خىتاينىڭ شەرقىي تۈركىستاندا يولغا قويغان دىني چەكلىمىلىرى خىتاي ئۆلكىلىرىگە كېڭەيگەن

خىتاي دائىرىلىرى شەرقىي تۈركىستاندا 2013-يىلدىن باشلاپ كەڭ كۆلەمدە يولغا قويغان ئاتالمىش «قانونسىز دىنىي پائالىيەتلەرگە قارشى ھەرىكەت» دولقۇنىدا، نۇپۇزلۇق دىنىي زاتلارغا «ياۋا ئاخۇن»، «ياۋا ئىمام» دەپ نام بەرگەن ۋە ئۇلارنىڭ قىلمىشلىرىنى پاش قىلغانلارغا مۇكاپات سوممىسى بەلگىلىگەن ئىدى. «كىشىلىك ھوقۇقنى كۆزىتىش» تەشكىلاتىنىڭ تەتقىقاتچىسى يالقۇن ئۇلۇغيولنىڭ 9-سېنتەبىر كۈنى ئېلان قىلغان بىر قىسقا ئانالىز ماقالىسىدا، ئوخشاش مۇكاپاتلاش تۈزۈمىنىڭ بۇ يىلدىن باشلاپ خىتاينىڭ چېڭدۇ، خېييۈەن قاتارلىق سەككىز شەھىرىدە ئىجراغا قويۇلغانلىقى خەۋەر قىلىنغان ۋە شەرقىي تۈركىستاندا سىناقتىن ئۆتكەن دىنىي چەكلىمىلەرنىڭ خىتاي ئۆلكىلىرىدە كېڭەيتىلىشكە باشلانغانلىقى تەھلىل قىلىنغان. ئانالىزدا دېيىلىشىچە، خىتاينىڭ ئالاقىدار ماتېرىياللىرىدىن نەقىل ئېلىپ دېيىلىشىچە، خىتاي يەر ئاستى چېركاۋلاردا توپلانغان ياكى ئۈندىدار گۇرۇپپىلىرىدا دىنىي دەرس سۆزلىگەنلەرنى پاش قىلغانلارغا 800 يۈەن بېرىلىدىغانلىقى ئېلان قىلىنغان. خىتاي شەھەرلىرىدىكى مېھمانخانىلارغىمۇ، دىنىي پائالىيەت بىلەن شۇغۇللىنىۋاتقان گۇمانلىق كۆرۈنۈشلەر بايقالسا، دەرھال ساقچىغا مەلۇم قىلىش ئۇقتۇرۇلغان. خەۋەر ئارخىپلىرىمىزدىن مەلۇم بولۇشىچە، بۇ خىل ئۇقتۇرۇشلار شەرقىي تۈركىستاندا 10 نەچچە يىل ئاۋۋال تارقىتىلىپلا قالمىستىن، بۇ چەكلىمىلەرنىڭ نەتىجىسىدە تۇتقۇن قىلىنغان دىنىي زاتلار 10 يىلدىن يۇقىرى قاماق جازاسىغا يولۇقۇپ، نۆۋەتتە جازا ئىجرا قىلماقتا.