག་གནང་ཡོད་པ་དང་། དེ་འབྲེལ་ཚོགས་གཞོན་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་རྒྱས་ལགས་ཀྱིས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་སྲིད་འཛིན་ལྡི་ལིར་ཡོང་གི་ཡོད་པར་བོད་མི་རྣམས་ནས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་། ད་ལྟའི་སྐད་འབོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་ནི་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ལམ་སྟོན་གང་གནང་བ་ལྟར་བརྩི་སྲུང་གིས་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་རྒྱུ་ཡིན་པ་འདི་ག་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་གསུངས་བྱུང་། སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིང་ད་ཆ་ལོ་བདུན་གྱི་རྗེས་སུ་རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་ཁྲིམས་ཡིག་ལག་བསྟར་དང་། བོད་མི་བློ་དགའ་རང་བཙན་ལགས་ཀྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་བ། བལ་བོད་ས་མཚམས་སུ་འདམ་རུད་ཆུ་ལོག་གིས་རྐྱེན་པས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་གྱིས་གནས་ཚུལ་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་ཐད་ལ་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིང་རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་ཀྱི་ཡོད་པའི་སྐབས་གསལ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་ངོ་རྒོལ་ཤུགས་ཆེ་ཡོད་པ་བཅས་དྲིལ་བསྒྲགས་གནང་ཡོད་པ་རེད། ཐེངས་འདིར་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ལྡི་ལི་བསམ་ཡས་གླིང་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ནས་པན་ཇབ་སྦསི་ཏི་བར་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་སྐབས་རྒྱ་གར་གཞུང་ངོས་ནས། དམག་མི་དང་ཉེན་རྟོག་པ་ཕོན་ཆེ་འགྲེམས་འཇོག་ཀྱིས། ཉེན་རྟོག་པ་དེ་དག་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་མ་གྲུབ་བར་བོད་མི་རྣམས་དང་མཉམ་དུ་བསྐྱོད་སོང་། ཞི་ཅིན་ཕིང་ལོ་བདུན་གོང་ཏཱ་མིལ་ན་གྲུར་སླེབས་མྱོང་ཡོད་པ། རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིང་དེ་སྔ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ལོར་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཏཱ་མིལ་ན་གྲུ་མངའ་སྡའི་གྲོང་ཁྱེར་ཅེ་ནའི་ནང་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ཏུ་མཉམ་ཞུགས་ཆེད་སླེབས་སྐབས་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་མོ་དྷི་དང་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་ཡོད་ཅིང་། ད་ཆ་རྒྱ་གར་ལ་མཚོན་ན་སྦརིཀསི་ཚོགས་འདུ་གཙོ་སྐྱོང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ཐེངས་བཞི་པ་དེ་ཆགས་ཀྱི་འདུག་ལ། ཐེངས་འདིའི་སྦརིཀསི་ཚོགས་འདུའི་དམིགས་ས་གཙོ་བོ་ནི་རྒྱ་ཁབ་དེ་དག་དབར་འབྲེལ་བ་སྲ་བརྟན་དང་། གསར་གཏོད། མཉམ་འབྲེལ་སོགས་གོང་མཐོར་གཏོང་ཆེད་དུ་དམིགས་པ་ཞིག་དང་། གནད་དོན་དབྱེ་ཞིབ་པ་མང་པོས་འདི་ནི་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་ ༧ (G7) རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཉམ་སྦྲེལ་ལ་དོ་མཉམ་བྱེད་པའི་མཉམ་འདུས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གནང་གི་ཡོད་པ་རེད་ལ། ད་རེས་ཀྱི་སྦརིཀསི་ཀྱི་ཚོགས་འདུའི་ཆེད་ར་ཤི་ཡ་དང་ལྷོ་ཨ་ཕི་རི་ཀའི་སྲིད་འཛིན་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་མང་དག་ཅིག་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པའི་ཚོད་དཔག་གནང་གི་འདུག་ལ། ཐེངས་འདིར་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་སྦརིཀསི་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་རྒྱུ་ཡིན་པའི་སྐབས་འདིར་རྒྱ་གར་གཞུང་ངོས་ནས་ཉེན་སྲུང་སོགས་ཀྱི་ཆེད། ས་ཚིགས་འདྲ་མིན་དུ་ཉེན་རྟོག་པ་དང་དམག་མི་ཆ་བགོས་ཀྱིས་སྲུང་ཆ་གནང་བཞིན་ཡོད་པ་མངོན་རྒྱུ་འདུག སྦརིཀསི་ཚོགས་འདུ་དེ་ནི་རྒྱ་གར་ལ་མཚོན་ན་རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་ས་མཚམས་སོཊ་གནད་དོན་གལ་ཆེན་ཁག་གི་སྐོར་གླེང་སློང་བྱ་རྒྱུའི་དུས་སྐབས་ཡིན་པ་ངོས་འཛིན་གནང་གི་འདུག སྦརིཀསི་ཚོགས་འདུ་དང་རྒྱ་དཀར་ནག་གི་འབྲེལ་བ། སྦརིཀསི་ཚོགས་འདུ་དེ་ནི་རྒྱ་གར་ལ་མཚོན་ན་རྒྱ་ནག་དང་ལྷན་ས་མཚམས་སོགས་གནད་དོན་གལ་ཆེན་ཁག་གི་སྐོར་གླེང་སློང་བྱ་རྒྱུའི་དུས་ལ་བབ་ཡོད་པ། གནད་དོན་དབྱེ་ཞིབ་པ་ཚོས་ངོས་འཛིན་གནང་གི་འདུག རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱ་ནག་གི་འཐབ་བྱུས་ཐོག་གནད་དོན་དབྱེ་ཞིབ་པ་ཚོས་གཙོ་བོར་ཁོར་ཡུག་དང་ས་མཚམས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོག་ལ་སེམས་ཚབས་གསལ་སྟོན་དང་། དེ་དག་གི་སྐོར་གླེང་སློང་ཐུབ་པའི་རེ་བ་གནང་གི་འདུག དེ་ཡང་རྒྱ་ནག་གི་གནད་དོན་ཐོག་གི་ཉམས་ཞིབ་པ་ (O.P. Jindal Global) གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་སྭ་ཏི་ཅའོ་ལ་(Swati Chawla) ལགས་ཀྱིས། ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་འདུའི་ནང་ཁོར་ཡུག་བདེ་འཇགས་ཀྱི་གནད་དོན་དང་། ལྷག་པར་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ཁུལ་གྱི་གནད་དོན་སྐོར་གྲོས་བསྡུར་དགོས་གལ་ཆེ་བས་དེའི་སྐོར་བཀའ་མོལ་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་པའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། ཉེ་ཆར་བལ་བོད་ས་མཚམས་སུ་བྱུང་བའི་འདམ་རུད་ཆུ་ལོག་གི་གོད་ཆག་འཕྲད་པ་དེས། རྒྱ་གར་ལ་ཡང་རྒྱ་ནག་དང་ལྷན་གོད་ཆག་དེ་རིགས་ལ་གདོང་ལེན་གྱི་མཉམ་ལས་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས་པའི་བརྡ་ལན་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་པས། ས་མཚམས་ཁུལ་དུ་དུས་ཐོག་ཉེན་ཁ་ཡོད་རིགས་སྔོན་བརྡའི་མ་ལག་སྲ་བརྟན་བཟོ་བ་དང་། ཆུ་བོ་ཁག་དང་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ལམ་སྲོལ་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུའི་ཐད་གླེང་དགོས་གལ་ཆེ་བ་མཐོང་གི་འདུག་ཅེས་འདི་ག་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་གསུངས་བྱུང་། ས་མཚམས་དང་ཆུ་བོའི་དཀའ་ངལ་སྐོར་གླེང་གི་རེད་དམ། ཡང་རྒྱ་ནག་གི་གནད་དོན་ཐོག་གི་ཉམས་ཞིབ་པ་ (O.P. Jindal Global) གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཤྲི་པརྣ་པ་ཋག་ (Sriparna Pathak) ལགས་ཀྱིས། སྦརིཀསི་ཚོགས་འདུ་དེ་ནི་དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཆ་རྣམས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་གབ་ས་ཞིག་མིན་པར། ཐེངས་འདིར་རྒྱ་གར་གྱིས་ཚོགས་འདུ་དེ་བཞིན་གཙོ་སྐྱོང་བྱས་པ་དེས་རྒྱ་གར་ངོས་ནས་སེམས་ཚབས་ཡོད་སའི་གནས་སྟངས་སོགས་ཀྱི་སྐོར་སྐད་ཆ་བཤད་རྒྱུར་འཛེམས་དགོས་དོན་མེད་ལ། ས་མཚམས་དང་ཆུ་བོའི་གནད་དོན་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་ཐད་ཀར་ཐེར་འདོན་གྱིས་སྐད་ཆ་བཤད་དགོས་གལ་ཆེ་བ་ཡིན། དེ་དག་གི་སྐོར་བཀའ་མོལ་གནང་རྒྱུ་ད་ལྟའི་ཆར་དུས་ཚོད་རན་པོ་ཞིག་རེད། རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་གྷལ་ལྦན་གྱི་དོན་རྐྱེན་བྱུང་རྗེས་སུ་ལོ་ངོ་མང་པོའི་རིང་ཆུ་བོ་དང་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་མཉམ་སྤྱོད་མི་ཐུབ་པ་བྱུང་པའི་རྗེས་སུ། རྒྱ་གར་དུ་རྒྱུག་བཞིན་པའི་ཆུ་རྒྱུན་དེ་དག་ཐོག་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཆུ་མཛོད་རྒྱག་བཞིན་པའི་སྐོར་ཁུ་སིམ་མི་བསྡད་མི་རུང་། རྒྱ་གར་གྱིས་ཕན་ཆེར་ཚོགས་འདུ་དེའི་སྐབས་འཛུགས་སྐྲུན་དེ་དག་གིས་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་སོགས་ཀྱི་སྐོར་བཀའ་མོལ་གནང་སྲིད་ཀྱང་། ཐད་ཀར་མ་ཡིན་པར། སྒོ་བརྒྱབ་ཏུ་སྐད་ཆ་བཤད་སྲིད་པ་རེད། གལ་ཏེ་ཨ་རུ་ན་ཅཱལ་གྱི་བདག་དབང་སྐོར་གླེང་ཚེ་རྒྱ་གར་ངོས་ནས་འཛེམས་ཟོན་མེད་པར། ཨ་རུ་ན་ཅལ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པའི་ཆ་ཤས་ཤིག་རེད་ཅེས་བརྗོད་ངེས་རེད་ཅེས་གསུང་གི་འདུག ཞི་དང་མཉམ་བོད་དོན་གླེང་སྲིད་དམ། ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་སྐོར་དམིགས་བསལ་ཐད་ཀར་གླེང་ཐུབ་ཐབས་དཀའ་བ་ཉམས་ཞིབ་པ་ཁག་ཅིག་གིས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་གི་འདུག དེ་ཡང་རྒྱ་ནག་གི་འཐབ་བྱུས་ཐོག་གི་ཉམས་ཞིབ་པ་འབུམ་རམས་པ་ཨ་པ་ལྷ་མོ་ལགས་ཀྱིས། ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་འདུའི་ཁྲོད་བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ཐད་ཀར་གླེང་སློང་བྱེད་མ་སྲིད་ཀྱང་། རྒྱ་གར་གྱི་བདེ་འཇགས་དང་ས་མཚམས་བརྟན་ལྷིང་སོགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཆེད་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོག་གླེང་སློང་གནང་དགོས་གལ་ཆེ་ཞིང་། གླེང་དགོས་པའི་དུས་ལ་བབ་ཡོད་པ་འདི་ག་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་གསུང་གི་འདུག་ལ། བོད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་གི་ཉམས་ཞིབ་པ་འབུམ་རམས་པ་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་ལགས་ཀྱིས། ཐེངས་འདིར་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་དབར་ས་མཚམས་ཀྱི་གྲོས་མོལ་བྱེད་བཞིན་པ་དེས། གནས་སྐབས་ས་མཚམས་ཐོག་གི་དཀའ་རྙོག་ཞི་འགྲིག་ཐོག་ཤུགས་གནོན་སྤྲོད་སྲིད་ཀྱང་། ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐུབ་ཐབས་མེད་ཅེས་དང་། གལ་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱོགས་གཉིས་དབར་ས་མཚམས་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་དགོས་ཚེ། ངེས་པར་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་གླེང་སློང་དགོས་ཤིང་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ལས་གཡོལ་ཐབས་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ན་མ་གཏོགས་ཐབས་ཤེས་གཞན་གང་ཡང་མེད་ཅེས་འདི་ག་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་གསུངས་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལོར་འཕགས་བོད་ས་མཚམས་གྷལ་ཝན་ལུང་གཤོངས་ (Galwan Valley) སུ་རྒྱ་གར་དང་རྒྱ་ནག་གི་མཐའ་སྲུང་དམག་མིའི་བར་དྲག་པོའི་འཁྲུག་འཛིང་ཤོར་ཏེ། རྒྱ་གར་གྱི་མཐའ་སྲུང་དམག་མི་ ༢༠དང་ཉུང་མཐར་རྒྱ་ནག་གི་མཐའ་སྲུང་དམག་མི་༤ཡི་ཚེ་སྲོག་ཤོར་རྗེས། རྒྱ་གར་དང་རྒྱ་ནག་གཉིས་ཀྱིས་མཐའ་མཚམས་ས་ཐིག་བར་གྱི་མངའ་ཁོངས་དང་མཐའ་མཚམས་ཀྱི་བདེ་འཇགས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཆེད། རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀས་མཐའ་མཚམས་སུ་འཛུགས་སྐྲུན་དང་མཐའ་མཚམས་ཀྱི་དམག་དོན་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་པ་སོགས་བྱས་ཏེ། ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་ཨ་རུ་ན་ཅཱལ་མངའ་སྡེར་བདག་དབང་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་དེ་ཁུལ་དེའི་ས་ཚིགས་མང་པོར་མིང་བསྒྱུར་རིམ་པ་བྱེད་པ་སོགས། རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་དབར་ས་མཚམས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་རིམ་པ་འཕྲད་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར། ཉེ་ལམ་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༧ ཉིན་ རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཨ་རུ་ན་ཅཱལ་ནང་གི་ས་ཚིགས་དང་གཞུང་ལམ། མཚོ་བཅས་ཁྱོན་ ༢༧ གྱི་མིང་ཡོད་བཞིན་པ་རྣམས་གཞུང་འབྲེལ་ས་ཁྲའི་ནང་སྤྱི་ཡོངས་གཏན་འབེབས་ དང་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་སོགས་བྱུང་ཡོད་ཅིང་། གཞན་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༡༠ པའི་ནང་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་མོ་དྷི་དང་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གཉིས་ཀཱ་ཛན་དུ་ཐུག་འཕྲད་སྐབས། ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་རྒྱ་གར་དང་རྒྱ་ནག་གཉིས་མཐུན་གྲོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཡིན་པ་ལས་འགྲན་ཟླའི་ཁ་གཏད་མིན་པས། ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་དབར་གྱི་ཁྱད་པར་དེ་རྩོད་གཞིར་གྱུར་མི་རུང་བའི་ཁས་ལེན་བསྐྱར་ནན་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། ཉེ་བའི་ཆར་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་སྲུང་སློབ་སྟོན་པ་ཨཇིཏ་ཌོ་ཝལ་ (Ajit Doval) ལགས་དང་རྒྱ་ནག་གི་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ཝང་ཡི་ (Wang Yi) དབར་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ས་པེ་ཅིན་དུ་ས་མཚམས་རྩོད་རྙོག་སྐོར་གྱི་དམིགས་བསལ་སྐུ་ཚབ་དབར་གྱི་གྲོས་མོལ་ཚོགས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཐེངས་ ༢༥ དེ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཁ་སྣོན་པར་ལེན། བདེ་སྐྱིད་ཀུན་སྒྲོལ། པར་ལེན་དང་བརྙན་པར་སྒྲིག་སྦྱོར་བ། བསྟན་འཛིན་དོན་ཡོད།

སྐྱིད་གྲོང་འགག་སྒོའི་ར་སུ་གྲོང་ཚོའི་ཁྱིམ་དུད་ ༡༥ དང་སྐྱིད་གྲོང་དུ་སྐྱོད་མཁན་བོད་པའི་སྣེ་ཤེན་པ་ ༡༠ གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་སོང་ཡོད་ཅིང་། རྒྱ་རིགས་མཁས་པས་གནོད་འཚེ་འདིའི་བྱུང་རྐྱེན་ནི་གནམ་གཤིས་ཚ་དྲོད་འཕེལ་ནས་འཁྱགས་རོམ་ཞུར་བ་ལས་བྱུང་བ་བརྗོད་ཡོད། སྐྱིད་གྲོང་ར་སུ་གྲོང་ཚོའི་ཁྱིམ་དུད་དང་བོད་མི་སྣེ་ཤེན་པ། འདི་ག་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་སྐྱིད་གྲོང་གི་བོད་མི་ཞིག་གིས་བརྗོད་པར། སྐྱིད་གྲོང་གི་གནོད་འཚེ་ཕོག་ཡུལ་གྱི་ར་སུ་གྲོང་ཚོ་ནས་མི་གཉིས་རི་སྟེང་དུ་བྲོས་ཐུབ་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོས་ཡོད་པ་བརྗོད་བྱུང་། ཡང་ཁོང་གིས་སྐྱིད་གྲོང་རྫོང་རང་དུ་གནོད་འཚེ་བྱུང་མེད་པ་དང་ཆུ་འདི་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ (3 km) གསུམ་ཙམ་གྱེན་ལ་རྒྱུགས་ཡོད་པས། འགག་སྒོ་ཡོད་སའི་ར་སུ་གྲོང་ཚོའི་ཁྱིམ་དུད་ ༡༥ ཙམ་ཡོད་པ་ཚང་མ་མེད་པ་ཆགས་འདུག དེར་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ནང་དམག་མི་མང་པོ་ཡོད་རེད་ལ། ས་ཆ་འདི་འགག་སྒོ་ཡིན་དུས་བལ་ཡུལ་དུ་སྐྱོད་ས་དང་། ང་ཚོའི་འགག་སྒོ་དང་ཉེན་རྟོག་པ་སོགས་མི་བརྒྱ་ཕྲག་ཡོད་ཀྱི་རེད། ང་ཚོ་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག་ཅེས་བརྗོད་བྱུང་ལ། ང་ཚོ་ལས་བྱེད་ཀྱང་གནོད་འཚེ་ཕོག་ཡུལ་ས་ཆར་གཏོང་གི་མི་འདུག ལས་འགན་གཙོ་བོ་ནི་གནོད་འཚེ་ཕོག་པའི་ནང་མིར་སེམས་གསོ་བྱས་ནས་བསྡད་རྒྱུ་རེད། ད་ལྟ་མགྲོན་ཁང་ནང་ཉེ་འཁོར་གྱི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པའི་ས་ཆ་ནས་སྤོས་ཡོང་བའི་མང་ཚོགས་བཞག་ཡོད་པ་དང་། གནོད་འཚེ་བྱུང་ཡུལ་དངོས་ལ་དམག་མི་དང་དྲག་ཆས་ཉེན་རྟོག་པ། ཉེན་རྟོག་པ་ལས་གཏོང་གི་མི་འདུག་ཅེས་བརྗོད་བྱུང་། ཡང་བོད་ནང་ནས་འབྱོར་བའི་གནས་ཚུལ་ལྟར་ན། བལ་བོད་ས་མཚམས་སུ་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་སྐོར་བ་དང་གནས་མཇལ་བ་རྩིས་ལེན་དང་སྣེ་ཤེན་བྱེད་མཁན་བོད་མི་ ༡༠ ད་དུང་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གནས་ཡོད་པ་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣས་བརྗོད་བྱུང་བ་དང་། བོད་མི་འདི་རྣམས་ནི་རྒྱུན་དུ་བལ་བོད་ས་མཚམས་ནས་ཡུལ་སྐོར་བ་དང་གནས་མཇལ་བ་རྩིས་ལེན་བྱས་ཏེ། གངས་རིན་པོ་ཆེ་དང་མ་ཕམ་གཡུ་མཚོ་སོགས་ལ་ཁྲིད་སྐབས་སྐད་བསྒྱུར་དང་སྣེ་ཤེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག་ལ། གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་སོང་བའི་མི་བཅུ་དེའི་ནང་ལྷ་ས་དང་སྟོད་ལུང་། དེ་བཞིན་ས་ཁུལ་གཞན་གྱི་བོད་མི་ཡོད་པ་བརྗོད་བྱུང་། ཟླ་ ༨ ཚེས་༢༨ ཉིན་བལ་བོད་ས་མཚམས་སུ་འཁོར་སྐར་ཐོག་ནས་ལེན་པའི་འདྲ་པར། (SPOT ©CNES 2026, Distribution A/via REUTERS) རྒྱ་རིགས་མཁས་དབང་གི་དབྱེ་ཞིབ། འཇར་མ་ཎིའི་ཌོར་ཊི་མུན་ཌི་ཚན་རྩལ་སློབ་ཆེན་ (Technische Universität Dortmund) གྱི་སློབ་དཔོན་ཝང་ཝིལ་སླའོ་ཡིས་ད་རེས་ཀྱི་འདམ་རྡོ་ཆུ་རུད་ཀྱི་བྱུང་རྐྱེན་ནི་གནམ་གཤིས་ཚ་དྲོད་འཕེལ་བའི་རྒྱུན་རིང་གི་གནས་སྟངས་འོག་འཁྱགས་རོམ་བརྟན་པོ་མེད་པ་ཆགས་པ་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གནང་གི་འདུག་ལ། དེ་མིན་ཁ་སྣོན་དགོས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ཞིག་ནི། འཁྱགས་རོམ་བརྟན་པོ་མེད་པའི་ས་ཁུལ་དུ་ ༢༠༡༥ ལོར་བལ་ཡུལ་དུ་ས་ཡོམ་གྱི་གནོད་འཚེ་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་བའི་རྗེས་སུ་འཁྱགས་རོམ་ཐེངས་མང་པོ་ཉིལ་ཡོད། དེར་བརྟེན་འཁྱགས་རོམ་འོག་གི་བྲག་རྡོ་བརྟན་པོ་མེད་པ་ཆགས་ཡོད་ཅེས་གསུངས་བྱུང་། བོད་ནང་མང་ཚོགས་ཀྱི་མཆོད་འབུལ། སྐྱིད་གྲོང་དུ་གནོད་འཚེ་བྱུང་ནས་ཉིན་བདུན་ཕྱིན་པའི་མཚམས་འདིར་བོད་ནང་ནས་བརྗོད་པར། ལྷ་སའི་རུ་བཞི་དང་། སེ་ར། འབྲས་སྤུངས། དགའ་ལྡན་བཅས་སུ་གནོད་འཚེའི་ནང་འདས་གྲོངས་སུ་སོང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་མཆོད་འབུལ་དང་སྨོན་ལམ་ཞུ་མཁན་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད་པ་བརྗོད་བྱུང་། དེ་མིན་ཡང་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་ལམ་ཐོག་བོད་མི་སྒེར་དང་དགོན་པ་ཁག་ཅིག་གིས་བསྔོ་སྨོན་དང་བརྒྱ་མཆོད་སྟོང་མཆོད་ཕུལ་བའི་བརྙན་ཡང་མཐོང་རྒྱུ་འདུག ༢༠༢༥ ལོའི་ཟླ་ ༡་ཚེས་ ༨ ཉིན་བལ་ཡུལ་གྱི་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་པས་སྨོན་ལམ་འདེབས་བཞིན་ཡོད་པ། (Navesh Chitrakar/REUTERS) ཤི་རྨས་དང་གར་སོང་ཆ་མེད་ཀྱི་གནས་སྟངས། ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡ ཉིན་བལ་ཡུལ་གྱི་གནོད་འཚེ་དོ་དམ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་གྲངས་ཐོ་ལྟར་ན། བལ་ཡུལ་དུ་མི་ ༩༨༧ འདས་གྲོངས་དང་། མི་ ༣༩༡༦ གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་སོང་ཡོད་པའི་ཁོངས་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་རྒྱལ་ཁབ་ ༣༠ ལྷག་གི་མི་སེར་ ༥༨༣ ཡོད་འདུག བོད་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་བརྒྱུད་ལམ་ཐོག་འགྱུར་བ་མེད་པར། སྐྱིད་གྲོང་དུ་མི་ ༡༦ འདས་གྲོངས་དང་། མི་ ༥༤༦ གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་སོང་ཡོད་པའི་ཁོངས་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་རྒྱལ་ཁབ་ ༢༣ གྱི་མི་སེར་ ༢༦༡ ཡོད་པར་བརྗོད་འདུག བོད་དང་བལ་ཡུལ་གཉིས་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་གསལ་བསྒྲགས་ལ་གཞིགས་ན། ༡༠༠༣ ཙམ་འདས་གྲོངས་སོང་ཡོད་པ་དང་། མི་ ༤༤༦༢ གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་སོང་ཡོད་འདུག ཚེས་ ༡ ཉིན་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་སྐྱིད་གྲོང་གྲོང་རྡལ་དུ་འདས་པོ་ཚོར་མྱ་ངན་ཞིག་ཚོགས་ཡོད་པ་དང་། མྱུར་སྐྱོབ་ལས་དོན་སྤེལ་མཁན་གྱི་འཕྲུལ་ཆས་ཁ་ཤས་ཤིག་ས་ཡུལ་དངོས་ལ་འབྱོར་ཡོད་པ་བརྗོད་འདུག

འདམ་རྡོ་ཆུ་རུད་ནས་ཐར་པའི་ལོ་རྒྱུས། ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༦ ཉིན་བལ་བོད་ས་མཚམས་སུ་བྱུང་བའི་འདམ་རྡོ་ཆུ་རུད་ཀྱི་གོད་ཆག་དེའི་ཁྲོད་ནས་ཚེས་ ༢༧ དང་ ༢༨ ཉིན་བལ་ཡུལ་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉེན་སྐྱོབ་རུ་ཁག་གིས་ཐད་འཕུར་གནམ་གྲུ་བརྒྱུད་མི་ཁག་ཅིག་སྐྱབས་ཏེ་བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ས་ཀཐ་མཎ་ཌུར་འབྱོར་འདུག་པའི་ཁོངས་ནས་གཅིག་གི་ཨ་མ་ལོ་ ༩༨ ཅན་ཞིག་གཡུག་སྟེ་བྲོས་དགོས་འཁེལ་འདུག བལ་ཡུལ་ར་སུ་ཝ་ནས་ཡིན་པ་མི་ཞིག་གིས། གློ་བུར་ཆུ་རུད་བྱུང་བའི་སྐབས་དེར་གནམ་གྲུ་བྲག་ལ་བརྡབ་པ་ལྟ་བུའི་སྐད་སྒྲ་ཚོར་བ་བྱུང་ཞིང་། གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ཆུ་རུད་ཡོང་གི་ཡོད་པའི་སྔོན་བརྡ་གང་ཡང་བྱུང་མི་འདུག་ལ། གློག་ཆད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཁ་པར་སོགས་ཀྱི་འབྲེལ་མཐུད་ཡང་ཆ་ཚང་ཆད་ཡོད་པའི་གནས་སྟངས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་གི་འདུག་ལ། ཆུ་རུད་ཀྱིས་ཁོང་གི་འབྲེལ་ཡོད་ནང་མི་ཆ་ཚང་ཆུས་འཁྱེར་སོང་བས་ཚོར་བ་སྐྱོ་བོ་དང་ཡིད་མ་ཆེས་པ་བྱུང་འདུག ད་ཆ་ཁོང་ལ་ཡོད་པ་ནི་ལུས་པོ་གཅིག་པུ་ལས་ཁང་པ་དང་རྒྱུ་ནོར་ལོངས་སྤྱོད་གང་ཡང་མེད་ཅེས་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་གསུངས་བྱུང་། ཆུ་རུད་འདི་གནམ་ནས་འཕྱུར་བ་ལྟ་བུ་མཐོང་འདུག བལ་ཡུལ་ཕྱོགས་ཀྱི་སེར་ཐང་ཏི་མུ་རེ་ནས་ཡིན་པ་རང་ལོ་ ༦༧ ཡིན་པའི་མི་གཞན་ཞིག་གིས། ཆུ་རུད་དེ་གནམ་ནས་འཕྱུར་བ་ལྟར་དུ་ཡོང་སྟེ་སྐབས་དེར་ས་འགུལ་ཡང་ཚོར་ཡོད་ཅིང་། ཆུ་རུད་ཡོང་བཞིན་པ་མཐོང་བ་དང་ཆུ་རུད་དེ་ཁོང་གི་ནང་ཁྱིམ་དུ་འབྱོར་བ་གཉིས་དུས་མཉམ་ཡིན་པ་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་བ་དང་། སྐབས་དེར་ཁོང་དང་ཁོང་གི་ནང་མི། ཡུལ་མི་ ༩ བཅས་ཁོང་གི་བུ་ཆུང་བར་བུ་ཞིག་སྐྱེས་པའི་སྐྱེས་སྟོན་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པའི་སྐབས་འདིར་དེར་འདུས་མི་ཆ་ཚང་མཉམ་དུ་བྲོས་ཏེ་ཐར་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞེས་གསུང་གི་འདུགཨ་མ་རྒན་རྒོན་ཞིག་གཡུག་སྟེ་བྲོས་དགོས་བྱུང་པ། སེར་ཐང་ཏི་མུ་རེར་ཆུ་ལོག་བྱུང་སྐབས་བྲོས་པའི་སྐབས། རྒན་རྒོན་དང་བུ་ཕྲུག ལུས་པོའི་ནུས་སྟོབས་ཀྱི་ཆ་ནས་བྲོས་མ་ཐུབ་མཁན་མང་པོ་བྱུང་འདུགདེ་ཡང་སེར་ཐང་ཏི་མུ་རེ་ནས་ཡིན་པ་རང་ལོ་ ༥༨ མི་གཞན་ཞིག་གིས། ཆུ་གློག་མ་བྱུང་བའི་གོང་ཁོང་དང་བཟའ་ཟླ་གཉིས་ཁོང་གི་ཨ་མ་ལོ་ ༩༨ ཡིན་པ་དང་མཉམ་བསྡད་ཡོད་ཀྱང་། ཆུ་རུད་བྱུང་སྐབས་ཨ་མ་སྒུག་ན་རང་སྲོག་ཤོར་བར་བསམ་སྟེ། ཨ་མ་རྒྱབ་ཏུ་གཡུག་བཞག་སྟེ་ཨ་མ་མིག་གི་མཐོང་གིན་ཆུས་འཁྱེར་ཕྱིན་པའི་གནས་སྟངས་བྱུང་པ་དང་། ཁོང་གི་བཟའ་ཟླ་ནི་ཆུ་རུད་ཀྱི་བར་ན་ཐར་ཐུབ་ཙམ་བྱུང་ཡོད་པ་གསུངས་བྱུང་། སྐར་མ་གཉིས་ནང་གྲོང་གཞིས་ཡོངས་སུ་ཆུས་འཁྱེར་བ། མི་སྣ་གཞན་ཞིག་གིས་གསུངས་དོན་དུ། ཆུ་རུད་མ་བྱུང་གོང་ཁྱིམ་ཚང་ཆ་ཚང་གི་གློག་ཆད་པ་དང་། དེ་ནས་གློ་བུར་དིང་སྒྲ་བསྒྲགས་ཞིང་། གྲོང་པ་ཆ་ཚང་མིའི་སྐད་གཅོར་གྱིས་འཁེངས་ཏེ། སྐར་མ་གཉིས་ནང་གྲོང་པ་ཚང་མ་ཆུས་བསྣུབས་སོང་ཞེས་དང་། ཆུ་རུད་དེ་བྱུང་སྐབས་ཁོང་ལ་དངངས་སྐྲག་ཞེ་དྲགས་བྱུང་སྟེ་རྐང་བརྗེ་མ་བྲོས་ཕྱིན་ཡིན་ཞེས་གསུངས་བྱུང་། དེ་སྔ་ཁུལ་དེར་ཆུ་རུད་ཚབས་ཆེ་དེ་འདྲ་བྱུང་མེད་སྟབས་ཚང་མས་སྣང་མེད་དུ་ཤོར་ཡོད་ཀྱང་། ཆུ་རུད་དེ་ནི་ཁང་བརྩེགས་ཧ་ཅང་མཐོ་བའི་ཁང་པའི་མཐོ་ཚད་དང་མཉམ་ཞིང་། ཆུ་གནམ་ལ་ཡོད་པ་ལྟར་དུ་སྣང་བས། དེའི་བར་ན་ཁང་པ་མཐོང་ཐུབ་ཐབས་བྲལ་བར་གྱུར་ཡོད་པ་གསུངས་བྱུང་། རི་མགོར་ཡོད་མཁན་ཚོ་ཐར་འདུག ས་གནས་ནས་བྲོས་ཐར་མཁན་མང་པོ་ཞིག་དོན་རྐྱེན་བྱུང་ཡུལ་དུ་མེད་པའམ་རི་མགོར་འགྲོ་བ། ཡང་ན་ཕྱི་ལ་ཐོན་ནས་བྲོས་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་ཕྲན་བུ་ཐོབ་པ་ཤ་སྟག་རེད་འདུག་ལ། ཁོང་ཚོ་འདམ་རྡོ་ཆུ་རུད་འདི་དམག་སར་སླེབས་པ་སྟེ་མེ་མདའ་དང་འབར་རྫས་གས་པ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་ཐོས་པ་དང་མྱོང་ཚོར་བྱུང་འདུག དེ་ཡང་གསེར་ཐང་ཏི་མུ་རེ་ནས་ཡིན་པ་མི་སྣ་གཞན་ཞིག་གིས། ཆུ་རུད་འབྱུང་བའི་སྐབས་སུ་ཁོང་ཞིང་ཁར་ཚལ་བཏབ་ཆེད་ཏོག་རྩེ་ལེན་པར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། སྐབས་དེར་ནམ་མཁར་དར་ལྕོག་དཀར་པོ་ལྟ་བུ་ཞིག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་འཕྱུར་བའམ་གནམ་གྲུ་ལྟ་བུ་བསྐོར་བ་རྒྱབ་པ་ལྦིང་ལྦིང་ཞེས་སྐད་སྒྲ་སྒྲོག་གིན་ཡོང་བ་ཞིག་དང་། དེའི་བརྒྱབ་ན་ཆུ་རུད་དེ་ནག་པོ་འདྲ་པོ་ཞིག་ཡོང་བཞིན་མེ་མདའ་རྒྱག་པ་ལྟར་དུ་གཤམ་གྱི་གྲོང་པ་ཆ་ཚང་ནག་ཐིམ་མེར་བཟོས་ཏེ། སྐར་མ་གཅིག་གཉིས་ཙམ་ནང་ཆ་ཚང་སྟོང་སེང་ངེ་བཟོས་ཏེ་ཐག་ཆོད་ཡོད་པ་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་བྱུང་ལ། ཆུ་རུད་དེས་ཁང་གི་སྤུན་ཉེ་བཅོ་ལྔ་ཉི་ཤུ་ཙམ་ཆུས་འཁྱེར་ཕྱིན་ཡོད་ཀྱང་། ཁོང་གིས་སྐྱེ་དམན་གང་དུ་ཡོད་ན་བསམ་བཞིན་སྤྱན་རས་གཟིགས་སྒོམ་བཞིན་གསོལ་བ་སྙིང་དབུས་ནས་བཏབ་སྐབས། ཆུ་ཚོད་གཅིག་གི་ནང་སྐྱེ་དམན་ཡང་ངུ་སྒྲ་སྒྲོག་བཞིན་ཁོང་འཚོལ་དུ་ཡོང་བཞིན་པ་མཐོང་བས་སེམས་པ་ལྷོད་ལ་བབ་ཡོད་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་བྱུང་། བོད་དང་བལ་ཡུལ་ས་མཚམས་སུ་འབྲེལ་ཐག་ཆད་པ། ས་གནས་སུ་ད་ཆ་དཀའ་ངལ་ཆེ་ཤོས་ནི་བགྲོད་ལམ་ཆད་པ་དང་། གློག་ཆད་ནས་བོད་དང་བལ་ཡུལ་གཉིས་ཀའི་ནང་ཁ་པར་གྱི་འབྲེལ་མཐུད་ཆད་དེ་ད་ལྟ་ཡིན་ཡང་ང་ཚོར་གནས་ཚུལ་བརྗོད་མཁན་མང་པོས་ས་གནས་སུ་འབྲེལ་བ་མཐུད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་བརྗོད་བྱུང་། ད་ལྟའི་ཆར་ཉེན་སྐྱོབ་ཟིན་པ་ཁག་གཅིག་བལ་ཡུལ་ཀཌ་མན་ཌུ་ཁུལ་གྱི་དགོན་པ་ཁག་དང་། ཁག་གཅིག་གཞུང་གིས་གྲ་སྒྲིག་བྱས་པའི་སྡོད་སྒར་ནང་བཞུགས་ཀྱི་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་གོ་རྒྱུ་འདུག ངལ་སེལ་དྭང་བླངས་རོགས་སྐྱོར། བལ་བོད་ས་མཚམས་སུ་བྱུང་བའི་འདམ་རུད་ཀྱི་གོད་ཆག་འོག་རྐྱེན་འདས་སུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤུལ་ལུས་བུ་ཕྲུག་ཚོར་རོགས་སྐྱོར་ཆེད། ཨ་རི་ལྦ་ཤིང་ཊོན་དུ་གནས་སྡོད་བོད་རིགས་གཞོན་སྐྱེས་མིང་བརྗོད་འདོད་མེད་པ་ཞིག་གིས་སྣེ་ཁྲིད་དེ་ཁག་ཅིག་གིས་ཆུ་ཚོད་ ༤༨ རིང་གི་དཔལ་འབྱོར་འདུ་འགོད་འགོ་འཛུགས་བྱས་འདུག དེ་ཡང་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ལྦ་ཤིན་ཊོན་དུ་གནས་བཞུགས་བོད་མི་དེས་ཆུ་རུད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཐོས་མ་ཐག་ཏི་མུ་རེ་ཁུལ་དུ་བོད་ཁྱིམ་སློབ་གྲོགས་ལ་འབྲེལ་བ་བྱས་པར། སློབ་གྲོགས་དེ་སྐར་མ་གཉིས་ཙམ་འགོར་ན་ཆུས་འཁྱེར་ཟིན་ཡོད་ཀྱང་དུས་ཐོག་བྲོས་ཐར་ཐུབ་ཙམ་བྱུང་སྟེ། མི་ ༣༠༠ ལྷག་དང་མཉམ་བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ས་ཀཐ་མན་གྲུའི་ཡ་ལོ་དགོན་པར་བསྡད་ཡོད་པས། ཁོང་གི་ལུང་པར་གལ་ཏེ་དེ་སྔ་མི་བརྒྱ་ཡོད་ན་ད་ཆ་སུམ་བཅུ་མ་གཏོགས་ལྷག་མེད་ཅིང་ཁང་པ་སོགས་ཀྱི་ཤུལ་ཙམ་ཡང་ལྷག་མེད་པ་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་འདུག ཀཐ་མན་གྲུའི་དགོན་པ་དེར་མྱུར་སྐྱོབས་ངལ་སེལ་གྱི་སླེབས་པའི་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་མང་པོ་ཞིག་ནང་མི་སྤུན་མཆེད་གང་ཡང་མེད་པར་ལུས་ཡོད་པས། བོད་མི་དེ་དག་གིས་ཆུ་ཚོད་ ༤༨ རིང་ཉེ་འཁོར་གྲོགས་པོ་གྲོགས་མོའི་བརྒྱུད་ཞལ་འདེབས་འཚོལ་སྒྲུབ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་གསུངས་བྱུང་།། བརྙན་པར་སྒྲིག་སྦྱོར་བ། བསྟན་འཛིན་དོན་ཡོད།

བལ་བོད་ས་མཚམས་ཀྱི་ཚབས་ཆེའི་ཆུ་ལོག་དང་འདམ་རུད་ཀྱི་འབྱུང་རྐྱེན་ནི་འཁྱགས་རྡོ་ཉིལ་བའི་དབང་གིས་ཡིན་པའི་རྟགས་ཚན་མངོན་གྱི་ཡོད་པ་འབྲེལ་ཡོད་ཁྱད་ལས་པས་གསུངས་བྱུང་། ཚབས་ཆེའི་ཆུ་ལོག་གི་འབྱུང་རྐྱེན། བལ་ཡུལ་དང་བོད་ཀྱི་སྐྱིད་གྲོང་ས་མཚམས་སུ་ཕྱི་ཚེས་ ༢༨ ཉིན་ཚབས་ཆེའི་འདམ་རུད་བྱུང་སྟེ་མི་གྲངས་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་ཚེ་སྲོག་ཤོར་བ་དང་། སྟོང་འཚོ་བརྒལ་བ་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་བའི་ཚབས་ཆེའི་ཆུ་ལོག་དང་འདམ་རུད་ཀྱི་རྐྱེན་རྩ་ནི་རྟགས་མཚན་ལ་གཞིགས་ན། བྲག་དང་འཁྱགས་རྡོ་ཆེན་པོ་དེ་འདྲ་ཉིལ་བར་བརྟེན་ནས་བྱུང་པ་ཞིག་ཡིན་པ་བསྟན་གྱི་ཡོད་པ་དང་། འཁྱགས་རྡོ་ཆེན་པོ་ཉིལ་བའི་འཁྱགས་རོམ་ཉིལ་བའི་གངས་རུད་བྱུང་པ་ཞེས་མིང་ཚིག་འདི་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ནེ་དྷར་ལེནཌི་ནང་Utrecht གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་གྱི་ས་ཁམས་དངོས་ཀྱི་ཉམས་ཞིབ་སྡེ་ཚན་ནང་འབུམ་རམས་པའི་ཉམས་ཞིབ་སློབ་གཉེར་གནང་བཞིན་ཡོད་པ་དང་དེ་སྔ་ལོ་བརྒྱད་རིང་བལ་ཡུལ་ནང་དུ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་གངས་དང་འཁྱགས་རོམ་གྱི་ཁོར་ཡུག་ལ་ཉམས་ཞིབ་པ་ཤར་པ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་ལགས་ཀྱིས་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་འགྲེལ་བཤད་བསྐྱོན་བྱུང་། ཁོང་གིས་ད་དུང་། འདི་ནི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་གཙང་པོར་ཆུ་ལོག་རྒྱུག་པ་གཅིག་པུ་མིན་པར་བྲག་རྡོ་དང་འཁྱགས་པ་ཉིལ་ཏེ་ཆུ་རྒྱུན་དུ་ཟགས་ཏེ་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་ཆུས་འདེད་པའི་ས་དང་རྡོ་མང་པོ་ཞིག་ཡུལ་གཤོངས་སུ་འཁྱེར་ཡོད་བ་འདི་གསལ་པོ་མངོན་རྒྱུ་ཡོད་ཅེས་འགྲེལ་བཤད་གནང་བྱུང་། འབྱུང་རྐྱེན་ནི་བྲག་རྡོ་དང་འཁྱགས་རོམ་རྡིབ་སྐྱོན་ཡིན་པ་དབྱེ་ཞིབ་གནང་པ། བལ་ཡུལ་གྱི་རི་བོའི་འཁྱགས་ཁམས་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་རྒྱལ་སྤྱི་མཉམ་འབྲེལ་ཚོགས་པ་ (ICIMOD) ཡི་འཁྱགས་ཁམས་དོ་དམ་ཆེད་ལས་པ་རྒན་པ་མོཧ་མདྷ་ཕ་རུཁ་ཨ་ཛམ་ Mohd Farooq Azam གྱིས། “ད་རེས་ཀྱི་གློ་བུར་ཆུ་ལོག་དེ་ནི་བྲག་རྡོ་དང་འཁྱགས་རོམ་གྱི་རྡིབ་སྐྱོན་ (rock-ice avalanche) ཞིག་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཆགས་པ་རེད།”ཅེས་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་གསུངས་བྱུང་།ཁོང་གིས་ད་དུང་། ཕྱི་ཚེས་ ༢༦ གི་དོན་རྐྱེན་འདིའི་རྗེས་སུ་ད་དུང་ཡང་ཆུ་ལོག་གི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པའི་ཉེན་བརྡ་བཏང་གནང་གི་འདུག དེ་ཡང་ཁོང་གིས་མུ་མཐུད་གསུངས་དོན་དུ། “འདི་ལྟ་བུའི་གནོད་འཚེ་བྱུང་རྗེས། ཆུ་རོང་གི་གྱང་རྡོ་ཆུས་བཤལ་བའི་ས་ཆ་ནས་ས་རྡིབ་ཡང་ཡང་བྱུང་སྲིད། ས་རྡོའི་རྒྱུན་འབབ་ཀྱིས་ཆུ་བོའི་ནང་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཆུ་རགས་ཤིག་ཆགས་པའང་བྱུང་ཡོད་པས། གློ་བུར་དུ་ཡང་བསྐྱར་ཆུ་ལོག་གཉིས་པ་ཞིག་བྱུང་སྲིད་པའི་ཉེན་ཁ་ཡོད།”ཅེས་བརྗོད་བྱུང་། གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་དམ། མོཧ་མདྷ་ཕ་རུཁ་ཨ་ཛམ ་ ལགས་ཀྱིས་ད་དུང་། “ད་རེས་ཀྱི་གནོད་འཚེ་འདི་ནི་རི་བྲག་གི་རྨང་རྡོ་རྡིབ་པ་ (bedrock failure) ཡི་དཔེ་མཚོན་ཞིག་རེད། དེས་རྡོ་ཆེན་རྣམས་དང་འཁྱགས་རོམ་གྱི་མཇུག་མཐའི་ཆ་ཤས་ཤིག་མཉམ་དུ་མར་ལྷུང་དུ་བཅུག་པ་རེད། དེར་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གིས་ཇི་ལྟར་ཤུགས་རྐྱེན་བཟོས་ཡོད་མེད་ད་དུང་ཞིབ་འཇུག་བྱ་དགོས། འོན་ཀྱང་སྤྱིར་བཏང་ཚ་དྲོད་འཕར་བའི་རྐྱེན་གྱི་འཁྱགས་རོམ་དང་རི་ངོས་རྣམས་བརྟན་པོ་མེད་པར་གྱུར་བཞིན་ཡོད། དེར་བརྟེན་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གིས་ད་རེས་ཀྱི་གནོད་འཚེར་ཐད་ཀར་རམ་ཡང་ན་ཐད་ཀར་མ་ཡིན་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཞིག་བཟོས་ཡོད་སྲིད།”ཅེས་བརྗོད་བྱུང་། བལ་ཡུལ་ར་སུ་བ་དགེ་རྒྱས་གླིང་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་བོད་མི་གཅིག་ཆུས་འཁྱེར་པ་དང་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་གར་སོང་མེད་པར་གྱུར་འདུག ས་མཚམས་ཉེ་འགྲམ་གྱི་ཊི་མུ་རེ་(Timure) ས་ཁུལ་དུ་བོད་རིགས་དུད་ཚང་ལྔའི་ཁང་པ་དང་རྒྱུ་ནོར་ཆུས་འཁྱེར་བ་དང་། དུད་ཚང་གཉིས་ཀྱི་བོད་མི་ཁག་ཅིག་དང་ད་དུང་འབྲེལ་བ་ཐུབ་མེད་པར་གནས་ཡོད་འདུག་ལ། དུད་ཚང་གཞན་གསུམ་གྱི་མི་རྣམས་ཉེ་འགྲམ་གྱི་རི་སྒང་དུ་བྲོས་ཏེ་སྲོག་ཉེན་ལས་ཐར་ཡོད་པའི་སྐོར་བལ་ཡུལ་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་གིས་གསལ་བཤད་གནང་པ་ཞིག་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་ལག་ཐོབ་བྱུང་པའི་ནང་གསལ་འདུག དེ་བཞིན་ར་སུ་བའི་དགེ་རྒྱས་གླིང་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་སུ་ཁང་པ་ ༡༡ དང་ཉེ་འཁོར་གྱི་ས་ཁུལ་ཆུས་བསྣུབས་ཏེ་གནོད་འཚེ་ཚབས་ཆེན་ཕོག་ཡོད་པ་དང་། གཞིས་ཆགས་དེའི་མི་ཁག་ཅིག་གི་གནས་སྟངས་ད་དུང་ཁ་གསལ་མེད་པར་གནས་འདུག་ལ། ས་གནས་སུ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་བལ་ཡུལ་ནང་གི་བོད་མི་ཞིག་གིས་ས་གནས་སུ་གློག་དང་ལམ་ཆད་པའི་རྐྱེན་གྱིས། ཁ་པར་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་བརྗོད་བྱུང་། སྲིད་སྐྱོང་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་ལགས་ཀྱིས་བལ་ཡུལ་ཤ་ལྦ་ར་གསུམ་ས་གནས་འགོ་འཛིན་ཁྱབ་ཁོངས། ཤབ་རུ་གཞིས་ཆགས་དང་། ཉེ་འགྲམ་ཤབ་རུ་ཁྲོམ། སྐྱིད་གྲོང་ས་མཚམས་ཀྲི་མུ་རེ་སོགས་སུ་ཐེངས་འདིར་ཚབས་ཆེའི་ཆུ་རུད་ཀྱི་གནོད་ཐེབས་ཚད་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པ་བལ་ཡུལ་གཞུང་གིས་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་པ་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་བ་དང་སྦྲགས། ཁུལ་དེའི་བོད་མི་ཁ་འཐོར་འདུ་གནས་ལྔ་སྟེ། ༡། ར་སུ་བ་དགེ་རྒྱས་གླིང་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ ༡༡ ཆ་ཚང་ཆུས་བསྣུབས་ཏེ། དེར་གནས་སྡོད་བྱེད་མཁན་རྒན་རྒོན་གཉིས་གར་སོང་ཆ་མེད་དང་། ཤབ་རུ་ཁྲོམ་ཆ་ཚང་ཆུས་འཁྱེར་ཏེ་དེར་གནས་སྡོད་བྱེད་མཁན་ཁང་ཁྱིམ་ ༢ ལས་གཅིག་ནས་མི་ ༡ འདས་གྲོངས་དང་། ཁྱིམ་ཚང་གཞན་དེ་ནས་མི་གྲངས་ ༣ གར་སོང་ཆ་མེད། ༢) ཏི་མུ་རེ་ས་གནས་སུ་བོད་མིའི་ཁྱིམ་ཚང་ ༢ ལ་མི་གྲངས་ ༦ ཡོད་པ་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་འདུག ༣) ཐང་པོ་ཆེ་དང་། ༤) ཁང་ཅིམ། ༥) བི་རི་ཐིམ་བཅས་ས་ཁག་གསུམ་དུ་ཁྱིམ་ཚང་ ༦ ཡོད་པ་དེ་དག་ས་མཐོ་སར་ཆགས་ཡོད་པས་གནོད་སྐྱོན་བྱུང་མེད་པ་གསུངས་སོང་། མ་ཟད་ཁོང་གིས་འདི་ཚེས་ ༢༧ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་བོད་མི་ ༦ བལ་ཡུལ་གཞུང་གིས་མྱུར་སྐྱོབ་ཐུབ་འདུག་ཅེས་གསུངས་བྱུང་། བོད་མི་མྱུར་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་ཁོངས་ནས་གསུམ་བལ་ཡུལ་འཕགས་ཤིང་ས་གནས་སུ་ཕྱིར་ལོག་ཟིན་ཡོད་པ་དང་། གཞན་གསུམ་པོ་དེ་རིང་ཕྱིར་ལོག་ཐུབ་པའི་ཚོད་དཔག་གནང་གི་ཡོད་པ་གསུངས་བྱུང་།ར་སུ་ཝ་ཁུལ་དུ་བོད་མིའི་གནས་ཡུལ་དུ་ཁྱིམ་ཚང་ ༢༠ ཙམ་གནས་སྡོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག འདི་ག་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ནས་བལ་ཡུལ་ནང་གི་བོད་མིའི་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣ་དང་། ས་གནས་གནོད་ཐེབས་ཀྱི་ས་ཁུལ་དུ་འབྲེལ་བ་མུ་མཐུད་ཞུ་བཞིན་ཡོད། བོད་ནང་རྐྱེན་འདས་དང་གར་སོང་མེད་པར་གྱུར་བའི་བོད་མི། རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་བརྒྱུད་ལམ་གྱིས་སྐྱིད་གྲོང་ཁུལ་དུ་མི་ ༥ རྐྱེན་འདས་དང་། ༥༥༨ གར་སོང་མེད་པར་གྱུར་ཡོད་པ་བསྒྲགས་འདུག འདི་ག་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་གནས་ཚུལ་ཡོང་ཁུངས་ཤིག་གིས་སྐྱིད་གྲོང་ཁུལ་དུ་བོད་མི་ ༡༢ རྐྱེན་འདས་ཕྱིན་པ་དང་། ཁང་པ་བརྒྱ་ཕྲག་ཆུས་འཁྱེར་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་བྱུང་ཡང་། ད་ཆ་འདི་ནས་ཐད་ཀར་ར་སྤྲོད་ཐུབ་མ་བྱུང་པས་མུ་མཐུད་རྩད་གཅོད་ཞུ་མུས་ཡིན། སྐྱིད་གྲོང་རྫོང་སྲིད་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་པས། རྒྱ་ཁྱབ་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་གསལ་བསྒྲཊ་ལས་ལྷག་པའི་གནས་ཚུལ་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་རྒྱུ་མི་འདུག སྐྱིད་གྲོང་འགག་སྒོ་ནི་བོད་དང་བལ་ཡུལ་གྱི་ས་མཚམས་སུ་གནས་ཤིང་། བོད་ནས་བལ་ཡུལ་དུ་སྐྱོད་པའི་སྐམ་སའི་ལམ་གལ་ཆེ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། གནོད་འཚེ་བྱུང་པའི་སྐབས་སུ། ས་གནས་ཀྱི་གྲོང་མི་ཕུད། ད་དུང་འགག་སྒོའི་ལས་བྱེད་མི་སྣ་དང་། དོས་པོ་སྐྱེལ་མཁན། ཨར་ལས་བྱེད་མཁན། ཚོང་པ། དེ་བཞིན་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་སྐོར་བ་བཅས་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་བའི་མི་སྣ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཞིབ་ཕྲའི་གནས་ཚུལ་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་མེད། རྒྱ་ནག་ཕྱོགས་ནས་མེ་གསོད་རུ་ཁག་དང་། ཨར་ལས་མྱུར་སྐྱོབ། དམག་དཔུང་བཅས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་གནོད་འཚེ་ཕོག་ཡུལ་དུ་མངགས་གཏོང་བྱས་ནས་འཚོལ་ཞིབ་དང་མྱུར་སྐྱོབ་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་མཉམ་ཞུགས་བྱས་འདུག ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་རྒྱ་སྐད་ཚན་པའི་གསར་འགོད་པས་ཚེས་ ༢༧ གྱི་ཕྱི་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་༢ དང་སྐར་མ་༣༠ ཐོག་ སྐྱིད་གྲོང་རྫོང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གི་གཞུང་ལས་ཁང་ལ་ཁ་པར་བཏང་སྐབས། ཁ་པར་ལེན་མཁན་བོད་རིགས་ལས་བྱེད་ཅིག་གིས། རྫོང་སྲིད་གཞུང་གི་གཞུང་ལས་ཁང་ནས་གནོད་འཚེ་ཕོག་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཐད་ཀར་ཤེས་རྟོགས་མེད། མིག་སྔའི་ཆར་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་ཁུངས་གཙོ་བོ་འདི་མདུན་ཕྱོགས་ཀྱི་བཀོད་འདོམས་ཁང་ནས་ཡིན་པ་མ་ཟད། ད་དུང་གནས་ཚུལ་ཚང་མ་གཅིག་གྱུར་ཐོག་ནས་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་སྤེལ་བའི་གནས་ཚུལ་གཞི་བཟུང་བྱ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་བརྗོད་བྱུང་། གསར་འགོད་པ། ད་ལྟ་གནོད་འཚེ་ཕོག་པའི་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་གསར་པ་གང་ཡོད་དམ། ལས་བྱེད། ད་ལྟའི་ཆར་གནས་ཚུལ་གསར་པ་ནི་དེ་རིང་ཞོགས་པར་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དེ་རེད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། ང་ཚོའི་འདི་ནས་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། ཚང་མ་མདུན་ཕྱོགས་ཀྱི་བཀོད་འདོམས་ཁང་ནས་གཅིག་གྱུར་ངང་སྤེལ་བའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞི་བཞག་དགོས་ཀྱི་ཡོད། གསར་འགོད་པ། གོ་ཐོས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་སྲིད་བློན་གཞོན་པ་ཀྲང་གོ་ཆིང་ས་གནས་སུ་འབྱོར་ཟིན་ཡོད་ས་རེད། ལས་བྱེད། ད་ལྟ་རྫོང་གྲོང་ལ་འབྱོར་མི་འདུག མགྱོགས་པོ་འབྱོར་གྱི་ཡོད་ས་རེད། རྫོང་གྲོང་ནས་གནོད་འཚེ་ཕོག་ཡུལ་ས་གནས་བར་ད་དུང་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཙམ་འགོར་གྱི་རེད། ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཟིན་མ་ཟིན་གྱི་ལམ་ཐག་རེད། གསར་འགོད་པ། ད་ལྟ་སྐྱིད་གྲོང་འགག་སྒོར་གནོད་འཚེ་ཕོག་ཚད་ཀྱི་གནས་སྟངས་གང་འདྲ་ཡིན་ནམ། ལས་བྱེད། དེ་གསལ་པོ་ཤེས་མ་སོང་། གང་ཡིན་ཞེ་ན། ང་ཚོ་ད་ལྟ་ས་གནས་རང་ལ་སླེབས་མེད། ང་ཚོས་ཀྱང་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ལྟ་བཞིན་ཡོད། དེ་རིང་གི་གནས་ཚུལ་ཡོངས་རྫོགས་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་སྤེལ་བའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞི་འཛིན་གྱི་ཡོད། གསར་འགོད་པ། རྫོང་ནང་ད་ལྟ་ལས་ཀ་གཙོ་བོ་གང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་དམ། ལས་བྱེད། གཙོ་བོ་གནོད་འཚེ་ཕོག་པའི་ནང་མི་ཚོར་སེམས་གསོ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་རེད། གསར་འགོད་པ། གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་བའི་མི་སྣའི་ནང་མི་མང་ཆེ་བ་བོད་རིགས་རེད་དམ། ལས་བྱེད། བོད་རིགས་ཀྱང་ཡོད། རྒྱ་རིགས་ཀྱང་ཡོད། ཧ་ལམ་འདྲ་པོ་རེད། གཉིས་ཀ་ཡོད་རེད། བོད་དང་བལ་ཡུལ་གྱི་གནས་སྟངས། ཟླ་༨ ཚེས་༢༦ ཉིན་བོད་དང་བལ་ཡུལ་ས་མཚམས་ཁུལ་དུ་འཁྱགས་རོམ་ཉིལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་འདམ་རྡོ་ཆུ་རུད་ཀྱི་གནོད་འཚེ་ཚབས་ཆེན་ཞིག་བྱུང་ནས་བལ་ཡུལ་དུ་ཉུང་མཐར་མི་༥༧༩ དང་བོད་དུ་མི་༥ རྐྱེན་ལམ་དུ་ཤོར་ཡོད། ཚེས་༢༨ བར་བལ་ཡུལ་དུ་མི་༡༩༢༤ གར་སོང་ཆ་མེད་དང་། སྐྱིད་གྲོང་རྫོང་དུ་མི་༥༥༨ གར་སོང་ཆ་མེད་ཡིན་པའི་ནང་ཕྱི་རྒྱལ་བ་༢༦༠ ཚུད་ཡོད། རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱ་གྲམ་དམར་པོའི་ཚོགས་པས་མི་༩༠,༠༠༠ ལྷག་ལ་གནོད་འཚེའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད་པར་ཚོད་དཔག་བྱས་ཡོད་སྐོར་རོལ་ཌར་གསར་འགྱུར་ཁང་གིས་བརྗོད་འདུག འདམ་རྡོ་ཆུ་རུད་ཀྱི་གནོད་འཚེ་འདིས་གྲོང་གསེབ་དང་གློག་ཁང་། ལམ་དང་ཟམ་པ་སོགས་མང་པོ་གཏོར་སྐྱོན་ཕོག་ཡོད་པ་དང་། བལ་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་ས་ཀ་ཐ་མན་ཌུ་དང་ལྷ་ས་བར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་གཙོ་བོ་འདི་ཡང་ཆད་ཡོད་འདུག་ལ། གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་སོང་བའི་མིའི་ཁྲོད་ཕྱི་རྒྱལ་བ་ཉུང་མཐར་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། དེའི་ནང་ནས་མང་པོ་ཞིག་གངས་རིན་པོ་ཆེ་དང་མ་ཕམ་གཡུ་མཚོར་གནས་མཇལ་དུ་སྐྱོད་རེད་འདུག འདམ་རྡོ་ཆུ་རུད་བྱུང་པའི་རྗེས་རི་ཁུལ་དུ་ཆུ་མཚོ་གཉིས་ཆགས་ཡོད་པ་ལས་གཅིག་གི་ཆུ་ལུས་ཡོད་པས། ཚེས་༢༨ ཉིན་བལ་ཡུལ་དང་བོད་ནང་གི་མྱུར་སྐྱོབ་ལས་དོན་ཆུ་ཚོད་གསུམ་ཙམ་ཞིག་གནས་སྐབས་ཤིག་རིང་མཚམས་བཞག་དགོས་བྱུང་ཡོད་ན་ཡང་། ཉེན་ཁ་ཆུང་དུ་ཕྱིན་པའི་རྗེས་མྱུར་སྐྱོབ་ལས་དོན་སླར་གསོ་བྱས་འདུག འོན་ཀྱང་ཆུ་མཚོ་གཞན་དེའི་ཆུ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པས། བསྐྱར་དུ་གནོད་འཚེ་ཡོང་བའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་འདུག བལ་ཡུལ་གྱི་ཉེན་སྐྱོབ་རུ་ཁག་གིས་ཐད་འཕུར་གནམ་གྲུ་བཏང་ནས་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་སོང་བའི་མི་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ལམ་ཆད་པའི་ས་ཁུལ་དུ་ཛ་དྲག་མཁོ་ཆས་སྐྱེལ་བཞིན་ཡོད་འདུག་ལ། བོད་ཕྱོགས་སུ་མྱུར་སྐྱོབ་ལས་དོན་མུ་མཐུད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། ལམ་གཙོ་བོ་ཁག་ཆད་པར་བརྟེན་གནོད་འཚེ་ཆེ་ཤོས་ཕོག་ཡུལ་དུ་ད་དུང་ཡང་སླེབས་ཐུབ་མེད་པ་རེད་འདུག དེ་བཞིན་ཨ་རིའི་གཞུང་གིས་བལ་ཡུལ་ལ་མྱུར་སྐྱོབ་ལས་དོན་ཐོག་རོགས་སྐྱོར་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་གནང་ཟིན་འདུག་ལ། མུ་མཐུད་རོགས་སྐྱོར་གནང་རྒྱུ་གསུངས་འདུག འབྲེལ་ཡོད་གནས་ཚུལཿ བོད་ཀྱི་སྐྱིད་གྲོང་དང་བལ་ཡུལ་གྱི་ས་མཚམས་སུ་འདམ་རུད་དང་ཆུ་ལོག་ཚབས་ཆེན་བྱུང་འདུག ༧གོང་ས་མཆོག་གིས་བལ་བོད་ས་མཚམས་སུ་ཆུ་ལོག་གི་དོན་རྐྱེན་ཕོག་པ་ཚོར་ཐུགས་གསོ་མཛད་འདུག